I OSK 471/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną spółki P.S.A. w W. od wyroku WSA w Warszawie, uznając, że spółka nie wykazała spełnienia kluczowych przesłanek do uwłaszczenia na gruncie Skarbu Państwa, który w dacie komunalizacji należał już do Gminy K.
Spółka P.S.A. zaskarżyła wyrok WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na decyzję Ministra Rozwoju o stwierdzeniu nieważności decyzji uwłaszczeniowej. Spółka argumentowała, że posiadała nieruchomości na dzień 5 grudnia 1990 r. i powinna zostać uwłaszczona. Naczelny Sąd Administracyjny uznał jednak, że kluczowa przesłanka uwłaszczenia – posiadanie gruntu Skarbu Państwa w określonej dacie – nie została spełniona, ponieważ grunt ten już od 27 maja 1990 r. należał do Gminy K. na mocy przepisów o samorządzie terytorialnym.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej spółki P.S.A. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę spółki na decyzję Ministra Rozwoju stwierdzającą nieważność decyzji uwłaszczeniowej. Spółka domagała się uwłaszczenia na nieruchomościach, które według niej posiadała na dzień 5 grudnia 1990 r., powołując się na przepisy ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (u.PKP). Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, przypomniał stan faktyczny sprawy, w tym decyzje komunalizacyjne i uwłaszczeniowe. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że Gmina K. nabyła prawo własności spornych działek z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. na podstawie przepisów wprowadzających ustawę o samorządzie terytorialnym (u.p.w.). W związku z tym, Skarb Państwa nie był już właścicielem tych gruntów w dniu 5 grudnia 1990 r., co wykluczało możliwość uwłaszczenia P.S.A. na podstawie art. 34 u.PKP. Sąd podkreślił, że naruszenie art. 34 ust. 1 u.PKP, które miało miejsce w decyzji uwłaszczeniowej, było rażące i stanowiło podstawę do stwierdzenia jej nieważności, zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Sąd odrzucił zarzuty skargi kasacyjnej, wskazując na ich wadliwe sformułowanie (brak precyzyjnego wskazania naruszonych przepisów) oraz na fakt, że dotyczyły one przepisów, które nie miały zastosowania w postępowaniu nieważnościowym lub odnosiły się do decyzji nieobjętej tym postępowaniem (np. decyzji komunalizacyjnej). Sąd uznał, że kluczowe ustalenie dotyczące własności gruntu w dniu 5 grudnia 1990 r. nie zostało podważone, a zarzuty dotyczące oceny materiału dowodowego i naruszenia zasad postępowania administracyjnego również okazały się niezasadne w kontekście specyfiki postępowania nieważnościowego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, posiadanie gruntu Skarbu Państwa w dniu 5 grudnia 1990 r. nie jest wystarczającą przesłanką do uwłaszczenia, jeśli grunt ten w dniu 27 maja 1990 r. stał się własnością gminy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że kluczowa przesłanka uwłaszczenia na podstawie art. 34 u.PKP, czyli posiadanie gruntu Skarbu Państwa w dniu 5 grudnia 1990 r., nie została spełniona, ponieważ grunt ten już od 27 maja 1990 r. należał do Gminy K. na mocy przepisów o samorządzie terytorialnym.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (29)
Główne
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 189
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.PKP art. 34
Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"
u.PKP art. 35
Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"
u.p.w. art. 5 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe art. 4
Dekret z dnia 13 listopada 1945 r. o zarządzie Ziem Odzyskanych art. 4
Dekret z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich art. 2 § ust. 1 pkt a)
k.c. art. 339
Kodeks cywilny
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 140
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 155
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 16
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 176 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 193 § zdanie 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 193 § zdanie 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 182 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 34 i art. 35 u.PKP przez zaniechanie zastosowania. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1a p.p.s.a. w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 u.p.w. przez błędną wykładnię. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1a p.p.s.a. w zw. z przepisami wprowadzającymi zarząd i użytkowanie nieruchomości przez P. przez błędną wykładnię. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1a p.p.s.a. w zw. z art. 339 k.c. przez błędną wykładnię i kwestionowanie samoistnego posiadania. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 80 i art. 7, 140 k.p.a. przez błędną ocenę materiału dowodowego. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 77, 7 i 140 k.p.a. przez nieustalenie, że P. S.A. nie była stroną w postępowaniu komunalizacyjnym. Naruszenie art. 156 § 2 k.p.a. przez jego niezastosowanie. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. oraz z art. 77 i art. 140 k.p.a. przez nienależyte ustalenie stanu faktycznego i prawnego oraz zaniechanie odniesienia się do zarzutów.
Godne uwagi sformułowania
Skarga kasacyjna okazała się niezasadna. Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Nie była spełniona kluczowa przesłanka uwłaszczenia P. na gruncie Skarbu Państwa, wskazana przez art. 34 ust. 1 i 3 u.PKP. Zarzut kasacyjny naruszenia art. 34 i art. 35 u.PKP nie nadaje się do przeprowadzenia kontroli kasacyjnej zaskarżonego wyroku, a w konsekwencji nie może prowadzić do jego wzruszenia. Kluczową okolicznością uwzględnioną w toku postępowania nieważnościowego pozostawało ustalenie, iż grunt objęty decyzją komunalizacją Wojewody Z. z dnia [...] listopada 2017 r. nie stanowił przedmiotu własności Skarbu Państwa w dniu 5 grudnia 1990 r., bowiem od dnia 27 maja 1990 r stanowił własność Gminy K.
Skład orzekający
Arkadiusz Blewązka
sprawozdawca
Iwona Bogucka
członek
Monika Nowicka
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących uwłaszczenia przedsiębiorstw państwowych w kontekście wcześniejszej komunalizacji gruntów oraz wymogów formalnych skargi kasacyjnej w postępowaniu nieważnościowym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przepisami o komercjalizacji PKP i przepisami wprowadzającymi ustawę o samorządzie terytorialnym. Wymogi formalne skargi kasacyjnej są kluczowe.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy złożonych kwestii prawnych związanych z własnością nieruchomości i uwłaszczeniem, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie nieruchomości i administracyjnym. Brak jednak elementów zaskoczenia czy szerszego znaczenia społecznego.
“PKP nie uwłaszczyło się na gruncie, który już należał do gminy. NSA wyjaśnia kluczowe przesłanki.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 471/22 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2023-04-26 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-03-09 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Arkadiusz Blewązka /sprawozdawca/ Iwona Bogucka Monika Nowicka /przewodniczący/ Symbol z opisem 6070 Uwłaszczenie państwowych osób prawnych oraz komunalnych osób prawnych Hasła tematyczne Nieruchomości Sygn. powiązane I SA/Wa 2282/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-07-01 Skarżony organ Minister Rozwoju~Minister Rozwoju, Pracy i Technologii Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 259 art. 184 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Dnia 26 kwietnia 2023 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie: sędzia NSA Iwona Bogucka sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P.S.A. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 2282/20 w sprawie ze skargi P.S.A. w W. na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 1 lipca 2021 r., I SA/Wa 2282/20 oddalił skargę P.S.A. w W. na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodły P.S.A. w W., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając naruszenie: I. przepisów prawa materialnego, tj.: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 34 i art. 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U.2000.84.948 ze zm.), dalej jako "u.PKP", przez zaniechanie zastosowania pomimo zaistnienia wymienionych przesłanek wskazanych w tych przepisach, tj. posiadania nieruchomości przez P. wg stanu na dzień 5 grudnia 1990 r., co doprowadziło Sąd I instancji a wcześniej organy administracji obu instancji do błędnych wniosków i uznania wadliwej decyzji komunalizacyjnej z dnia [...] listopada 2017 r. za obowiązującą i wywołującą skutki prawne dla P. S.A.; 2) art. 145 § 1 pkt 1a p.p.s.a. w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U.1990.32.191 ze zm.), dalej jako "u.p.w.", przez błędną wykładnię wskazanych przepisów prawa materialnego, prowadzącą do błędnego przyjęcia, że przedmiotowe działki gruntu w dniu 27 maja 1990 r. należały do rady narodowej, pomimo że na tych działkach znajdowało się mienie należące do P., tj. tory i urządzenia kolejowe, natomiast nie znajdowały się na tych gruntach żadne składniki mienia należące do samorządu terytorialnego; 3) art. 145 § 1 pkt 1a p.p.s.a. w zw. z przepisami wprowadzających zarząd i użytkowanie nieruchomości przez P., tj.: - art. 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe, - art. 4 dekretu z dnia 13 listopada 1945 r. o zarządzie Ziem Odzyskanych (Dz.U.1945.51.295), - przepisów o nacjonalizacji mienia należącego do Rzeszy Niemieckiej (art. 2 ust. 1 pkt a) dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz.U.1946.13.87), które to przepisy straciły swoją moc obowiązującą, ale wprowadzony przez te przepisy zarząd nie został uchylony i obowiązuje nadal, - poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że P. S.A. nie posiadał prawa zarządu przedmiotowymi gruntami w dacie przyjętej za właściwą do komunalizacji mienia, oraz w dacie uwłaszczenia P. SA; 4) art. 145 § 1 pkt 1a p.p.s.a. w zw. z art. 339 k.c. przez błędną wykładnię i kwestionowanie samoistnego posiadania nieruchomości przez P. P., a następnie przez następcę prawnego – P. S.A., zarówno w dacie uwłaszczenia, tj. w dniu 27 października 2000 r., jak i w dacie przyjętej jako komunalizacja gruntów, tj. w dniu 27 maja 1990 r., oraz w dacie wydania decyzji komunalizacyjnej, tj. w dniu [...] listopada 2017 r.; II. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 80 k.p.a. oraz w zw. z art. 7 i art. 140 k.p.a. przez błędną ocenę zebranego w trakcie prowadzonego postępowania materiału dowodowego i w konsekwencji tego przyjęcie, że sporna nieruchomość nie była wykorzystywana przez Przedsiębiorstwo Państwowe P., a następnie przez P. S.A. oraz nie uwzględnienia istnienia na przedmiotowej nieruchomości naniesień związanych z działalnością kolejową, które są także aktualnie wykorzystywane; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 77 k.p.a. oraz w zw. z art. 7 i art. 140 k.p.a. przez nie ustalenie, że P. S.A. nie była stroną w postępowaniu komunalizacyjnym, a w związku z tym, że przedmiotowa decyzja Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2017 r. w sprawie nabycia przez Gminę K. z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. prawa własności nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej K., obręb [...] m. K., oznaczonej jako działki o nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...]i nr [...]z obrębu [...] K., zawiera istotną wadę prawną, a zatem nie może wywoływać skutków prawnych w odniesieniu do P. SA. ze względu na rażące naruszenie przepisów procedury w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 7 k.p.a.; 3) art. 156 § 2 k.p.a. przez jego niezastosowanie pomimo upływu przewidzianego w tym przepisie okresu oraz częściowego zbycia gruntów dokonanego przez użytkownika wieczystego; 4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. oraz z art. 77 i art. art. 140 k.p.a. przez nienależyte ustalenie stanu faktycznego i prawnego oraz przez zaniechanie w uzasadnieniu zaskarżonym wyroku odniesienia się do zarzutów postawionych przez P. SA w stosunku do decyzji organów administracji, przez złamanie obowiązujących w postępowaniu administracyjnym zasad, tj.: a) zasady praworządności – przez pominięcie obowiązujących przepisów art. 34-35 u,PKP, b) zasady prawdy obiektywnej przez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny, reprezentowany w sprawie przez P.S.A., c) zasady pogłębiania zaufania obywateli do działania organów administracji publicznej przez wyważenie interesów stron i uczestników postępowania oraz wyczerpujące zbadanie sprawy i wyjaśnienie w uzasadnieniu wyroku motywów działania organów oraz ewentualnie wyjaśnienie przyczyn niemożności zastosowania wskazanych w odwołaniu przepisów, d) zasady trwałości prawomocnych decyzji (art. 16 k.p.a.) przez kwestionowanie prawomocnych decyzji administracyjnych Wojewody Z. z dnia [...] kwietnia 2001 r. znak [...], zmienionej decyzją Wojewody Z. z dnia [...] kwietnia 2009 r. znak [...]. W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz uchylenie w całości decyzji Ministra Rozwoju z dnia [...] sierpnia 2020 r. znak [...] i poprzedzającej ją decyzji Ministra Inwestycji I Rozwoju z dnia [...] stycznia 2019 r. znak [...], umorzenie postępowania w stosunku do P. S.A., ewentualnie o skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powyższe zarzuty szerzej umotywowano. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna okazała się niezasadna. Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. oraz nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Ocenę zarzutów kasacyjnych należy poprzedzić przypomnieniem stanu sprawy. Minister Rozwoju zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją z dnia [...] sierpnia 2020 r. [...]utrzymał w mocy decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...]stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody Z. z dnia [...] kwietnia 2001 r. nr [...], zmienionej decyzją tegoż organu z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...], stwierdzającą nabycie z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez P. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej K., obręb [...], oznaczonej jako działka nr [...], o powierzchni 9,0211 ha oraz nieodpłatne nabycie budynków znajdujących się na tej działce. Przywołana powyżej decyzja zmieniająca z dnia [...] kwietnia 2009 r. wydana została natomiast na wniosek P. S.A. Oddziału Gospodarowania Nieruchomościami w S., na podstawie art. 155 k.p.a. Wojewoda zmienił wówczas decyzję własną z dnia [...] kwietnia 2001 r. w ten sposób, że z załącznika nr 1, stanowiącego część składową tej decyzji, wymienioną w jej pkt 4, wykreślił poz. 13 i 14, dotyczące budynku mieszkalnego wraz z budynkiem gospodarczym położonymi przy ul. K. [...]. Następnie, decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...]Wojewoda Z. stwierdził nabycie z mocy prawa przez Gminę K. w dniu [...] maja 1990 r. prawa własności nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej K. miasto, obręb [...] m. K., oznaczonej jako działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...]i nr [...], powstałe z podziału ww. działki nr [...]. Następnie pismem z dnia [...]stycznia 2018 r. Burmistrz Gminy K. wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Wojewody Z. z dnia [...] kwietnia 2001 r., zmienionej decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r., w części dotyczącej nieruchomości, o których mowa w ww. decyzji komunalizacyjnej z dnia [...] listopada 2017 r. Po rozpoznaniu powyższego wniosku. Minister Inwestycji i Rozwoju ww. decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r. stwierdził nieważność decyzji Wojewody Z. z dnia [...] kwietnia 2001 r., zmienionej decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r., w części dotyczącej nieruchomości, o których mowa w ww. decyzji komunalizacyjnej. W następstwie wniosku P. S.A. o ponowne rozpoznanie sprawy Minister Rozwoju wydał ww. decyzję z dnia [...] sierpnia 2020 r. – kontrolowaną w niniejszym postępowaniu. Analiza powyższych okoliczności sprawy prowadzi do wniosku, iż uwłaszczenie P. w oparciu o decyzję Wojewody Z. z dnia [...] kwietnia 2001 r., zmienioną decyzją tegoż organu z dnia [...] kwietnia 2009 r., stwierdzającą nabycie z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez P.prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]i własności naniesień znajdujących się na tej nieruchomości, nastąpiło na podstawie art. 34 u.PKP. Przepis ten stanowi, iż grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu P., co do których P. nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego P.(ust. 1), natomiast budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na gruntach, o których mowa w ust. 1, stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością P. (ust. 3). Z okoliczności sprawy wynika, iż Gmina K. od dnia [...] maja 1990 r. była właścicielem ww. działek gruntu wydzielonych z działki nr [...]. Swoje prawo własności do ww. wydzielonych działek gruntu nabyła na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 u.p.w. i prawo to ujawniła w księdze wieczystej nr [...], założonej w 2018 r. Skoro zatem, mocą decyzji komunalizacyjnej Wojewody Z. z dnia [...] listopada 2017 r., stwierdzone zostało nabycie z mocy prawa przez Gminę K. własności przedmiotowej nieruchomości w dniu 27 maja 1990 r., to Skarb Państwa nie mógł być właścicielem tegoż gruntu w dniu 5 grudnia 1990 r., a tylko posiadanie przez P. w owej dacie gruntu Skarbu Państwa mogło prowadzić do uwłaszczenia P.w trybie art. 34 ust. 1 i 3 u.PKP. Prowadzi to do wniosku, iż w badanej sprawie nie była spełniona kluczowa przesłanka uwłaszczenia P. na gruncie Skarbu Państwa, wskazana przez art. 34 ust. 1 i 3 u.PKP, a dodatkowo stwierdzone decyzją uwłaszczeniową nabycie przez PKP prawa użytkowania wieczystego gruntu, a także własności budynków, urządzeń i lokali znajdujących się na tym gruncie, naruszało prawa osób trzecich (art. 34 ust. 4 u.PKP). W ocenie organu nadzoru, której trafność potwierdził Sąd I instancji zaskarżonym wyrokiem, stanowiło to rażące naruszenie art. 34 ust. 1 u.PKP, o którym stanowi art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Przechodząc do oceny zarzutów kasacyjnych przypomnieć wypada, że w analizowanej sprawie kwestionowana była decyzja podjęta przez organ nadzoru w trybie postępowania nieważnościowego, stwierdzająca nieważności orzeczenia uwłaszczającego P. na określonym mieniu. Przyczyną stwierdzenia nieważności było natomiast rażące naruszenie art. 34 ust. 1 u.PKP,, a więc podstawa nieważności decyzji uregulowana w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Analiza zarzutów kasacyjnych dokonana w powyższym kontekście prowadzi do wniosku, iż generalnie zostały one sformułowane w sposób adekwatny do charakteru tej sprawy. Zarzuty naruszenia art. 34 i art. 35 u.PKP, a więc przepisów stanowiących podstawę decyzji uwłaszczeniowej, wskazują jedynie, iż autor kasacji postrzega ich naruszenie jako "zwykłe" naruszenie prawa, podczas gdy relewantne w postępowaniu nieważnościowym może być wyłącznie naruszenie kwalifikowane, wyraźnie wskazane w art. 156 § 1 k.p.a. Tym samym, brak wskazania w podstawach kasacji, że doszło do kwalifikowanego naruszenia prawa, na podstawie którego wydana została decyzja uwłaszczeniowa, w szczególności niewskazanie, że naruszenie ww. przepisów miało rażący charakter w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., oznacza, że skarga kasacyjna nie formułuje w powyższym zakresie zarzutów istotnych dla oceny legalności decyzji podjętej w postępowaniu nieważnościowym. Ponadto, odnosząc się do zarzutów naruszenia art. 34 i art. 35 u.PKP wypada zauważyć, iż zostały one także wadliwie skonstruowane z punktu widzenia wymagań art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Postawiony w owym przepisie wymóg przytoczenia podstaw zaskarżenia i ich uzasadnienia nie jest spełniony, gdy skarga kasacyjna zawiera wywody zmuszające Naczelny Sąd Administracyjny do domyślania się, który przepis skarżący miał na uwadze, podnosząc zarzut naruszenia prawa. Naruszony przez sąd I instancji przepis musi być wyraźnie wskazany, gdyż w przeciwnym razie ocena zasadności skargi kasacyjnej nie jest możliwa. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej i nie ma w związku z tym kompetencji do dokonywania za wnoszącego skargę kasacyjną wyboru, który przepis prawa został naruszony i dlaczego. Stanowi to powinność autora skargi kasacyjnej, który jest profesjonalnym pełnomocnikiem strony. Jeżeli przepis dzieli się na kilka jednostek redakcyjnej (np. paragrafy, ustępy, punkty, litery), to przez przytoczenie podstaw kasacyjnych rozumieć należy dokładne wskazanie tych przepisów prawa, które – zdaniem autora skargi kasacyjnej – zostały naruszone przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony gdy wskazuje ona jako naruszony konkretny przepis, z podaniem numeru konkretnej jednostki redakcyjnej przepisu. Tylko tak sprecyzowany zarzut pozwala ustalić granice zaskarżenia (vide: postanowienie SN z dnia 7 kwietnia 1997 r. III CKN 29/97, OSNC 1997/6-7/96; wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2008 r., I OSK 2034/06; wyrok NSA z dnia 10 maja 2011 r., II OSK 2520/10; wyrok NSA z dnia 14 marca 2013 r., I OSK 1799/12, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Jeżeli zatem art. 34 u.PKP dzieli się na cztery paragrafy, zaś art. 35 u.PKP na trzy, a każdy z nich reguluje odrębne zagadnienia prawne, to zarzut kasacyjny naruszenia art. 34 i art. 35 u.PKP nie nadaje się do przeprowadzenia kontroli kasacyjnej zaskarżonego wyroku, a w konsekwencji nie może prowadzić do jego wzruszenia. Podniesione w dalszej części skargi kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego (zarzuty z pkt I. 2), 3), 4)) pozostają natomiast bez związku z badaną sprawą, nie tylko dlatego, że "zwykłe" naruszenie regulacji prawnych przywołanych w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. stanowi okoliczność indyferentną prawnie na gruncie postępowania nieważnościowego, ale także dlatego, że regulacje prawne wskazane jako naruszone nie odnoszą się do oceny legalności decyzji uwłaszczeniowej podejmowanej na podstawie art. 34 ust. 1 i 3 u.PKP. Wskazywany jako naruszony przepis art. 5 ust. 1 pkt 1 u.p.w. stanowił bowiem podstawę prawną ww. decyzji komunalizacyjnej z dnia [...] listopada 2017 r. Decyzja ta nie jest natomiast objęta badanym postępowaniem nieważnościowym. Stąd stwierdzone na jej podstawie nabycie z mocy prawa w dniu 27 maja 1990 r własności przedmiotowej nieruchomości przez Gminę K., nie może zostać podważone w toku aktualnie ocenianego postępowania nieważnościowego, Postępowanie to nie służy bowiem wyeliminowaniu z obrotu prawnego ww. decyzji komunalizacyjnej, a tylko taki skutek mógłby usprawiedliwiać argumentację skargi kasacyjnej podniesioną w powyższym zakresie. . Podobnie indyferentne prawnie w niniejszej sprawie pozostają kwestie zarządu i użytkowania przedmiotową nieruchomością przez P.Przepis art. 34 ust. 1 i 3 u.PKP, stanowiąc podstawę prawną uwłaszczenia P. na gruncie Skarbu Państwa, nie formułuje takich przesłanek, a zatem ich niezbadanie nie stanowi naruszenia prawa mającego zastosowanie w sprawie uwłaszczenia P. w powyższym trybie. Warunkiem zastosowanie art. 34 ust. 1 u.PKP jest natomiast posiadanie gruntu, przy czym chodzi wyłącznie o grunt należący do Skarbu Państwa. W toku dotychczasowego postępowania nie zaprzeczono posiadaniu przez poprzednika prawnego P. S.A. przedmiotowego grunt, a to wobec ustalenia, iż grunt ten w dniu 5 grudnia 1990 r. nie stanowił własności Skarbu Państwa. W takiej sytuacji wskazywanie w podstawach kasacyjnych na wypełnienie jednej z kilku przesłanek uwłaszczenia, w sytuacji konieczności kumulatywnego wypełnienia wszystkich warunków wskazanych w art. 34 ust. 1 i 4 u.PKP, nie podważa kluczowego ustalenia odnoszącego się do własności przedmiotowego gruntu w dniu 5 grudnia 1990 r. Niezasadne są także zarzuty podniesione w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 80 i art. 140 k.p.a., podnoszone w kontekście błędnej oceny zebranego materiału dowodowego i przyjęcia, że sporna nieruchomość nie była wykorzystywana przez P., nie tylko nie wskazują na kwalifikowaną postać naruszeń ww. przepisów ale także odnoszą się do ustalenia, które nie ma istotnego znaczenia na gruncie warunków uwłaszczenia w trybie art. 34 ust. 1 i. 3 i 4 u.PKP i z tego powodu nie było przedmiotem dociekań tak w toku postępowania uwłaszczeniowego jak i w postępowaniu nadzorczym. Jak już była o tym mowa, postępowaniem nieważnościowym objęta pozostawała decyzja uwłaszczeniowa Wojewody Z. z dnia [...] kwietnia 2001 r., zmieniona decyzją tegoż organu z dnia [...] kwietnia 2009 r., stwierdzająca nabycie przez P. z dniem [...] października 2000 r. prawa do określonego mienia. Stąd nieadekwatnie do okoliczności tej sprawy podstawiony został zarzut kasacyjny naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 77, art. 7 i art. 140 k.p.a., prowadzący w istocie nie do oceny legalności decyzji uwłaszczeniowej, lecz decyzji komunalizacyjnej Wojewody Z. z dnia [...] listopada 2017 r., z punktu widzenia naruszenia uprawnień P. S.A. jako strony postępowania komunalizacyjnego. Jakkolwiek powyższy zarzut odwołuje się do rażącego naruszenia prawa, o potwierdza przywołanie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., to jednak czyni to w odniesieniu do naruszenia prawa decyzją, której legalność nie podlega ocenie w niniejszym postępowaniu. W powyższym zakresie nietrafnie podniesiony został także zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. Przy czym w tym zakresie należy zauważyć, iż autor kasacji wskazując na przepis pozwalający organowi administracji publicznej stwierdzić nieważność decyzji zawierającej wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa, nie uzasadnił w czym upatruje podstaw do jego zastosowania w niniejszej sprawie. Nie można także zgodzić się z zarzutem naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. oraz z art. 77 i art. art. 140 k.p.a. przez nienależyte ustalenie stanu faktycznego i prawnego oraz przez zaniechanie w uzasadnieniu zaskarżonym wyroku odniesienia do zarzutów postawionych przez P. SA. Kluczową okolicznością uwzględnioną w toku postępowania nieważnościowego pozostawało ustalenie, iż grunt objęty decyzją komunalizacją Wojewody Z. z dnia [...] listopada 2017 r. nie stanowił przedmiotu własności Skarbu Państwa w dniu 5 grudnia 1990 r., bowiem od dnia 27 maja 1990 r stanowił własność Gminy K. Tytuł własności Gminy ujawniony został w księdze wieczystej urządzonej dla tej nieruchomości i nie został podważony w skardze kasacyjnej. Nie można zatem potwierdzić zaniechania ze strony Sądu I instancji odniesienia się do zarzutów skargi istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a w konsekwencji nietrafne są zarzuty prowadzenia postępowania nadzorczego z naruszeniem ogólnych zasad postępowania administracyjnego. Zarzut naruszenia art. 156 § 2 k.p.a. w ogóle nie doczekał się uzasadnienia, tak w zakresie wystąpienia nieodwracalnych skutków prawnych jak i zakresie upływu terminów ograniczających możliwość stwierdzenia nieważności decyzji. Tak postawiony zarzut kasacyjny nie podważa ustaleń dokonanych w toku dotychczasowego postępowania na okoliczność braku przeszkód w stwierdzeniu nieważności decyzji uwłaszczeniowej. Z tych względów skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 p.p.s.a. Skargę kasacyjną rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a., gdyż strona skarżąca zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna nie zażądała jej przeprowadzenia. Uzasadnienie wyroku sporządzono stosownie do art. 193 zdanie 2 p.p.s.a. z uwagi na oddalenie skargi kasacyjnej. W takiej sytuacji przepis ten wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie 1 p.p.s.a., zawężając je do oceny zarzutów skargi kasacyjnej.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI