I OSK 1044/05

I OSK 1044/05 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2006-04-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-09-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Izabella Kulig - Maciszewska /przewodniczący sprawozdawca/
Leszek Włoskiewicz
Małgorzata Pocztarek
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
II SA/Ka 2544/03 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2005-06-08
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska (spr.), Sędziowie NSA Małgorzata Pocztarek, Leszek Włoskiewicz, Protokolant Edyta Pawlak, po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Śląskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 czerwca 2005r. sygn. akt 4 II SA/Ka 2544/03 w sprawie ze skargi A. T. na decyzję Śląskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach z dnia [...] , nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby funkcjonariusza Policji oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 8 czerwca 2005 r. sygn. akt 4 II SA/Ka 2544/03 uwzględnił skargę A. T. na decyzję Śląskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach z dnia [...] Nr [...] wydaną w przedmiocie zwolnienia ze służby funkcjonariusza Policji, uchylając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia [...] Nr [...].
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy:
Rozkazem personalnym z dnia [...] Nr [...] zwolniono ze służby starszego aspiranta A. T. z dniem 25 lipca 2003 r., powołując się na art. 41 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 ze zm.). W uzasadnieniu rozkazu powołano się na okoliczność, że Komendant Wojewódzki Policji w Katowicach, orzeczeniem z dnia [...] Nr [...] utrzymał w mocy wymierzoną A. T. w dniu [...] karę dyscyplinarną wydalenia ze służby w Policji. Przesłanką ukarania było spowodowanie kolizji drogowej w dniu 21 maja 2003 r. w [...] i oddalenie się z miejsca zdarzenia drogowego oraz zjazd do rowu. Czynami tymi A. T. doprowadził do zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym określonego w art. 86 § 1 i 97 Kodeksu wykroczeń w związku z art. 25 pkt 1 i art. 44 ust. 1 ustawy prawo o ruchu drogowym. Zwolnienie ze służby nastąpiło w wyniku wykonania prawomocnego orzeczenia Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach z dnia [...] Nr [...] o ukaraniu A. T. karą wydalenia ze służby. Wydanej decyzji (rozkazowi personalnemu) na podstawie art. 108 § 1 k.p.a., nadany został rygor natychmiastowej wykonalności ze względu na ważny interes społeczny wyrażający się szczególnym statusem i zadaniami Policji.
W złożonym w dniu 24 lipca 2003 r. odwołaniu A. T. wniósł o uchylenie powyższej decyzji. Podniósł kwestię wymierzenia - w jego ocenie – zbyt surowej kary dyscyplinarnej za popełnione przewinienie oraz brak podstaw do nadania tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.
Zaskarżoną decyzją Śląski Komendant Wojewódzki Policji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy powyższą decyzję. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że odwoławcze postępowanie dyscyplinarne zostało zakończone, a orzeczenie dyscyplinarne Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach z dnia [...] nr [...] o ukaraniu A. T. karą wydalenia ze służby stało się ostateczne.
Zgodnie z § 36 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów (Dz. U. z 1998 r. Nr 4, poz. 14), wykonanie kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby polega na zwolnieniu policjanta ze służby w oparciu o art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji. W takim przypadku zwolnienie policjanta ze służby jest obligatoryjne. Zatem wobec wystąpienia tej obligatoryjnej przesłanki organ pierwszej instancji był uprawniony do zwolnienia policjanta ze służby.
A. T. wniósł skargę na powyższą decyzję wnosząc jednocześnie o wstrzymanie jej wykonania.
Zdaniem skarżącego zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego i procesowego, a w szczególności art. 7 i 180 § 1 k.p.a. i art. 134 ustawy o Policji w związku z § 27 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r., gdyż wymierzona kara dyscyplinarna jest niewspółmierna do popełnionego czynu i stopnia zawinienia przez skarżącego.
