I OSK 104/23

I OSK 104/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-05-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Agnieszka Miernik
Jolanta Rudnicka /przewodniczący/
Zygmunt Zgierski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Wywłaszczanie nieruchomości
Sygn. powiązane
II SA/Gl 489/22 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2022-09-14
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2021 poz 1899
art. 136 ust. 1, 2 i 3, art. 137 ust. 1 i 2, art. 216 ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 182 § 2, art. 183 § 1 i 2, art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: NSA Zygmunt Zgierski (spr.) del. WSA Agnieszka Miernik po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej L.R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 września 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 489/22 w sprawie ze skargi L.R. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] stycznia 2022 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu części nieruchomości oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 14 września 2022 r. oddalił skargę L.R. na decyzję Wojewody Śląskiego z [...] stycznia 2022 r. w przedmiocie odmowy zwrotu części nieruchomości.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca. Zaskarżyła to rozstrzygnięcie w całości, wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji celem ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Dodatkowo wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie:
1) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, dalej: kpa, przez zaniechanie zgromadzenia i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie, co skutkowało przyjęciem przez organ administracji niekorzystnych dla odwołującej domniemań faktycznych i błędne ustalenie, że sporna nieruchomość, obejmująca działkę została wykorzystana w całości na cele wywłaszczenia, a następnie została zbyta na rzecz podmiotu trzeciego, co uniemożliwia dokonanie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, podczas gdy organ był zobowiązany do kompleksowego wyjaśnienia sprawy poprzez zgromadzenie całego materiału dowodowego, a w szczególności zgromadzenia dokumentów wskazujących na oddanie przedmiotowej nieruchomości w użytkowanie Z. w Żorach., bowiem Wojewoda Śląski ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że przekazanie przedmiotowej nieruchomości na rzecz Z. w Żorach nastąpiła "prawdopodobnie nieformalnie", jak również wszystkich decyzji podziałowych dotyczących pierwotnej działki nr [...] oraz decyzji zatwierdzającej Plan Realizacyjny pn. Żory Nowe Miasto Jednostka E;
b) art. 80 w zw. z art. 7 kpa przez jego niewłaściwe zastosowanie i zaniechanie rozważenia całego zgromadzonego materiału dowodowego oraz dokonanie jego dowolnej, a nie swobodnej oceny, co w następstwie doprowadziło do ustaleń niezgodnych ze stanem faktycznym sprawy;
c) art. 7 oraz art. 8 kpa przez dokonanie niezgodnych z rzeczywistym stanem faktycznym sprawy ustaleń i wydanie orzeczenia naruszającego podstawowe prawa konstytucyjne odwołującego, co narusza zasadę zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej, utrzymując w mocy decyzję stojącą w oczywistej sprzeczności z interesem społecznym oraz słusznym interesem obywateli;
2) przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 137 ust. 1 w zw. z art. 216 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2021 r. poz. 1899, z późn. zm.), dalej: ugn, przez ich niewłaściwe zastosowanie i błędne uznanie, że sporna nieruchomość w zakresie, w jakim została zagospodarowana na przychodnię rejonową przy ul. [...] oraz parkingiem i zjazdem z drogi głównej – ul. [...], nie stała się zbędna na cel wywłaszczenia, a cel ten został zrealizowany, zgodnie z ustaleniami planu realizacyjnego, zatwierdzonego decyzją z 8 marca 1978 r., podczas gdy prawidłowa analiza zgromadzonego materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że cel wywłaszczenia określony w powyższych dokumentach nie został zrealizowany, bowiem obowiązujący wówczas plan zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy Żory, przyjęty uchwalą Rady Narodowej Miasta i Gminy Żory nr VI/24/78 z dnia 28 listopada 1978 r. przewidywał, że przedmiotowa nieruchomość miała zostać przeznaczona na "tereny dzielnicowych urządzeń sportowych z salą gimnastyczną z zespołem boisk oraz otwartym basenem", a zatem sporna nieruchomość, okazała się być zbędną na cele wywłaszczenia i do dnia dzisiejszego cel wywłaszczenia na przedmiotowej działce nie został zrealizowany, bowiem budowa przychodni zdrowia nie może stanowić realizacji celu wywłaszczenia, jakim miało być "budownictwo mieszkalne";
b) art. 136 ust. 1 w zw. z art. 216 ust. 1 ugn przez ich błędne zastosowanie i odmowę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, podczas gdy przedmiotowa nieruchomość jest wykorzystywana niezgodnie z celem wskazanym w akcie notarialnym z [...] grudnia 1980 r., a w szczególności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy Żory, który przewidywał, że przedmiotowa nieruchomość miała zostać przeznaczona na "tereny dzielnicowych urządzeń sportowych z salą gimnastyczną z zespołem boisk oraz otwartym basenem", a sam cel wywłaszczenia nie został zrealizowany na przedmiotowej działce, co prowadzi do wniosku, że niniejsza działka powinna podlegać zwrotowi;
c) art. 136 ust. 2 w zw. z art. 216 ust. 1 ugn przez ich niezastosowanie i brak poinformowania skarżącej i jej poprzednika prawnego o zamiarze przeznaczenia przedmiotowej działki na inny cel niż wskazany w umowie sprzedaży, co uniemożliwiło odwołującej i jej poprzednikowi prawnemu złożenia wniosku o zwrot przedmiotowej nieruchomości;
d) art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 i 2 w zw. z art. 216 ust. 1 ugn przez ich niewłaściwe zastosowanie i odmowę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, mimo, była ona zbędna dla celów wywłaszczeniowych;
e) art. 21 ust. 1 w zw. z art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP przez wydanie decyzji godzącej w konstytucyjną ochronę własności prywatnej, stanowiącą podstawę ustroju gospodarczego RP.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 ppsa w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego postanowienia determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który nie bada całokształtu sprawy, ale ogranicza się do weryfikacji zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
W niniejszej sprawie skarżąca kasacyjnie zarzuciła wprawdzie wyrokowi naruszenia przepisów materialnych, jak i procesowych, jednakże te drugie stanowią jedynie kontynuację zarzucanych naruszeń prawa materialnego, a ich uzasadnienie opiera się na tezie, że skoro organy i Sąd pierwszej instancji wadliwie zastosowały wskazane przepisy ustawy, to dopuściły się także naruszeń procedury. W tej sytuacji ocena zarzucanych naruszeń prawa materialnego determinuje wynik oceny zarzutów naruszenia przepisów proceduralnych. Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny w poniższych rozważaniach skoncentruje się na wykazaniu, że kontrola legalności decyzji organów administracji dokonana przez Sąd pierwszej instancji była prawidłowa, odnosząc się do wskazanych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów materialnych. Oznacza to bowiem, że nie doszło tym samym do naruszeń przepisów postępowania.
Przed przystąpieniem do rozpoznania zarzutów skargi kasacyjnej należy wyjaśnić, że Skarb Państwa umową z [...] grudnia 1980 r., zawartą w formie aktu notarialnego, nabył od J.K. nieruchomość położoną w Żorach zawierającą się w granicach ówczesnych działek o nr [...], [...] oraz [...] na potrzeby budownictwa mieszkaniowego, zgodnie z decyzją Wojewódzkiego Zarządu Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w Katowicach z [...] marca 1978 r. zatwierdzającego plan realizacyjny budowy jednostki mieszkaniowej w Żorach pod nazwą "Żory Nowe Miasto Jednostka E".
Wnioskiem z 10 sierpnia 2018 r. pierwotny właściciel wystąpił do Prezydenta Miasta Żory o zwrot powyższej nieruchomości z uwagi na niezrealizowanie na niej celu wywłaszczenia.
Postanowieniem z [...] stycznia 2019 r. Wojewoda Śląski wyznaczył Prezydenta Miasta Rybnika wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej jako właściwego do rozpatrzenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.
Prezydent Miasta Rybnika postanowieniem z [...] czerwca 2019 r., z uwagi na różne stany prawne działek objętych wnioskiem, wyłączył poszczególne nieruchomości do odrębnych postępowań.
Decyzją z [...] sierpnia 2021 r. Prezydent odmówił skarżącej, będącej następcą prawnym zmarłego wnioskodawcy, zwrotu działki nr [...] powstałej w wyniku przekształceń pierwotnej działki nr [...]. W uzasadnieniu wskazał, że działka ta została, zgodnie z planem realizacyjnym, zagospodarowana pod przychodnię lekarską wraz z infrastrukturą towarzyszącą, przy czym podmiot publiczny obecnie nie posiada tytułu prawnego do tej działki, a jej właścicielem jest S. sp. z o.o. z siedzibą w Żorach.
Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej Wojewoda Śląski decyzją z [...] stycznia 2022 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygniecie. W ocenie Wojewody wykorzystanie spornej działki na potrzeby przychodni istniejącej co najmniej od 1986 r. oraz infrastruktury towarzyszącej stanowiło realizację celu wywłaszczenia, gdyż przychodnia ta zaspokajała potrzeby mieszkańców osiedla. Organ wskazał przy tym, że poszukiwanie dokumentów mających na celu sprecyzowanie celu wywłaszczenia prowadzi się, o ile cel ten nie wynika z dokumentów poprzedzających proces inwestycyjny. Podkreślił, że cel ten wynikał z ustaleń planu realizacyjnego zatwierdzonego decyzją z [...] marca 1978 r., zgodnie z którym teren objęty sporną działką został przeznaczony na teren przychodni rejonowej. Wojewoda wywiódł także, że w przypadku przedsięwzięć złożonych, takich jak budowa osiedla mieszkaniowego, dopuszczalna jest określona modyfikacja celu wywłaszczenia w toku realizacji przedsięwzięcia inwestycyjnego, szczególnie w przypadku ogólnego określenia celu wywłaszczenia.
Przywołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę na powyższe rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w jego ocenie do stanów faktycznych zaistniałych w innym porządku prawnym nie można stosować wprost aktualnych uregulowań w zakresie takich pojęć jak cel wywłaszczenia, w związku z czym interpretacja tego pojęcia musi uwzględniać fakt, że w dacie dokonania wywłaszczenia jego cel nie musiał być precyzyjnie określony, a podmioty przejmujące własność nieruchomości nie były ograniczone czasowo w realizacji tego celu. Sąd wskazał, że w przeszłości określenie co konkretnie miało zostać zbudowane na wywłaszczonej nieruchomości, następowało już po wywłaszczeniu. Zastrzegł, że cel wywłaszczenia wskazany w decyzji wywłaszczeniowej powinien być oceniany proporcjonalnie do standardu prawnego i funkcjonalnego w chwili wydania decyzji wywłaszczeniowej, a nie z daty kontroli. W ocenie Sądu wszelkie zmiany związane z realizacją osiedla polegające na zmianach jego infrastruktury, czy usytuowania obiektów i innych elementów osiedla mieszczą się w pojęciu modyfikacji celu wywłaszczenia. Przy ocenie realizacji celu publicznego, jakim jest budowa osiedla mieszkaniowego, należy uwzględnić nie tylko budowę typowych budynków (bloków) mieszkalnych, ale również wszystkich innych obiektów i urządzeń technicznych składających się na infrastrukturę tego osiedla niezbędną dla prawidłowego funkcjonowania osiedla i jego mieszkańców. Z uwagi na powyższe, zdaniem Sądu, zrealizowanie na spornej nieruchomości przychodni rejonowej, jako zgodne z planem realizacyjnym, stanowi dopuszczalną modyfikację celu wywłaszczenia określonego w akcie notarialnym sprzedaży działki. Dodatkowo Sąd odnotował, że co najmniej od 1999 r. na nieruchomości istnieje droga publiczna oraz sieci kanalizacji sanitarnej, deszczowej i wodociągowej, co wskazuje na zagospodarowanie nieruchomości zgodnie z celem wywłaszczenia.
Mając powyższe na uwadze, należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 216 ust. 1 ugn przepisy rozdziału 6 działu III niniejszej ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 lub art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r. poz. 64 oraz z 1982 r. poz. 79), ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach (Dz.U. poz. 138, z 1961 r. poz. 47 i 159 oraz z 1972 r. poz. 192), ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (Dz.U. z 1969 r. poz. 216, z 1972 r. poz. 312 oraz z 1985 r. poz. 99), art. 22 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. z 1969 r. poz. 159, z 1972 r. poz. 193 oraz z 1974 r. poz. 84), ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz.U. poz. 192, z 1973 r. poz. 282 oraz z 1985 r. poz. 99) oraz do nieruchomości wywłaszczonych na rzecz państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej, jak również do gruntów wywłaszczonych na podstawie odrębnych przepisów w związku z potrzebami Tatrzańskiego Parku Narodowego.
