I OSK 1038/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2011 r. o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego z dnia [...] sierpnia 1968 r. Sąd uznał, że właściwym organem do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej przez nieistniejący organ (Prezydium Rady Narodowej) jest minister, opierając się na utrwalonej praktyce orzeczniczej, w tym wyroku Sądu Najwyższego z 1998 r. Wskazano, że ustalenie organu wyższego stopnia powinno być dokonywane w oparciu o przepisy obowiązujące w dacie wydania decyzji, a nie aktualne przepisy dotyczące właściwości rzeczowej. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł skargę kasacyjną, kwestionując ustalenia WSA i zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędną wykładnię ustawy o wojewodzie. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 157 § 1 k.p.a., organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji jest organ wyższego stopnia, a w przypadku decyzji wydanej przez nieistniejący organ, właściwość należy oceniać według przepisów obowiązujących w dacie jej wydania. Wskazał, że organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej z 1968 r. był minister, który nadal posiada te kompetencje. NSA uznał za nietrafny zarzut naruszenia przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędnego zastosowania art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy o wojewodzie, potwierdzając tym samym właściwość ministra do rozpatrzenia sprawy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie właściwości organu do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych wydanych przez nieistniejące organy, zwłaszcza w sprawach wywłaszczeniowych.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z orzecznictwem dotyczącym decyzji z okresu PRL i zmianami w strukturze organów administracji.
Zagadnienia prawne (3)
Jaki organ jest właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej wydanej przez nieistniejący organ administracji publicznej (Prezydium Rady Narodowej)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Właściwym organem do stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej wydanej przez nieistniejący organ jest minister, który byłby organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów obowiązujących w dacie wydania decyzji.
Uzasadnienie
NSA oparł się na art. 157 § 1 k.p.a. i utrwalonej praktyce orzeczniczej, zgodnie z którą właściwość organu do stwierdzenia nieważności decyzji ocenia się według przepisów obowiązujących w dacie jej wydania. Nawet jeśli organ, który wydał decyzję, już nie istnieje, właściwy jest organ, który byłby jego organem wyższego stopnia według ówczesnych przepisów.
Czy zmiana przepisów dotyczących właściwości rzeczowej organów administracji publicznej wpływa na ustalenie organu właściwego do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przed tą zmianą?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zmiana przepisów dotyczących właściwości rzeczowej organów nie wpływa na ustalenie organu właściwego do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przed tą zmianą, jeśli organ wyższego stopnia nadal istnieje i posiada kompetencje do rozpatrzenia sprawy.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że ustalenie organu wyższego stopnia w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji następuje w odniesieniu do organu, który wydał decyzję, według przepisów obowiązujących w dacie jej wydania. Nowe przepisy dotyczące właściwości rzeczowej nie mają zastosowania do ustalenia organu właściwego do stwierdzenia nieważności decyzji z przeszłości, jeśli organ wyższego stopnia nadal funkcjonuje.
Czy art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy o wojewodzie i administracji rządowej w województwie może stanowić samodzielną podstawę prawną do wydawania przez wojewodę decyzji administracyjnych w sprawach, w których nie przewidują tego ustawy szczególne?
Odpowiedź sądu
Nie, przepis ten nie może stanowić samodzielnej podstawy prawnej; wojewoda może działać tylko na podstawie i w granicach przepisów szczególnych, które przyznają mu kompetencje do załatwienia określonej sprawy.
Uzasadnienie
NSA podzielił stanowisko WSA, że art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy o wojewodzie nie uprawnia go do samodzielnego wydawania decyzji administracyjnych. Wojewoda musi mieć przyznane kompetencje w ustawach szczególnych dotyczących konkretnych rodzajów spraw. W tej sprawie, mimo istnienia przepisu o wojewodzie jako organie wyższego stopnia, nie uzasadniało to odstąpienia od utrwalonej praktyki ustalania właściwości ministra.
Przepisy (15)
Główne
k.p.a. art. 157 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja została wydana przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ. W przypadku braku organu, który wydał kwestionowaną decyzję, należy ustalić organ wyższego stopnia biorąc pod uwagę charakter sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji oraz przepisy obowiązujące w dacie wydania decyzji.
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna do oddalenia skargi kasacyjnej.
Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości art. 14 § 1
W brzmieniu z 1968 r. - organem orzekającym w sprawie wywłaszczenia był organ ds. wewnętrznych prezydium wojewódzkiej rady narodowej.
Pomocnicze
k.p.a. art. 17
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Określa organy wyższego stopnia.
k.p.a. art. 20
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Określa właściwość organów.
k.p.a. art. 138 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organem właściwym do uchylenia nieważnej decyzji był organ wyższego stopnia.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji lub stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku.
u.g.n. art. 112 § 4
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Określa organ właściwy w sprawach wywłaszczeniowych.
u.g.n. art. 9a
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Określa organ wyższego stopnia w sprawach wywłaszczeniowych.
Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości art. 28 § 2
Określa organ odwoławczy.
Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości art. 29 § 2
Komisja Odwoławcza do Spraw Wywłaszczenia działała przy Ministrze Spraw Wewnętrznych.
Ustawa z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie art. 3 § 1
Określa zadania wojewody, w tym jako organu wyższego stopnia.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Obowiązek działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Właściwym organem do stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej z 1968 r. jest minister, zgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania i utrwaloną praktyką orzeczniczą. • Zmiany w przepisach dotyczących właściwości rzeczowej organów nie wpływają na ustalenie organu właściwego do stwierdzenia nieważności decyzji z przeszłości, jeśli organ wyższego stopnia nadal istnieje.
Odrzucone argumenty
Argumentacja Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej kwestionująca właściwość ministra i wskazująca na właściwość wojewody lub starosty. • Zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego przez WSA.
Godne uwagi sformułowania
ustalenie organu wyższego stopnia biorąc pod uwagę także charakter sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji • właściwość rzeczową organu administracyjnego do stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości należy oceniać według przepisów prawa materialnego, obowiązujących w dacie wydania tej decyzji • nie istnieje już organ, który wydał ostateczną decyzję w trybie zwykłym • organem wyższego stopnia w stosunku do organu stopnia wojewódzkiego, którym w dacie wydania decyzji w 1968 r. był Urząd Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej jest właściwy w sprawie minister
Skład orzekający
Anna Lech
przewodniczący
Ewa Dzbeńska
sprawozdawca
Roman Ciąglewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie właściwości organu do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych wydanych przez nieistniejące organy, zwłaszcza w sprawach wywłaszczeniowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z orzecznictwem dotyczącym decyzji z okresu PRL i zmianami w strukturze organów administracji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy złożonego zagadnienia ustalania właściwości organów w kontekście historycznych decyzji administracyjnych, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego i nieruchomości.
“Kto jest szefem w państwie prawa? NSA rozstrzyga spór o właściwość w sprawie wywłaszczenia sprzed dekad.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.