Uwzględniając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Katowicach stwierdził, iż zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia [...] nr [...] zostały wydane z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
Sąd wskazał, że podstawę prawną podjętych w rozpoznawanej sprawie rozstrzygnięć stanowił przepis art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. Nr 30, poz. 179 ze zm.). Zgodnie z jego brzmieniem policjanta zwalnia się ze służby w przypadku wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby. Przepis ten nakłada na organ administracji właściwy do wydania decyzji, na podstawie art. 45 ustawy o Policji, obowiązek zwolnienia policjanta ze służby, w stosunku do którego zapadło prawomocne orzeczenie dyscyplinarne o wydaleniu ze służby. Oznacza to, że właściwy organ służbowy Policji jest związany prawomocnym orzeczeniem dyscyplinarnym i nie może go nie wykonać. W dacie wydania zaskarżonej decyzji było to orzeczenie dyscyplinarne Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach z dnia [...] nr [...] o wymierzeniu skarżącemu kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby. Jednakże zarzuty stawiane przez skarżącego wobec postępowania dyscyplinarnego zostały uwzględnione przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który w wyroku z dnia 10 maja 2005 r. sygn. akt 4 II SA/Ka 1908/03 uchylił zaskarżone orzeczenia obu instancji uznające skarżącego za winnego popełnienia przewinień dyscyplinarnych i wymierzyły mu karę dyscyplinarną wydalenia ze służby w Policji.
W ocenie Sądu I instancji w rozpoznawanej sprawie zwolnienie skarżącego ze służby nastąpiło po zakończeniu postępowania dyscyplinarnego, które na dzień orzekania nie jest wiążące. Tym samym zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja pierwszoinstancyjna nie mogły się ostać w obrocie prawnym, bowiem zostały wydane w oparciu o inne decyzje, które następnie w skutek powołanego wyroku z dnia 10 maja 2005 r. sygn. akt 4 II SA/Ka 1908/03 zostały uchylone, jako naruszające prawo. Zatem w niniejszej sprawie istnieje materialnoprawna podstawa do wznowienia postępowania administracyjnego z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 8 Kodeksu postępowania administracyjnego i nie zachodzą okoliczności przewidziane w art. 146 § 1 lub § 2 k.p.a.
Śląski Komendant Wojewódzki Policji złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku zarzucając mu naruszenie prawa materialnego, tj. art. 107 § 3 k.p.a.; art. 41 ust. 1 pkt 3 i art. 45 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. Policji (Dz. U. Nr 30, poz. 179 ze zm.), § 24 ust. 1 pkt 2; § 34 i § 36 ust. 1 pkt b rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów (Dz.U. z 1998 r. Nr 4, poz. 14 ze zm.) i art. 168 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.).
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzono, iż zgodnie z § 24 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. przełożony, który wszczął postępowanie orzekał na podstawie całokształtu okoliczności oraz zebranego materiału dowodowego.
W dniu [...] Komendant Powiatowy Policji w [...] zgodnie z § 34 i § 36 cyt. wcześniej rozporządzenia wykonując ostatecznie orzeczoną w orzeczeniu Nr [...] karę dyscyplinarną "wydalenie ze służy" wydał decyzję rozkaz personalny nr [...], w którym zwolnił ze służby w Policji A. T. z dniem [...]. Zatem przesłanka do zwolnienia policjanta ze służby w myśl art. 41 ust. 1 pkt 3 w odniesieniu do A. T. zastała wyczerpana bowiem bezspornym jest, iż wydane zostało ostateczne orzeczenie dyscyplinarne nr [...], którym wymierzono stronie karę wydalenia ze służby a co za tym idzie zaistniały okoliczności do zastosowania dyspozycji art. 41 ust. 1 pkt 3 cyt. Ustawy o Policji, tj. uwolnienia ze służby w Policji.
Przepis ten nakłada na organ administracji zgodnie z art. 45 ustawy o Policji obowiązek zwolnienia Policjanta ze służby w stosunku do którego zapadło prawomocne orzeczenie dyscyplinarne o wydaleniu ze służby. Oznacza to, że I właściwy organ służbowy Policji jest związany prawomocnym orzeczeniem dyscyplinarnym i nie może go nie wykonać.
Sąd wydając wyrok w uzasadnieniu stwierdził, że zaskarżona decyzja jak poprzedzająca ją decyzja (rozkaz personalny) pierwszoinstancyjna dot. wydalenia służby A. T. nie mogą się ostać w obrocie prawnym, bowiem zostały wydane w oparciu o inne decyzje, które skutek wyroku WSA z dnia 10 maja 2005 r. Sygn. akt 411 SA/Ka 1908/03 zostały uchylone jako naruszające prawo, jednak zgodnie z art. 168 § 1 ustawy z dnia 30.08. 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 z późn. zm.) orzeczenie Sądu staje się prawomocne jeżeli nie przysługuje co do niego środek odwoławczy. Powyższe stanowisko Sądu należy uznać więc za przedwczesne bowiem w dniu 24.06.2002 r. organ administracji - Śląski Komendant Wojewódzkiej Policji poprzez radcę prawnego złożył od wyroku WSA z dnia 10 maja 2005 r. Sygn akt 4 II SA/Ka 1908/03 - skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Dlatego też nie można zarzucić organom dyscyplinarnym, że wydanie decyzji o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby nastąpiło w oparciu o decyzje naruszające prawo ponieważ sprawa, na którą powołał się Sąd nie została rozstrzygnięta a droga odwoławcza zakończona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej, a zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. – zwana dalej ppsa) Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi, należy stwierdzić, iż nie jest zasadny zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 107 § 3 k.p.a.
Przede wszystkim, przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego z oczywistych względów nie są przepisami prawa materialnego, a ponadto powołany przepis nie był stosowany przez Sąd. Art. 107 § 3 k.p.a. dotyczy uzasadnienia decyzji iw żadnym przypadku nie ma zastosowania przed sądem administracyjnym, który stosuje przepisy postępowania zawarte w powołanej wyżej ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r.
Nie jest również zasadny zarzut naruszenia przez Sąd przepisu art. 41 ust. 1 pkt 3 i art. 45 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji oraz § 24 ust. 1 pkt 2 i § 34 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzenia postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów.
W skardze kasacyjnej wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 174 pkt 1 ppsa, nie wskazano na czym miałoby polegać naruszenie tych przepisów czy na błędnej wykładni, czy też niewłaściwym zastosowaniu. Jednakże niezależnie od tego wskazać należy, iż Sąd I instancji nie dopuścił się ich naruszenia.
Sąd bowiem nie odniósł się do tych przepisów i nie dokonywał ich wykładni, gdyż uchylając decyzje o zwolnieniu ze służby uznał, iż zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania w tym zakresie, a więc podstawą rozstrzygnięcia Sądu był przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ppsa.
Odnośnie naruszenia art. 168 § 1 ppsa, to należy stwierdzić, iż błędnie wskazano, że jest to przepis prawa materialnego. Oczywistym jest bowiem, że jest to przepis postępowania i jego naruszenie stanowi podstawę wskazaną w pkt 2 art. 174 ppsa. Uznając jednak, iż w uzasadnieniu skargi kasacyjnej już prawidłowo odniesiono się do tego przepisu jako przepisu postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną również w tym zakresie i uznał, że zarzut ten jest zasadny.
Sąd I instancji pomimo tego, iż wyrok uchylający orzeczenie o ukaraniu karą dyscyplinarną wydalenia ze służby nie był prawomocny, a więc nie wiązał w sprawie i nie mógł odnieść skutku w postaci wyeliminowania z obrotu prawnego tych decyzji, nieprawidłowo przyjął, iż taki skutek odniósł. Na tym oparte było rozstrzygnięcie Sądu I instancji i jak słusznie wskazano w skardze kasacyjnej było ono przedwczesne. W dacie orzekania przez Sąd I instancji orzeczenie o ukaraniu karą dyscyplinarną wydalenia ze służby, było w obrocie prawnym, chociaż stosownie do art. 152 ppsa Sąd wstrzymał jej wykonanie. Tak więc nie istniała podstawa do wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. , jak to bezzasadnie przyjął Sąd I instancji.
Jednakże w dacie rozpoznania skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 maja 2005 r. w sprawie 4 II SA/Ka 1908/03 uchylający orzeczenie o ukaraniu karą dyscyplinarną wydalenia ze służby, był już prawomocny, bowiem Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 7 lutego 2006 r. w sprawie I OSK 859/05 oddalił skargę kasacyjną.
W związku z tym zostało wyeliminowane z obrotu prawnego orzeczenie będące podstawą wydania decyzji o zwolnieniu ze służby.
W takiej sytuacji należy uznać, iż pomimo błędnego uzasadnienia w dacie orzekania przez Sąd I instancji, wyrok w chwili obecnej odpowiada prawu.
Z tych też względów Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 ppsa – orzekł jak w sentencji wyroku.