Należy wyjaśnić, że odpowiednie stosowanie oznacza, że w niektórych wypadkach określone normy prawne należy stosować bezpośrednio, niekiedy wyłącznie w określony sposób, w innych zaś przypadkach nie znajdą one w ogóle zastosowania w danej sytuacji faktycznej lub prawnej (por. np. prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 30 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Gd 78/21). Jak zatem wynika z powyższego, stosowanie niektórych przepisów rozdziału 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami do zdarzeń zaistniałych przed wejściem w życie tej ustawy jest wykluczone. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego do przepisów takich należy zaliczyć art. 136 ust. 1 i 2 ugn, zgodnie z którymi nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości (ust. 1), a w razie powzięcia zamiaru użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu właściwy organ zawiadamia poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę o tym zamiarze, informując równocześnie o możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części (ust. 2).
Jak wynika ze stanu faktycznego sprawy, przychodnia rejonowa na spornej działce funkcjonuje co najmniej od 1986 r., którą to okoliczność podniósł sam autor skargi kasacyjnej w treści jej uzasadnienia. Oznacza to, że ewentualna zmiana przeznaczenia działki z celu budownictwa mieszkaniowego na poświęcony budowie infrastruktury użyteczności publicznej nastąpiła na długo przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zatem przepisy art. 136 ust. 1 i 2 ugn nie mogły mieć zastosowania do ewentualnej zmiany przeznaczenia wywłaszczonej nieruchomości, do której to zmiany doszło w latach 80-tych XX w. W konsekwencji powyższego w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 136 ust. 1 w zw. z art. 216 ust. 1 ugn oraz zarzut naruszenia art. 136 ust. 2 w zw. z art. 216 ust. 1 ugn.
Przechodząc z kolei do oceny zasadności zarzuty naruszenia art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 i 2 w zw. z art. 216 ust. 1 ugn oraz zarzutu naruszenia art. 137 ust. 1 w zw. z art. 216 ust. 1 ugn, należy wskazać, że zgodnie z art. 136 ust. 3 ugn poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Jednocześnie należy wyjaśnić, że w myśl art. 137 ugn nieruchomość lub jej część jest zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli cel ten nie został zrealizowany bądź nie rozpoczęto jego realizacji w określonym terminie.
Mając powyższe na uwadze, należy wyjaśnić, że do wywłaszczenia spornej nieruchomości doszło na skutek nabycia w drodze zawarcia umowy sprzedaży tej nieruchomości na cele budownictwa mieszkaniowego. Jak ustaliły rozpatrujące wniosek zwrotowy organy, na spornej działce doszło do budowy przychodni rejonowej. W tym miejscu należy wyjaśnić, że pierwotny cel wywłaszczenia nie został określony precyzyjnie. Pojęcie "potrzeb budownictwa mieszkaniowego" nie wskazuje bowiem rodzaju infrastruktury, która ma powstać na wywłaszczonej nieruchomości, i nie pozwala przyjąć, że wyłącznym dopuszczalnym sposobem zagospodarowania tej nieruchomości było wybudowanie bloków mieszkalnych. Zauważyć bowiem należy, że zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą sądów administracyjnych przy realizacji budowy osiedla mieszkaniowego należy uwzględnić nie tylko budowę typowych budynków (bloków) mieszkalnych, ale również wszystkich innych obiektów i urządzeń technicznych składających się na infrastrukturę tego osiedla. Do takich obiektów należą urządzenia towarzyszące, umożliwiające korzystanie z zabudowy mieszkaniowej takie, jak ciągi komunikacyjne, parkingi, szkoły, boiska sportowe, garaże, zieleń osiedlowa, trawniki, różnorakie miejsca wypoczynku, czy ciągi piesze (chodniki), jak i obiekty towarzyszące zabudowie mieszkaniowej, które co prawda nie są urządzeniami umożliwiającymi korzystanie z zabudowy mieszkaniowej, ale służą mieszkańcom osiedla mieszkaniowego, np. sklepy osiedlowe, szkoły, przedszkola, domy kultury (zob. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 października 2023 r., sygn. akt I OSK 1317/20). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego do obiektów takich należy zaliczyć także przychodnię rejonową, która jak nazwa wskazuje, służy zaspokajaniu potrzeb mieszkańców osiedla znajdującego się w rejonie jej oddziaływania. Dodatkowo organy ustaliły, że co najmniej od 1999 r. na spornej nieruchomości istnieje droga publiczna oraz sieci kanalizacji sanitarnej, deszczowej i wodociągowej, które niewątpliwie stanowią elementy infrastruktury służące zaspokajaniu potrzeb mieszkańców.
Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że przeznaczenie spornej nieruchomości na przychodnię rejonową było zgodne z planem realizacyjnym zatwierdzonym decyzją z [...] marca 1978 r. Plan ten przewidywał bowiem, że sporna działka znajdowała się na terenie oznaczonym symbolem UPR – przychodnia rejonowa. Brak jest przy tym podstaw do przyjęcia, że szczegółowy cel wywłaszczenia wobec ogólnego ujęcia go w umowie sprzedaży powinien być ustalany na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z 28 listopada 1978 r. Wprawdzie plan ten jako późniejszy był chronologicznie bliższy momentowi wywłaszczenia nieruchomości, ale to plan realizacyjny wskazywał niewątpliwie na bezpośredni i szczegółowy zamiar inwestycyjny dotyczący spornej nieruchomości. Z kolei niezgodność deklarowanego w 1980 r. celu wywłaszczania nieruchomości z przeznaczeniem terenu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego może być rozważana w perspektywie prawidłowości wywłaszczenia z uwagi na wskazany cel tej czynności, a nie konieczności dokonania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości z powodu niezrealizowania celu wywłaszczenia. Ten wynikał bowiem bezpośrednio z aktu, którym dokonano wywłaszczenia.
Dodatkowo w odniesieniu do art. 137 ust. 1, wyjaśnić wypada, że zgodnie ze stanowiskiem orzecznictwa sądów administracyjnych wyrażony w art. 216 ust. 1 ugn nakaz stosowania przepisów art. 136-142 tej ustawy "odpowiednio" oznacza, że w przypadku nieruchomości wywłaszczonych przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, na których przed tym dniem został zrealizowany cel wywłaszczenia, przy ocenie, czy nieruchomość ta stała się zbędna na cel wywłaszczenia, nie stosuje się terminów określonych w art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ugn.
Mając powyższe na uwadze zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut naruszenia art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 i 2 w zw. z art. 216 ust. 1 ugn oraz zarzut naruszenia art. 137 ust. 1 w zw. z art. 216 ust. 1 ugn okazał się niezasadny.
W konsekwencji powyższego zarzut naruszenia art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 i 2 w zw. z art. 216 ust. 1 ugn oraz zarzutu naruszenia art. 137 ust. 1 w zw. z art. 216 ust. 1 ugn nie zasługiwał na uwzględnienie.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego organy rozpatrujące wniosek o zwrot ustaliły stan faktyczny sprawy adekwatnie do zakresu wynikającego z art. 136 ust. 3 ugn i z poszanowaniem zasad wynikających z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Ustalony stan faktyczny wskazuje bowiem, że zmiana przeznaczenia wywłaszczonej działki stanowiła dopuszczalną modyfikację celu wywłaszczenia, gdyż wybudowanie na niej przychodni służyło zaspokojeniu potrzeb mieszkańców powstałego osiedla mieszkaniowego i było zgodne z planem realizacyjnym inwestycji. Ocena zgromadzonego materiału dowodowego była zgodna z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, w związku z czym nie nosiła cech dowolności. Oznacza to, że postępowanie organów nie naruszało także zasady budowania zaufania uczestników postępowania do organów władzy publicznej. Tym samym za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 77 § 1 kpa zarzut naruszenia art. 80 w zw. z art. 7 kpa oraz zarzut naruszenia art. 7 i art. 8 kpa.
W konsekwencji powyższych wywodów za niezasadny należało uznać także zarzut naruszenia art. 21 ust. 1 w zw. z art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Konstytucyjna ochrona prawa własności znajduje bowiem swój wyraz w ochronie przewidzianej przepisami ustawowymi, w tym m.in. przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skoro zatem w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów wspomnianej ustawy i nie stwierdzono naruszenia przepisów proceduralnych gwarantujących prawidłowe zastosowanie przepisów dotyczących zwrot wywłaszczonych nieruchomości, to zarzut naruszenia art. 21 ust. 1 w zw. z art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP nie mógł wywrzeć spodziewanego przez autora skargi kasacyjnej skutku.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu, wobec czego działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 ppsa, oddalił skargę kasacyjną.