I OSK 1033/22

Naczelny Sąd Administracyjny2023-05-25
NSAAdministracyjneWysokansa
wywłaszczenieodszkodowanienieruchomościprawo administracyjnepostępowanie administracyjneNSAprezydent miastaorgan nadzorustatus stronyprawo rzeczowe

NSA oddalił skargę kasacyjną Prezydenta Miasta G. od wyroku WSA w Warszawie, potwierdzając, że Prezydent nie miał statusu strony w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Prezydenta Miasta G. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jego skargę na postanowienie Ministra stwierdzające niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości z 1962 r. NSA potwierdził stanowisko WSA i Ministra, że Prezydent Miasta G., działając w zakresie administracji rządowej, nie posiadał przymiotu strony w tym postępowaniu, co wynikało z wcześniejszych orzeczeń NSA i WSA. Skarga kasacyjna została oddalona.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Prezydenta Miasta G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę Prezydenta na postanowienie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii. Minister stwierdził niedopuszczalność wniosku Prezydenta o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości z 1962 r. Sąd I instancji, opierając się na wcześniejszych orzeczeniach NSA (sygn. akt I OSK 3888/18) i WSA (sygn. akt I SA/Wa 1478/19), uznał, że Prezydent Miasta G., działając w ramach zadań starosty z zakresu administracji rządowej, nie miał legitymacji procesowej do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy ani skargi. NSA podzielił to stanowisko, podkreślając moc wiążącą wykładni prawa zawartej w poprzednich orzeczeniach (art. 153 P.p.s.a.). Sąd odrzucił również zarzut nieważności postępowania dotyczący skierowania wyroku do zmarłego uczestnika, wskazując, że zmarły nie był stroną postępowania. W konsekwencji, skarga kasacyjna została oddalona jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, Prezydent Miasta G. nie posiada przymiotu strony w takim postępowaniu, gdyż działa jako organ administracji publicznej, a nie w oparciu o interes prawny.

Uzasadnienie

NSA i WSA wielokrotnie orzekały, że Prezydent Miasta G. w takich sprawach nie jest stroną w rozumieniu art. 28 K.p.a., a jego status jako organu administracji publicznej ogranicza jego uprawnienia procesowe. Moc wiążąca tych orzeczeń (art. 153 P.p.s.a.) zobowiązuje do stosowania się do przyjętej wykładni.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (10)

Główne

P.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu administracyjnego wiążą w sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 183 § § 2 pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

K.p.a. art. 134

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 127 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 28

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Definicja strony postępowania administracyjnego.

u.g.n. art. 11 § ust. 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 132 § ust. 5

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 8 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prezydent Miasta G. nie posiadał przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym. Wykładnia prawa dokonana w poprzednich orzeczeniach NSA i WSA jest wiążąca na mocy art. 153 P.p.s.a. Zmarły uczestnik postępowania nie był stroną, więc jego śmierć nie wpływa na ważność postępowania.

Odrzucone argumenty

Prezydent Miasta G. posiadał legitymację procesową wynikającą z przepisów u.g.n. jako podmiot zobowiązany do wypłaty odszkodowania. Naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Błędna wykładnia art. 153 P.p.s.a. z naruszeniem zasad Konstytucji RP (dobra wspólnego, pewności prawa, praworządności).

Godne uwagi sformułowania

Prezydent Miasta G. występował w tej sprawie jako organ administracji publicznej działający w zakresie kompetencji administracyjnych, a nie w oparciu o interes prawny. Nie był więc, ani też nie mógł być w przedmiotowej sprawie stroną w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przed organem nadzoru. Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu administracyjnego wiążą w sprawie organy [...] oraz sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Skład orzekający

Aleksandra Łaskarzewska

przewodniczący sprawozdawca

Elżbieta Kremer

członek

Maciej Dybowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady związania wykładnią prawa przez sądy i organy administracji na podstawie art. 153 P.p.s.a. oraz ustalenie kręgu stron w postępowaniach dotyczących odszkodowań za wywłaszczenia, zwłaszcza gdy organ sam występuje jako strona."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji Prezydenta Miasta wykonującego zadania starosty z zakresu administracji rządowej i jego statusu w postępowaniach dotyczących historycznych wywłaszczeń.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy złożonej kwestii statusu strony w postępowaniu administracyjnym i sądowym, co jest kluczowe dla praktyki prawniczej. Pokazuje też, jak wcześniejsze orzeczenia kształtują późniejsze rozstrzygnięcia.

Czy organ administracji może być stroną w sprawie, którą sam prowadzi? NSA wyjaśnia.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 1033/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-05-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Aleksandra Łaskarzewska /przewodniczący sprawozdawca/
Elżbieta Kremer
Maciej Dybowski
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Wa 2259/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-12-20
Skarżony organ
Minister Rozwoju~Minister Rozwoju, Pracy i Technologii
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 153, art. 183 § 2 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 25 maja 2023 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Elżbieta Kremer sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezydenta Miasta Gdyni od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 2259/21 w sprawie ze skargi Prezydenta Miasta Gdyni na postanowienie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 5 sierpnia 2021 r., nr DO.7.7613.32.2021.JT w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 20 grudnia 2021 r. oddalił skargę Prezydenta Miasta G. na postanowienie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 5 sierpnia 2021 r., nr DO.7.7613.32.2021.JT w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne.
Minister Rozwoju, Pracy i Technologii (dalej: Minister) postanowieniem z 5 sierpnia 2021 r., działając na podstawie art. 134 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej: K.p.a.), stwierdził niedopuszczalność wniesienia przez Prezydenta Miasta G. wykonującego zadania starosty, wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 4 czerwca 2021 r. w części, w jakiej stwierdzono nieważność orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych w G. z 12 lutego 1962 r. sprostowanego postanowieniami Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych w G. z 5 marca 1962 r. i 24 lipca 1962 r. w odniesieniu do odszkodowania za wywłaszczenie części nieruchomości położonej w G. przy ul. [...] (obecnie: ul. [...]), wpisanej w księdze wieczystej Sądu Powiatowego w G. wykaz [...], oznaczonej katastralnie jako parcela nr [...] i nr [...] o łącznej powierzchni 9898 m2, z całkowitej powierzchni 13.401 m2, stanowiącej własność E. S., w zakresie, w jakim orzeczenie to nie przyznaje odszkodowania za składniki budowlane posadowione na wywłaszczonej części nieruchomości.
Minister podkreślił, że kwestionowana przez Prezydenta Miasta G. decyzja została wydana z uwzględnieniem oceny prawnej zawartej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 listopada 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 1478/19. W wyroku tym Sąd jednocześnie wskazał, że Prezydent Miasta G., któremu zaskarżona decyzja została doręczona "do wiadomości" nie stał się stroną postępowania nadzorczego w rozumieniu art. 28 K.p.a. W tym zakresie Sąd odwołał się do oceny prawnej wyrażonej w uprzednio wydanym w tej sprawie postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 listopada 2018 r., sygn. akt I OSK 3888/18, w którym zauważono, że Prezydent Miasta G. występował w tej sprawie jako organ administracji publicznej działający w zakresie kompetencji administracyjnych, a nie w oparciu o interes prawny. Nie był więc, ani też nie mógł być w przedmiotowej sprawie stroną w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przed organem nadzoru. Minister podkreślił, że orzeczenie to ma moc wiążącą, co wynika z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm., dalej: P.p.s.a.). W związku z powyższym Minister stwierdził niedopuszczalność wniosku Prezydenta Miasta G. wykonującego zadania starosty z zakresu administracji rządowej o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 4 czerwca 2021 r. w zaskarżonej części.
Skargę na powyższe postanowienie wniósł Prezydent Miasta G. wykonujący zadania starosty z zakresu administracji rządowej.
W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju, Pracy i Technologii wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i oddalił ją na podstawie art. 151 P.p.s.a. Odwołując się do treści art. 134 i art. 127 § 3 K.p.a. Sąd I instancji stwierdził, że kluczowe dla oceny legalności kwestionowanego postanowienia jest ustalenie, czy istotnie Prezydentowi Miasta G. wykonującemu zadania starosty z zakresu administracji rządowej przysługiwał w sprawie przymiot strony w rozumieniu art. 28 K.p.a. Kwestia przymiotu strony Prezydenta Miasta G. wykonującego zadania starosty z zakresu administracji rządowej we wskazanym postępowaniu nieważnościowym była już przedmiotem wypowiedzi sądów w orzeczeniach poprzedzających wydanie decyzji Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 4 czerwca 2021 r., od której wywiedziony został wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 23 listopada 2018 r., sygn. akt I OSK 3888/18, odrzucił skargę kasacyjną wniesioną przez Prezydenta Miasta G. wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 lutego 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 2752/17 uchylającego decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z 23 sierpnia 2017 r. oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z 21 marca 2017 r. o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z 12 lutego 1962 r. W uzasadnieniu tego postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że Prezydent Miasta G. nie był w realiach tej sprawy podmiotem legitymowanym do wniesienia skargi. Występując jako organ administracji publicznej działał bowiem w zakresie kompetencji administracyjnych a nie w oparciu o interes prawny (art. 50 § 1 P.p.s.a.), nie był również wskazany jako podmiot legitymowany do wniesienia skargi w drodze wyraźnej regulacji ustawowej (art. 50 § 2 P.p.s.a.). Błędne traktowanie jako uczestnika postępowania administracyjnego czy sądowo-administracyjnego nie mogło stanowić źródła legitymacji skargowej Prezydenta Miasta G. wykonującego zadania starosty z zakresu administracji rządowej. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił argumentację wyrażoną w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 16 lutego 2016 r., I OPS 2/15, że "(p)owiat nie ma legitymacji procesowej strony w sprawie o ustalenie wysokości odszkodowania od powiatu za nieruchomość przejętą pod drogę publiczną, która stała się własnością powiatu, jeżeli decyzję wydaje starosta na podstawie art. 12 ust. 4a w związku z art. 11a ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. z 2013 r., poz. 687 ze zm.) oraz art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz.U. z 2015 r., poz. 1445)". Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie ma przeszkód, aby stanowisko zawarte w tej uchwale odnieść do występującej w niniejszej sprawie sytuacji, w której Prezydent Miasta G. wykonujący zadania starosty z zakresu administracji publicznej usiłuje zakwestionować rozstrzygnięcie w sprawie, w której uchylone zostały decyzje organu nadzoru dotyczące rozstrzygnięcia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. orzekającego o odszkodowaniu za wywłaszczoną nieruchomość. Uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2003 r., OPS 1/03 wyraźnie przesądza, że włączenie organów jednostek samorządowych do systemu organów administracji publicznej, prowadzących postępowanie w konkretnej sprawie znacznie ogranicza zakres uprawnień procesowych tych jednostek jako osób prawnych. Uprawnienie do korzystania z władztwa administracyjnego przez samorząd terytorialny następuje kosztem znacznego ograniczenia jego dominium, skoro w zakresie, w jakim organ jednostki samorządu terytorialnego wykonuje funkcję organu administracji publicznej, nie jest on (ani też żaden z pozostałych organów danej jednostki) uprawniony do reprezentowania jej interesu prawnego, rozumianego jako interes osoby prawnej (por. też postanowienie NSA z dnia 24 kwietnia 2018 r., I OSK 1236/16).
Następnie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w prawomocnym wyroku z 25 listopada 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 1478/19, po rozpoznaniu sprawy ze skarg M. P., J. K., B. J., J. L., H. S., E. P., K. S., A. S., T. S. i S. S. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 16 maja 2019 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych w G. z 12 lutego 1962 r., uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd ubocznie, odnosząc się do zarzutu przesłania zaskarżonej decyzji Prezydentowi Miasta G. oraz Wojewodzie Pomorskiemu, w całości powołał się na rozważania i oceny dokonane przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 23 listopada 2018 r. sygn. akt I OSK 3888/18. Zauważył przy tym, że decyzja Ministra Inwestycji i Rozwoju z 16 maja 2019 r. została przekazana wymienionym podmiotom "do wiadomości". Powyższe – jak przyjął Sąd - oznacza, że wskazane podmioty nie stały się stroną przedmiotowego postępowania w rozumieniu art. 28 K.p.a.
Sąd I instancji stwierdził, że zaskarżone postanowienie zostało wydane w warunkach związania wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, powtórzoną i zaakceptowaną przez tutejszy Sąd w wyroku z 25 listopada 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 1478/19. Podobnie jak w sprawie, w której wydane był wyrok tut. Sądu z 25 listopada 2020 r., decyzja Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 4 czerwca 2021 r. objęta wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, została przesłana Prezydentowi Miasta G. wykonującemu zadania z zakresu administracji rządowej jedynie do wiadomości. Nie doszło jednocześnie do zmiany przepisów prawa, które pozwoliłyby na odstąpienie od wiążącej w tej mierze wykładni dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w przywołanych wyżej orzeczeniach. Stwierdzona zatem zaskarżonym postanowieniem niedopuszczalność wniesienia przez Prezydenta Miasta G. wykonującego zadania starosty z zakresu administracji rządowej wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją tego organu z 4 czerwca 2021 r., znajdowała oparcie w obowiązujących przepisach prawa.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł Prezydent Miasta G. wykonujący zadania starosty z zakresu administracji rządowej, w pierwszej kolejności wnosząc o rozważenie z urzędu przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie zarzutu nieważności postępowania w oparciu o przesłankę określoną w art. 183 § 2 pkt 2 P.p.s.a., tj. brak zdolności sądowej strony polegającą na skierowaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyroku za 20 grudnia 2021 r. do zmarłego 16 grudnia 2021 r. uczestnika postępowania – T. S., co stanowi naruszenie art. 25 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 8 § 1 KC.
Ponadto z ostrożności procesowej wyrokowi Sądu I instancji Prezydent zarzucił:
I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 151 P.p.s.a w zw. z art. 28 K.p.a. w zw. z art. 11 ust. 1 i art. 132 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1899 z późn.zm., zwaną dalej u.g.n.) przez niedostrzeżenie przez WSA w Warszawie, iż legitymacja Prezydenta Miasta G., wykonującego zadania starosty z zakresu administracji rządowej do udziału w przedmiotowym postępowaniu wynika stricte z powyższych przepisów prawa, jako podmiotu posiadającego interes prawny, zobowiązanego do wypłaty ewentualnego odszkodowania, co w konsekwencji skutkowało niezasadnym oddaleniem skargi na postanowienie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 5 sierpnia 2021 r.,
2. art. 151 P.p.s.a w zw. z art. 10 § 1 K.p.a. przez niezasadne przyjęcie, iż skarżący nie może skutecznie podnosić zarzutu wadliwości prowadzonego przez organ nadzoru postępowania z uwagi na brak realizacji zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, co skutkowało oddaleniem skargi i pozbawieniem Prezydenta Miasta G., wykonującego zadania starosty z zakresu administracji rządowej, jako statio fisci Skarbu Państwa, możliwości czynnego udziału w tym postępowaniu,
II. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 153 P.p.s.a. w zw. z art. 2 w zw. z art. 7 oraz art. 8 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na niezasadnym uznaniu, że Prezydent Miasta G., wykonujący zadania starosty z zakresu administracji rządowej, jako statio fisci Skarbu Państwa, nie posiada przymiotu strony, a tym samym legitymacji do udziału w sprawie dotyczącej kontroli legalności decyzji PWRN w G. w przedmiocie odszkodowania z tytułu wywłaszczenia w wyniku przyjęcia, iż incydentalną ocenę prawną wyrażoną w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 listopada 2018 r., sygn. I OSK 3888/18, a także powieloną w wyroku WSA w Warszawie z dnia 25 listopada 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 1478/19, należy przedkładać ponad wszelkie wartości, takie jak podstawowe zasady porządku prawnego, tj. zasadę dobra wspólnego, zasadę pewności prawa (art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej) oraz zasadę praworządności (art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej), na podstawie których to legitymacja skarżącego przez szereg lat nie budziła wątpliwości Wojewódzkich Sądów Administracyjnych, ani Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W oparciu o powyższe zarzuty Prezydent wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie w tym zakresie oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Ponadto, na podstawie art. 106 § 3 w zw. z art. 193 P.p.s.a., wniósł o przeprowadzenie przez Sąd uzupełniających dowodów z odpisu zupełnego aktu zgonu z 17 grudnia 2021 r. oraz aktu poświadczenia dziedziczenia z 17 stycznia 2022 r. na okoliczność wydania zaskarżonego wyroku wobec osoby zmarłej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a. (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.,), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Podniesiony w tym względzie zarzut oparty o przesłankę określoną w art. 183 § 2 pkt 2 P.p.s.a., tj. brak zdolności sądowej strony, polegającą na skierowaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyroku za 20 grudnia 2021 r. do zmarłego 16 grudnia 2021 r. uczestnika postępowania – T. S., co stanowi naruszenie art. 25 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 8 § 1 K.c., jest bezpodstawny. T. S. nie był stroną postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniosku Prezydenta Miasta G. wykonującego zadania starosty z zakresu administracji rządowej, o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 4 czerwca 2021 r. i nie był także stroną (ani uczestnikiem, ani skarżącym) postępowania przed sądem administracyjnym. Zaskarżone w tym względzie postanowienie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 5 sierpnia 2021 r. zostało podjęte z uwagi na przyjętą przez organ niedopuszczalność wniosku z przyczyn podmiotowych (wobec jego wniesienia przez osobę, która nie jest stroną w rozumieniu art. 28 K.p.a.) i zostało doręczone wyłącznie wnoszącemu ten środek zaskarżenia Prezydentowi Miasta G. wykonującemu zadania starosty z zakresu administracji rządowej. Był on tym samym jedyną stroną zainicjowanego przez siebie postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie. Przymiotu takiego nie posiadał T. S., stąd okoliczność, iż zmarł on przed wydaniem wyroku przez Sąd I instancji, nie miała żadnego wpływu na ważność postępowania sądowoadministracyjnego w niniejszej sprawie.
Przechodząc do oceny pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej należy stwierdzić, że nie zawierają one usprawiedliwionych podstaw.
Sąd I instancji słusznie stwierdził, że zaskarżone postanowienie zostało wydane w warunkach związania wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 25 listopada 2018 r. sygn. I OSK 3888/18, powtórzoną i zaakceptowaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 25 listopada 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 1478/19. W motywach pierwszego ze wskazanych orzeczeń Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie stwierdził, że Prezydent Miasta G. występujący w roli organu wykonującego zadania starosty z zakresu administracji publicznej nie mógł być i nie był stroną ani w postępowaniu administracyjnym, ani w postępowaniu sądowoadministracyjnym przed WSA w Warszawie w sprawie dotyczącej stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z 12 lutego 1962 r., w części dotyczącej przyznanego odszkodowania. Tym samym nie był podmiotem legitymowanym do wniesienia skargi (skargi kasacyjnej) w tej sprawie. Stanowisko to zaakceptował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uprzednio wydanym wyroku z 25 listopada 2018 r. wskazując, że Prezydent Miasta G. występował w tej sprawie jako organ administracji publicznej działający w zakresie kompetencji administracyjnych, a nie w oparciu o interes prawny. Nie był więc, ani też nie mógł być w przedmiotowej sprawie stroną w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przed organem nadzoru.
Podkreślenia wymaga, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu administracyjnego wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Powyższe związanie oznacza zakaz formułowania nowych ocen prawnych – sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem i konieczność podporządkowania się temuż poglądowi (vide: wyrok SN z dnia 25 lutego 1998 r., III RN 130/97, OSNAPiUS 1999/1/2). Przywołane powyżej motywy postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 listopada 2018 r. oraz wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 25 listopada 2020 r. w sposób jednoznaczny wskazują, iż w postępowaniu nieważnościowym dotyczącym orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia 12 lutego 1962 r., w części dotyczącej przyznanego odszkodowania, Prezydentowi Miasta G. nie przysługuje status strony.
Ponownie rozpoznając sprawę stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G.g w zakresie odszkodowania ustalonego za wywłaszczoną nieruchomość, Minister określił krąg stron tego postępowania w zgodzie z oceną prawną wyrażoną w przytoczonych powyżej orzeczeniach sądów administracyjnych wydanych w tej sprawie, prawidłowo statusu takiego odmawiając Prezydentowi Miasta G. wykonującemu zadania starosty z zakresu administracji rządowej. Skarga kasacyjna ocenę tę natomiast podważa abstrahując od charakteru i zakresu związania oceną prawną i wskazaniami co dalszego postępowania, wyrażonymi na gruncie art. 153 P.p.s.a. Powyższe związanie oznacza, że organy administracji i sądy administracyjne są zobowiązane rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach oraz w orzeczeniach organów administracyjnych wydanych w innych sprawach (vide: wyrok NSA z dnia 1 września 2010 r., I OSK 920/10, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Odwołanie się do tej oceny stanowi prawną powinność organu i sądu przy ponownym rozpoznawaniu sprawy, przy jednoczesnym zakazie formułowania własnych ocen prawnych sprzecznych z tą oceną.
Mając zatem na uwadze treść oceny prawnej wyrażonej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 25 listopada 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 1478/19., za niezasadne uznać należy zarzuty kasacyjne naruszenia art. 151 P.p.s.a w zw. z art. 28 K.p.a. w zw. z art. 11 ust. 1 i art. 132 ust. 5 u.g.n. oraz naruszenia art. 151 P.p.s.a w zw. z art. 10 § 1 K.p.a., a także art. 153 P.p.s.a. w zw. z art. 2 w zw. z art. 7 oraz art. 8 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Z tych względów skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 P.p.s.a.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na zasadzie art. 182 § 2 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI