I OSK 104/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku o zwrot nieruchomości wywłaszczonej pod budownictwo mieszkaniowe. Skarżąca podnosiła, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, a nieruchomość została zagospodarowana pod przychodnię rejonową i infrastrukturę towarzyszącą, co stanowiło naruszenie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami (u.g.n.) oraz Konstytucji RP. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę, uznając, że budowa przychodni była dopuszczalną modyfikacją celu wywłaszczenia, zgodną z planem realizacyjnym i służącą potrzebom mieszkańców. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, potwierdził stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że przepisy dotyczące zwrotu nieruchomości wywłaszczonych przed wejściem w życie u.g.n. stosuje się odpowiednio, co wyklucza bezpośrednie stosowanie terminów określonych w art. 137 ust. 1 u.g.n. NSA uznał, że budowa przychodni rejonowej, która służyła zaspokojeniu potrzeb mieszkańców osiedla, stanowiła dopuszczalną modyfikację pierwotnego, ogólnie określonego celu wywłaszczenia na cele mieszkaniowe. Dodatkowo, budowa ta była zgodna z planem realizacyjnym zatwierdzonym decyzją z 1978 r. Sąd zaznaczył, że infrastruktura towarzysząca, taka jak drogi czy sieci, również mieści się w pojęciu realizacji celu wywłaszczenia przy budowie osiedla mieszkaniowego. W związku z tym, NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego ani procesowego, a tym samym do naruszenia konstytucyjnej ochrony własności.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia 'cel wywłaszczenia' w kontekście budownictwa mieszkaniowego i infrastruktury towarzyszącej, stosowanie przepisów o zwrocie nieruchomości wywłaszczonych przed wejściem w życie u.g.n., ocena realizacji celu wywłaszczenia w kontekście planów realizacyjnych i miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i prawnego związanego z wywłaszczeniami dokonanymi na podstawie przepisów sprzed 1997 r. oraz oceny celu wywłaszczenia w kontekście planów z lat 70. i 80. XX wieku.
Zagadnienia prawne (3)
Czy budowa przychodni rejonowej na nieruchomości wywłaszczonej pod budownictwo mieszkaniowe stanowi realizację celu wywłaszczenia, czy też dopuszczalną modyfikację tego celu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Budowa przychodni rejonowej stanowi dopuszczalną modyfikację celu wywłaszczenia, gdyż służy zaspokojeniu potrzeb mieszkańców osiedla i jest zgodna z planem realizacyjnym.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przy budowie osiedla mieszkaniowego dopuszczalne jest uwzględnienie infrastruktury towarzyszącej, takiej jak przychodnia, która służy mieszkańcom. Cel wywłaszczenia musi być oceniany w kontekście realiów prawnych i funkcjonalnych z daty jego dokonania, a nie z daty kontroli.
Czy przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczące zwrotu wywłaszczonej nieruchomości (art. 136 ust. 1 i 2 u.g.n.) mogą być stosowane do nieruchomości wywłaszczonych przed wejściem w życie tej ustawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przepisy art. 136 ust. 1 i 2 u.g.n. nie mogą być stosowane bezpośrednio do nieruchomości wywłaszczonych przed wejściem w życie ustawy, jeśli zmiana przeznaczenia nastąpiła przed tym terminem.
Uzasadnienie
Odpowiednie stosowanie przepisów u.g.n. do nieruchomości wywłaszczonych przed jej wejściem w życie oznacza, że nie wszystkie normy można stosować bezpośrednio. W przypadku zmiany przeznaczenia nieruchomości na długo przed wejściem w życie ustawy, przepisy te nie mają zastosowania.
Czy niezrealizowanie pierwotnego, ogólnie określonego celu wywłaszczenia (budownictwo mieszkaniowe) uzasadnia zwrot nieruchomości, jeśli na działce powstała infrastruktura służąca mieszkańcom i zgodna z planem realizacyjnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany poprzez budowę infrastruktury służącej mieszkańcom i zgodnej z planem realizacyjnym, nieruchomość nie staje się zbędna.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że pojęcie 'budownictwo mieszkaniowe' nie wyklucza budowy infrastruktury towarzyszącej. Budowa przychodni i infrastruktury technicznej była zgodna z planem realizacyjnym i służyła mieszkańcom, co oznacza, że cel wywłaszczenia został zrealizowany w dopuszczalnej formie.
Przepisy (16)
Główne
u.g.n. art. 137 § ust. 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 216 § ust. 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 136 § ust. 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 136 § ust. 2
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 136 § ust. 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 137 § ust. 2
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Pomocnicze
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Konstytucja RP art. 21 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 64 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
ppsa art. 183 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 183 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 182 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. przez zaniechanie zgromadzenia i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. • Naruszenie art. 80 w zw. z art. 7 k.p.a. przez niewłaściwe zastosowanie i dowolną ocenę materiału dowodowego. • Naruszenie art. 7 i art. 8 k.p.a. przez ustalenia niezgodne ze stanem faktycznym. • Naruszenie art. 137 ust. 1 w zw. z art. 216 ust. 1 u.g.n. przez błędne uznanie, że nieruchomość nie stała się zbędna na cel wywłaszczenia. • Naruszenie art. 136 ust. 1 w zw. z art. 216 ust. 1 u.g.n. przez odmowę zwrotu nieruchomości wykorzystywanej niezgodnie z celem. • Naruszenie art. 136 ust. 2 w zw. z art. 216 ust. 1 u.g.n. przez brak poinformowania o zamiarze przeznaczenia działki na inny cel. • Naruszenie art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 i 2 w zw. z art. 216 ust. 1 u.g.n. przez odmowę zwrotu nieruchomości mimo jej zbędności. • Naruszenie art. 21 ust. 1 w zw. z art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP przez wydanie decyzji godzącej w ochronę własności.
Godne uwagi sformułowania
cel wywłaszczenia nie musiał być precyzyjnie określony • interpretacja tego pojęcia musi uwzględniać fakt, że w dacie dokonania wywłaszczenia jego cel nie musiał być precyzyjnie określony • cel wywłaszczenia wskazany w decyzji wywłaszczeniowej powinien być oceniany proporcjonalnie do standardu prawnego i funkcjonalnego w chwili wydania decyzji wywłaszczeniowej, a nie z daty kontroli • zmiany związane z realizacją osiedla polegające na zmianach jego infrastruktury, czy usytuowania obiektów i innych elementów osiedla mieszczą się w pojęciu modyfikacji celu wywłaszczenia • przy ocenie realizacji celu publicznego, jakim jest budowa osiedla mieszkaniowego, należy uwzględnić nie tylko budowę typowych budynków (bloków) mieszkalnych, ale również wszystkich innych obiektów i urządzeń technicznych składających się na infrastrukturę tego osiedla niezbędną dla prawidłowego funkcjonowania osiedla i jego mieszkańców • do obiektów takich należy zaliczyć także przychodnię rejonową • niezgodność deklarowanego w 1980 r. celu wywłaszczania nieruchomości z przeznaczeniem terenu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego może być rozważana w perspektywie prawidłowości wywłaszczenia z uwagi na wskazany cel tej czynności, a nie konieczności dokonania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości z powodu niezrealizowania celu wywłaszczenia
Skład orzekający
Jolanta Rudnicka
przewodniczący
Zygmunt Zgierski
sprawozdawca
Agnieszka Miernik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'cel wywłaszczenia' w kontekście budownictwa mieszkaniowego i infrastruktury towarzyszącej, stosowanie przepisów o zwrocie nieruchomości wywłaszczonych przed wejściem w życie u.g.n., ocena realizacji celu wywłaszczenia w kontekście planów realizacyjnych i miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i prawnego związanego z wywłaszczeniami dokonanymi na podstawie przepisów sprzed 1997 r. oraz oceny celu wywłaszczenia w kontekście planów z lat 70. i 80. XX wieku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia zwrotu nieruchomości wywłaszczonych, które może mieć znaczenie dla wielu właścicieli. Interpretacja celu wywłaszczenia i dopuszczalności jego modyfikacji jest kluczowa dla praktyki obrotu nieruchomościami.
“Czy budowa przychodni na działce przeznaczonej pod mieszkania to powód do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.