IV SA/Wr 152/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę R. K. na decyzję odmawiającą przyznania zasiłku okresowego z powodu braku współpracy z pracownikiem socjalnym i uniemożliwienia przeprowadzenia wywiadu środowiskowego.
Skarżący R. K. złożył wniosek o przyznanie zasiłku okresowego, wskazując na niepełnosprawność, chorobę i bezrobocie. Odmówiono mu przyznania świadczenia z powodu braku możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, co organ uznał za brak współpracy. Skarżący odwoływał się, twierdząc, że proponował alternatywne terminy i miejsca wywiadu, ale MOPS odrzucał jego propozycje. Sąd oddalił skargę, uznając, że skarżący nie podjął wystarczających działań, aby umożliwić przeprowadzenie wywiadu w miejscu zamieszkania, co jest kluczowe dla oceny sytuacji życiowej.
Sprawa dotyczyła skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W., która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta W. o odmowie przyznania zasiłku okresowego. Skarżący ubiegał się o zasiłek ze względu na niepełnosprawność, chorobę i bezrobocie, jednak organ pierwszej instancji odmówił jego przyznania, wskazując na dwukrotne nieprzeprowadzenie wywiadu środowiskowego z powodu nieobecności wnioskodawcy w miejscu zamieszkania. Organ uznał to za notoryczny brak współpracy i niemożność ustalenia sytuacji socjalno-bytowej. Skarżący w odwołaniu zarzucał, że informacje o terminach wywiadu doręczano po terminach, a jego propozycje przeprowadzenia wywiadu w innych miejscach były odrzucane. Kolegium utrzymało decyzję w mocy, podkreślając, że unikanie kontaktu i brak zgody na wywiad w miejscu zamieszkania stanowi podstawę do odmowy. Skarga do WSA opierała się na podobnych argumentach, wskazując na aktywność skarżącego i krzywdzący zarzut braku współpracy. Sąd oddalił skargę, analizując przepisy ustawy o pomocy społecznej dotyczące obowiązku współdziałania z pracownikiem socjalnym i konieczności przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania. Sąd uznał, że skarżący nie podjął wystarczających kroków, aby umożliwić przeprowadzenie wywiadu, a jego twierdzenia o braku możliwości kontaktu były nieprzekonujące, zwłaszcza w kontekście osobistego składania pism w MOPS. Sąd podkreślił, że wywiad środowiskowy jest kluczowym dowodem pozwalającym na ocenę sytuacji życiowej, a jego przeprowadzenie w miejscu zamieszkania jest wymogiem ustawowym.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, brak możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, wynikający z postawy strony uniemożliwiającej jego realizację, stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej, zgodnie z art. 11 ust. 2 i art. 107 ust. 4a ustawy o pomocy społecznej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że skarżący swoją postawą uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania, mimo dwukrotnego wyznaczenia terminów i możliwości kontaktu z pracownikiem socjalnym. Brak współpracy w tym zakresie jest podstawą do odmowy przyznania świadczenia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (17)
Główne
u.p.s. art. 11 § 2
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 107 § 4a
Ustawa o pomocy społecznej
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.p.s. art. 2 § 1
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 3 § 1
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 3 § 3
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 3 § 4
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 38 § 1
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 106 § 1
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 106 § 4
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 107 § 1
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 107 § 4
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 12
Ustawa o pomocy społecznej
P.u.s.a. art. 1 § 1
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 99
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 107
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącego z powodu jego nieobecności i braku kontaktu z pracownikiem socjalnym. Niewystarczające działania skarżącego w celu umożliwienia przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Wywiad środowiskowy jest kluczowym dowodem do oceny sytuacji życiowej i musi być przeprowadzony w miejscu zamieszkania.
Odrzucone argumenty
Zarzut skarżącego o doręczaniu informacji o terminach wywiadu po terminach. Twierdzenie skarżącego o odrzucaniu jego propozycji przeprowadzenia wywiadu w innych miejscach. Argument skarżącego o braku współpracy wynikający z jego aktywności w innych postępowaniach.
Godne uwagi sformułowania
zachowanie klienta wskazuje na notoryczny brak współpracy żądanie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu publicznym jest niezgodne z prawem bez względu na stan techniczno-higieniczny mieszkania, pracownik socjalny winien zapoznać się z warunkami życia klienta tego rodzaju działanie w połączeniu z cyklicznym składaniem kolejnych wniosków o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej należy uznać za działanie pozorujące współpracę z organem zarzut braku współpracy z pracownikiem socjalnym wobec odrzucenia wszelkich inicjatyw strony jest krzywdzący pomoc społeczna nie może się sprowadzać do prostego rozdawnictwa świadczeń wywiad środowiskowy przeprowadzany jest w miejscu zamieszkania danej osoby skarżący swoją postawą i działaniem uniemożliwił skuteczne przeprowadzenie przez pracowników socjalnych wywiadu środowiskowego w miejscu swojego zamieszkania skarżący nie skorzystał z możliwości kontaktu z pracownikiem socjalnym i ustalenia dogodnego dla niego terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego
Skład orzekający
Ewa Kamieniecka
przewodniczący sprawozdawca
Lidia Serwiniowska
członek
Wanda Wiatkowska-Ilków
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyznania świadczeń z pomocy społecznej z powodu braku współpracy przy przeprowadzaniu wywiadu środowiskowego oraz obowiązek przeprowadzania wywiadu w miejscu zamieszkania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku współpracy przy wywiadzie środowiskowym w kontekście pomocy społecznej. Interpretacja przepisów o pomocy społecznej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje kluczowe znaczenie współpracy z organami administracji publicznej w procesie ubiegania się o świadczenia, co jest istotne dla wielu obywateli.
“Czy brak współpracy z pracownikiem socjalnym może pozbawić Cię zasiłku? Sąd wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIV SA/Wr 152/19 - Wyrok WSA we Wrocławiu Data orzeczenia 2019-06-14 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2019-04-15 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu Sędziowie Ewa Kamieniecka /przewodniczący sprawozdawca/ Lidia Serwiniowska Wanda Wiatkowska-Ilków Symbol z opisem 6320 Zasiłki celowe i okresowe Hasła tematyczne Pomoc społeczna Sygn. powiązane I OSK 1391/20 - Wyrok NSA z 2020-11-30 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku *Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2018 poz 1508 art.11 ust.2, art.107 ust.4a Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków Protokolant: referent Krzysztof Erbel po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 14 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego oddala skargę w całości. Uzasadnienie Wnioskiem z dnia 15 maja 2018 r. (data wpływu 30 maja 2018 r.) R. K. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. o przyznanie m. in. zasiłku okresowego w maju i w miesiącach kolejnych ze względu na niepełnosprawność, długotrwałą chorobę i bezrobocie. Jednocześnie wnioskodawca poinformował, że bezpieczne przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w lokalu mieszkalnym jest niemożliwe i wskazał, że przeprowadzenie wywiadu środowiskowego może odbyć się "w dowolnym innym bezpiecznym miejscu". W załączeniu wnioskodawca przedłożył zaświadczenie z dnia 23 kwietnia 2018 r. Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie D. o zaliczeniu do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności do dnia 31 marca 2020 r. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] Prezydent W. działając na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, 3 i 4, art. 4, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 2, art. 38 ust. 1 i 2, art. 106 ust. 1 i 4 oraz art. 107 ust. 4a ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1508) odmówił przyznania wnioskodawcy zasiłku okresowego w maju 2018 r. i w miesiącach kolejnych ze względu na niepełnosprawność, długotrwałą chorobę i bezrobocie. Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że termin przeprowadzenia wywiadu środowiskowego wyznaczono na dzień 26 czerwca 2018 r. Zawiadomienie zainteresowany odebrał w dniu 31 lipca 2018 r. i nie był obecny w miejscu zamieszkania w wyznaczonym dniu. W dniu 6 sierpnia 2018 r. klient dostarczył osobiście wniosek o ustalenie nowego terminu wywiadu środowiskowego. Kolejny termin przeprowadzenia wywiadu środowiskowego wyznaczono na dzień 28 sierpnia 2018 r. Klient nie był obecny w miejscu zamieszkania również w tym dniu. Organ uznał, że wobec powyższego zachowania klienta nie ma możliwości ustalenia jego sytuacji socjalno-bytowej i oceny zasadności udzielenia pomocy. Zachowanie klienta wskazuje na notoryczny brak współpracy. Aktywność klienta sprowadza się do wysyłania pocztą lub pozostawiania w Punkcie Obsługi Klienta korespondencji. Klient nie kontaktuje się z pracownikiem socjalnym w celu ustalenia innego dogodnego terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, pomimo że pracownik przyjmuje w sąsiedztwie miejsca zamieszkania klienta. Żądanie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu publicznym, np. w Pasażu [...] lub Galerii [...] jest niezgodne z prawem, o czym klient był informowany. Bez względu na stan techniczno-higieniczny mieszkania, pracownik socjalny winien zapoznać się z warunkami życia klienta. Klient jest zorientowany co do skutków odmowy przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, ponieważ od dłuższego czasu korzysta ze świadczeń pomocy społecznej. Ośrodek wielokrotnie próbował przeprowadzić wywiad środowiskowy od czasu złożenia w dniu 27 lutego 2017 r. wniosku o pomoc. W odwołaniu strona wniosła o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, zarzucając że informacje o terminie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego doręczane są po wyznaczonych terminach. Decyzją z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium uznało, że brak zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego może przejawiać się nie tyko w jednoznacznym formułowaniu odmowy udziału w jego przeprowadzeniu, ale także w unikaniu ustalenia terminu jego przeprowadzenia, czy też uniemożliwiania pracownikowi socjalnemu bezpiecznego kontaktu ze stroną w jej miejscu zamieszkania. Organ pomocy społecznej dwukrotnie kierował do wnioskodawcy pismo z wyznaczeniem terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, wskazując dane pracownika socjalnego, numer kontaktowy oraz miejsce przyjmowania interesantów. W pismach tych zaznaczono, że w przypadku jakiejkolwiek niedogodności w zakresie wyznaczonego terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego należy się z tą osobą skontaktować. W wyznaczonych terminach zainteresowany był nieobecny w mieszkaniu. Złożył natomiast osobiście w siedzibie MOPS pismo z prośbą o wyznaczenie nowego terminu wywiadu środowiskowego wraz z informacją o braku możliwości innych działań z uwagi na przebywanie na zwolnieniu lekarskim. Niezrozumiałe jednak jest tłumaczenie co do braku możliwości kontaktu z pracownikiem z powołaniem się na zwolnienie lekarskie, w sytuacji osobistego składania tych wyjaśnień w siedzibie organu pomocy społecznej. Tego rodzaju działanie w połączeniu z cyklicznym składaniem kolejnych wniosków o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej należy uznać za działanie pozorujące współpracę z organem. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi drugiej instancji. Skarżący wyjaśnił, że składał różne propozycje skutecznego przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, jednak MOPS wszystkie te propozycje odrzucał. Jego sytuacja jest znana Ośrodkowi, ponieważ w poprzednich okresach pomoc była przyznawana, a status życiowy był potwierdzany wywiadami środowiskowymi. Zarzut braku współpracy z pracownikiem socjalnym wobec odrzucenia wszelkich inicjatyw strony jest krzywdzący. Gotowość skarżącego do sporządzenia wywiadu w miejscu zamieszkania, tj. w mieście W. jest przez MOPS permanentnie odrzucana. Aktywność skarżącego od praktycznie trzech lat, w tym spełnianie wezwań i stawianie się celem uzupełniania pism w MOPS, przeczy twierdzeniom o unikaniu współpracy z MOPS-em. MOPS zwalnia skarżącego z odpłatności za pobyt matki w DPS, a sporządzanie wywiadów środowiskowych w tym celu nie powoduje trudności. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Pismem z dnia 11 czerwca 2019 r., złożonym osobiście w dniu 13 czerwca 2019 r., skarżący wniósł o odroczenie posiedzenia sądu w dniu 14 czerwca 2019 r., przedkładając w załączeniu zaświadczenie lekarza sądowego z dnia 11 czerwca 2019 r. Jednocześnie skarżący wniósł o wyznaczanie w przyszłości posiedzeń Sądu po godzinie 12.00 ze względu na jego ograniczenia wynikające ze stanu zdrowia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić przyczyny nieuwzględnienia wniosku skarżącego o odroczenie rozprawy. Zgodnie z art. 99 p.p.s.a. Sąd nawet na zgodny wniosek stron może odroczyć posiedzenie tylko z ważnej przyczyny. Odroczenie posiedzenia jest więc fakultatywne i nawet zgodny wniosek stron nie obliguje sądu do odroczenia posiedzenia. Zgodnie z art. 107 nieobecność stron lub ich pełnomocników na rozprawie nie wstrzymuje rozpoznania sprawy. Stawiennictwo strony na rozprawie nie jest obowiązkowe. Skarżący wniósł o odroczenie rozprawy, przedkładając zaświadczenie lekarskie i jednocześnie wniósł o wyznaczenie kolejnej rozprawy po godzinie 12.00 z uwagi na ograniczenia zdrowotne. Należy zauważyć, że skarżący składając wniosek o odroczenie rozprawy nie wskazał na zamiar zgłoszenia na rozprawie jakichkolwiek wniosków dowodowych. Skarżący nie udokumentował również braku możliwości stawiennictwa na rozprawie wyznaczonej przed godziną 12.00. Skarżący zamieszkuje niedaleko centrum miasta, gdzie znajduje się siedziba WSA. Natomiast przedłożone zaświadczenie lekarskie nosi ślady poprawiania, m. in. w dacie stawiennictwa i numerze statystycznym choroby, jak również nie jest w pełni czytelne, m. in. w pkt 4 – przewidywany termin zdolności do stawienia się. Powyższe okoliczności nie wskazują na konieczność odroczenia rozprawy i wstrzymania rozpoznania sprawy. Skarga w rozpatrywanej sprawie nie jest zasadna. Podstawą materialną wydanego rozstrzygnięcia są przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1508), dalej u.p.s., która w art. 2 ust. 1 wskazuje, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zadaniem pomocy społecznej jest wspieranie osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, a także zapobieganie wskazanym w art. 2 ust. 1 przywołanej ustawy trudnym sytuacjom przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 1 i 2 u.p.s.), przy czym rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, zaś potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s.). Jedną z form pomocy społecznej jest zasiłek okresowy, który przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego (art. 38 ust. 1 u.p.s.). Jedną z okoliczności szczególnych, jakie winny zostać wzięte pod uwagę przy udzielaniu pomocy społecznej jest kwestia współdziałania wnioskodawcy z pracownikiem socjalnym w rozwiązaniu jego trudnej sytuacji życiowej. Obowiązek współdziałania świadczeniobiorców z jednostkami i pracownikami pomocy społecznej został wielokrotnie zaakcentowany w ustawie, niemniej jednak przepisy dokładnie nie wskazują sposobu jego realizacji, co przesądza o pozostawieniu kwestii oceny postawy wnioskodawców w tym zakresie organom pomocowym. W ocenie Sądu przywiązywanie szczególnej uwagi do realizacji obowiązku współdziałania jest bardzo istotne, ponieważ pomoc społeczna nie może się sprowadzać do prostego rozdawnictwa świadczeń. W związku z tym bierna bądź roszczeniowa postawa podmiotów objętych pomocą może spowodować odmowę przyznania świadczenia bądź wstrzymanie wypłaty świadczenia, o czym mowa m.in. w art. 11 ust. 2 u.p.s. Zgodnie bowiem z treścią wskazanego przepisu brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych, prac społecznie użytecznych, a także odmowa lub przerwanie udziału w działaniach w zakresie integracji społecznej realizowanych w ramach Programu Aktywizacja i Integracja, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Z przywołanego przepisu wynika bezsprzecznie, że organy pomocowe zobligowane są do wszechstronnej analizy i oceny postawy beneficjenta pomocy społecznej pod kątem istnienia woli współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, a także pozostałych przesłanek wymienionych w cytowanym przepisie, których wystąpienie pozwala na odmowę przyznania bądź wstrzymanie wypłaty świadczeń. Wobec tego na organach obu instancji spoczywa obowiązek przeanalizowania również w tym aspekcie postępowania osoby domagającej się świadczenia na podstawie ustawy o pomocy społecznej. Stosownie do art. 106 ust. 4 i art. 107 ust. 1 u.p.s., decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia (...) wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, którego celem jest ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób bądź rodzin korzystających bądź ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej. Stąd też wywiad środowiskowy jest szczególnego rodzaju środkiem dowodowym służącym ustaleniu okoliczności mających bezpośredni wpływ na przyznanie bądź odmowę przyznania wnioskowanej pomocy. W przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu. W przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy aktualizację sporządza się nie rzadziej niż co 6 miesięcy, mimo braku zmiany danych (art. 107 ust. 4 u.p.s.). Ponadto trzeba dostrzec, że w myśl art. 107 ust. 4a u.p.s., niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Należy także podkreślić, że wywiad środowiskowy przeprowadzany jest w miejscu zamieszkania danej osoby. Wynika to wprost z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 sierpnia 2016 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1788 ze zm.), zgodnie z którym wywiad przeprowadza się z osobą lub rodziną w miejscu zamieszkania lub pobytu, w dniach roboczych, w godzinach pracy ośrodka pomocy społecznej lub powiatowego centrum pomocy rodzinie albo w innym terminie uzgodnionym z osobą lub rodziną, za zgodą kierownika jednostki organizacyjnej pomocy społecznej. Dlatego też wbrew postulatom skarżącego przeprowadzenie wywiadu środowiskowego nie mogło odbyć się w dowolnym miejscu, np. w galerii handlowej. Wbrew twierdzeniom skarżącego, miejscem zamieszkania jest nie tylko dana miejscowość, ale konkretny budynek i lokal mieszkalny. Z analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że skarżący swoją postawą i działaniem uniemożliwił skuteczne przeprowadzenie przez pracowników socjalnych wywiadu środowiskowego w miejscu swojego zamieszkania. W piśmie z dnia 6 czerwca 2018 r. skarżący został poinformowany o terminie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w dniu 26 czerwca 2018 r. między godziną 13.00 i 14.00. Odbiór pisma skarżący potwierdził w dniu 31 lipca 2018 r. Ponadto w dniu 19 czerwca 2018 r. pracownice socjalne udały się do miejsca zamieszkania skarżącego, celem poinformowania go o wyznaczonym terminie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, jednakże skarżącego nie zastano w miejscu zamieszkania (adnotacja urzędowa z dnia 19 czerwca 2018 r.). Również w dniu 25 czerwca 2018 r. pracownice socjalne udały się do miejsca zamieszkania skarżącego, celem poinformowania go o wyznaczonym terminie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, jednakże również w tym dniu skarżącego nie zastano w miejscu zamieszkania (adnotacja urzędowa z dnia 25 czerwca 2018 r.). W wyznaczonym dniu, tj. 26 czerwca 2018 r. pracownice socjalne nie zastały skarżącego w miejscu zamieszkania, a z informacji uzyskanych od sąsiadów wynika, że zainteresowany w mieszkaniu nie przebywa stale, pojawia się w nim nieregularnie, głównie w godzinach wieczornych (adnotacja urzędowa z dnia 26 czerwca 2018 r.). Następnie w dniu 6 sierpnia 2018 r. strona złożyła osobiście w MOPS wniosek o ustalenie nowego terminu wywiadu środowiskowego i poinformowała o przebywaniu na zwolnieniu lekarskim. W piśmie z dnia 8 sierpnia 2018 r. skarżący został poinformowany o kolejnym terminie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w dniu 28 sierpnia 2018 r. między godziną 13.00 i 14.00. Odbiór pisma skarżący potwierdził w dniu 11 września 2018 r. W wyznaczonym dniu, tj. 28 sierpnia 2018 r. pracownice socjalne nie zastały skarżącego w miejscu zamieszkania (adnotacja urzędowa z dnia 28 sierpnia 2018 r.). Wprawdzie zawiadomienia o terminach przeprowadzenia wywiadu środowiskowego skarżący odebrał po wyznaczonych terminach wywiadu (mimo długiego odstępu czasu pomiędzy datą wyznaczenia a wyznaczonym terminem wywiadu), jednakże w zawiadomieniach tych podane zostało nazwisko pracownika socjalnego, miejsce i godziny urzędowania oraz telefon kontaktowy wraz z prośbą o kontakt w celu ewentualnego uzgodnienia nowego dogodnego terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Skarżący nie skorzystał z możliwości kontaktu z pracownikiem socjalnym i ustalenia dogodnego dla niego terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, pomimo osobistego składania w ZTPS pism. Należy nadmienić, że siedziba ZTPS znajduje się w pobliżu miejsca zamieszkania skarżącego. Skarżący nie dołożył staranności w celu umożliwienia przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w jego miejscu zamieszkania. Trzeba również zwrócić uwagę, że wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania ma pozwolić pracownikowi socjalnemu na realną ocenę sytuacji bytowej danej osoby, w tym także jej poziomu życia, w oparciu o własne spostrzeżenia, a nie tylko na podstawie jej deklaracji, czy nawet przedstawionych przez nią dokumentów na temat zgromadzonego majątku czy uzyskiwanych dochodów. Stosownie bowiem do treści art. 12 u.p.s., w przypadku stwierdzonych przez pracownika socjalnego dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową osoby lub rodziny, wskazującą, że osoba lub rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe, w szczególności w przypadku posiadania znacznym zasobów finansowych, wartościowych przedmiotów majątkowych lub nieruchomości, można odmówić przyznania świadczenia. Bez znaczenia było przy tym twierdzenie strony, że jej sytuacja jest doskonale znana organowi pomocy społecznej z racji udzielanego już wcześniej wsparcia. Uprzednie przeprowadzenie wywiadu środowiskowego nie zwalnia organu z obowiązku ustalenia sytuacji bytowej skarżącego, która może się przecież zmieniać. Sam skarżący zresztą wskazuje, że od momentu zaprzestania udzielania mu wsparcia jego życie i zdrowie uległo znacznemu pogorszeniu. Tym bardziej zatem w takiej sytuacji konieczne było przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Kwestię tę reguluje ustawa o pomocy społecznej w art. 107 ust. 4, co wyżej wskazano. Sąd nie podziela także stanowiska skarżącego, że zarzucony mu przez organy brak współpracy nie był zasadny, gdyż przejawiał on aktywność w toku postępowania, a wszelkie przedstawiane przez niego propozycje w zakresie ustalenia terminu wywiadu środowiskowego były odrzucane. Trzeba zwrócić uwagę, że skarżący na żadnym etapie postępowania nie zaproponował takiego terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, który byłby dla niego dogodny. Nie skontaktował się w tym celu z pracownikami socjalnymi, pomimo informacji w zawiadomieniach o terminach wywiadu środowiskowego. Reasumując powyższe rozważania należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja Kolegium oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji były prawidłowe. Odmowa przyznania wnioskowanego świadczenia – w świetle zgromadzonego materiału dowodowego – pozostaje bowiem w zgodzie z przepisami prawa materialnego i procesowego, w oparciu o które została wydana. Skarżący zatem chcąc otrzymać wsparcie ze środków publicznych winien podjąć współpracę z organem pomocy społecznej i umożliwić mu przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu swojego zamieszkania. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażone w wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 22 lutego 2019 r. sygn.. akt IV SA/Wr 302/18, wydanym w sprawie skarżącego o zbliżonym stanie faktycznym. Mając na uwadze powyższe okoliczności, skargę – jako niezasadną – należało oddalić w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI