I OSK 1034/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej Rzecznika Praw Obywatelskich od wyroku WSA w Poznaniu, który oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koninie. Przedmiotem sporu było prawo do świadczenia pielęgnacyjnego dla matki sprawującej opiekę nad córką z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, argumentując, że orzeczenie o niepełnosprawności córki nie zawierało obu wymaganych przez art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji ORAZ konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Pomimo że wyrok sądu powszechnego zmienił orzeczenie w zakresie pierwszego wskazania, drugie wskazanie (pkt 8) pozostało jako "nie dotyczy". WSA w Poznaniu podzielił stanowisko organów, uznając, że oba wskazania muszą być spełnione łącznie. Rzecznik Praw Obywatelskich w skardze kasacyjnej zarzucił błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r., pominięcie celów ustawy oraz norm konstytucyjnych, a także naruszenie przepisów postępowania. NSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że wykładnia Sądu I instancji jest zgodna z literalnym brzmieniem przepisu i nie narusza założeń konstytucyjnych. Sąd podkreślił, że nie jest władny kwestionować treści orzeczeń o niepełnosprawności ani prawomocnych wyroków sądów powszechnych, a brak jednego z wymaganych wskazanią skutkuje brakiem prawa do świadczenia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie ścisłej, literalnej wykładni art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie wymogu kumulatywnych wskazań w orzeczeniu o niepełnosprawności dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Dotyczy sytuacji, gdy orzeczenie o niepełnosprawności nie zawiera obu wymaganych przez ustawę wskazaniami. Nie rozstrzyga kwestii interpretacji innych przepisów dotyczących świadczeń.
Zagadnienia prawne (2)
Czy orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności dziecka, zawierające wskazanie o konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, jest wystarczające do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jeśli nie zawiera wskazania o konieczności stałego współudziału opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji dziecka?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, orzeczenie o niepełnosprawności musi zawierać oba wskazania kumulatywnie: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji ORAZ konieczność stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Uzasadnienie
Sąd NSA oparł się na literalnym brzmieniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wskazując, że zwrot 'łącznie ze wskazaniami' oraz spójnik 'oraz' jednoznacznie wymagają kumulatywnego spełnienia obu przesłanek.
Czy sąd administracyjny może kwestionować lub zmieniać treść orzeczenia o niepełnosprawności lub prawomocnego wyroku sądu powszechnego w postępowaniu o świadczenie pielęgnacyjne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd administracyjny jest związany treścią prawomocnych orzeczeń o niepełnosprawności i wyroków sądów powszechnych zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił ustrojową zasadę związania prawomocnymi orzeczeniami, co ogranicza zakres kontroli sądu administracyjnego w tym zakresie.
Przepisy (14)
Główne
u.ś.r. art. 17 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, gdy osoba wymagająca opieki legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji ORAZ konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania.
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.r.z.o.n. art. 6b § ust. 3
Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
Orzeczenie o niepełnosprawności powinno zawierać wskazania dotyczące m.in. konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (pkt 7) oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (pkt 8).
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.c. art. 365 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej.
Konstytucja RP art. 18
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 69
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 71 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
k.r.o.
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Argumenty
Skuteczne argumenty
Literalna wykładnia art. 17 ust. 1 u.ś.r. wymaga kumulatywnego spełnienia obu wskazanych w przepisie przesłanek dotyczących orzeczenia o niepełnosprawności. • Sąd administracyjny nie jest uprawniony do kwestionowania lub zmiany treści prawomocnych orzeczeń o niepełnosprawności lub wyroków sądów powszechnych.
Odrzucone argumenty
Błędna wykładnia art. 17 ust. 1 u.ś.r. przez organy i WSA, która pomija cele ustawy i normy konstytucyjne. • Naruszenie przepisów postępowania (art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy.
Godne uwagi sformułowania
brzmienie omawianego przepisu, a zwłaszcza użyty w nim zwrot 'łącznie ze wskazaniami', a także spójnik 'oraz' umieszczony pomiędzy wyliczeniem pierwszego i drugiego ze wskazań, nie pozostawia wątpliwości co do tego, że do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne uprawnia tylko takie orzeczenie o niepełnosprawności, które zawiera równocześnie (łącznie, kumulatywnie) oba wskazania • brak któregokolwiek z wyżej wymienionych wskazań orzeczenia o niepełnosprawności skutkuje przyjęciem, że warunek po stronie osoby wymagającej opieki nie został spełniony • skarżący kasacyjnie nie kwestionują tych ustaleń. Zarzucają jedynie Sądowi I instancji formalistyczną interpretację przepisów ustawy. Tymczasem wykładnia art. 17 ust. 1 u.ś.r. dokonana przez Sąd I instancji jest legalna i wynika wprost z cytowanego przepisu, nie naruszając przy tym założeń konstytucyjnych.
Skład orzekający
Mariola Kowalska
przewodniczący-sprawozdawca
Maciej Dybowski
członek
Arkadiusz Blewązka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie ścisłej, literalnej wykładni art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie wymogu kumulatywnych wskazań w orzeczeniu o niepełnosprawności dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy orzeczenie o niepełnosprawności nie zawiera obu wymaganych przez ustawę wskazaniami. Nie rozstrzyga kwestii interpretacji innych przepisów dotyczących świadczeń.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego świadczenia socjalnego i pokazuje, jak literalna wykładnia przepisów może wpływać na życie obywateli, mimo argumentów o celach ustawy i konstytucyjnych prawach.
“Świadczenie pielęgnacyjne: czy jedno wskazanie w orzeczeniu o niepełnosprawności wystarczy?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.