Orzeczenie · 2024-05-24

I OSK 103/23

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2024-05-24

NSAnieruchomościŚredniansa

nieruchomościscaleniepodziałgospodarka nieruchomościamiplanowanie przestrzennezasada ekwiwalentnościwłasnośćorgan gminyskarga kasacyjnaNSA

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną K.Z. od wyroku WSA w Gliwicach, który oddalił skargę na uchwałę Rady Miejskiej w sprawie scalenia i podziału nieruchomości. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, w szczególności art. 105 ust. 2 i art. 103 ust. 1, kwestionując możliwość przyznania nowych działek o powierzchni wielokrotnie przewyższającej wartość dotychczasowych oraz sposób oceny należytej staranności organu w ustalaniu stron postępowania. NSA, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, uznał zarzuty za niezasadne. Sąd wyjaśnił, że zasada ekwiwalentności w scaleniu i podziale nieruchomości (art. 105 ust. 2 ugn) nie oznacza bezwzględnego obowiązku przydzielenia działki o tożsamej powierzchni, dopuszczając możliwość dopłat gotówkowych w przypadku różnic. Podkreślono, że celem scalenia jest m.in. zwiększenie funkcjonalności działek i zapewnienie dostępu do dróg, co może wpływać na ich powierzchnię. NSA stwierdził również, że organ wykazał się należytą starannością w ustaleniu adresu skarżącego, korzystając z dostępnych rejestrów i dokumentów, a brak ujawnienia jego prawa do nieruchomości przez samego skarżącego utrudniał jego identyfikację. Wobec powyższego, skarga kasacyjna została oddalona.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia

Do czego można powołać

Interpretacja zasady ekwiwalentności w scaleniu i podziale nieruchomości, obowiązki organu w ustalaniu stron postępowania, relacja między planem miejscowym a uchwałą o scaleniu.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji scalenia i podziału nieruchomości w kontekście przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz planowania przestrzennego.

Zagadnienia prawne (3)

Czy zasada ekwiwalentności w scaleniu i podziale nieruchomości (art. 105 ust. 2 ugn) oznacza bezwzględny obowiązek przydzielenia działki o powierzchni tożsamej lub bardzo zbliżonej do pierwotnej, czy dopuszcza przydzielenie działek o innej powierzchni z ewentualnymi dopłatami?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Zasada ekwiwalentności nie oznacza bezwzględnego obowiązku przydzielenia działki o tożsamej powierzchni. Dopuszcza ona przydzielenie nieruchomości o powierzchni nie w pełni równoważnej, z zastrzeżeniem dopłat gotówkowych za różnicę powierzchni. Celem scalenia jest m.in. zwiększenie funkcjonalności działek i zapewnienie dostępu do dróg, co może wpływać na ich powierzchnię.

Uzasadnienie

NSA wyjaśnił, że art. 105 ust. 2 ugn chroni prawo własności poprzez gwarancję otrzymania nieruchomości w naturze, ale dopuszcza różnice w powierzchni, które mogą być rozliczane dopłatami. Podkreślono, że celem scalenia jest poprawa zagospodarowania terenu, co może prowadzić do zmian powierzchni działek, zwłaszcza w kontekście planów miejscowych określających minimalne powierzchnie działek.

Czy organ gminy wykazał się należytą starannością w ustaleniu adresu uczestnika postępowania o scalenie i podział nieruchomości, gdy dane te nie były łatwo dostępne w publicznych rejestrach?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, organ wykazał się należytą starannością, korzystając z dostępnych źródeł (ewidencja gruntów, księgi wieczyste, dokumenty prawne) i podejmując próby ustalenia danych uczestników. Brak ujawnienia prawa do nieruchomości przez samego zainteresowanego utrudniał jego identyfikację.

Uzasadnienie

NSA uznał, że organ prawidłowo poszukiwał adresu skarżącego, korzystając z ewidencji gruntów i budynków, gdy brak było księgi wieczystej. Podkreślono, że organ nie może zastępować uczestnika w ujawnianiu jego praw do nieruchomości. Wskazano również na mechanizmy informowania o scaleniu poprzez publikację, które mają na celu dotarcie do stron, których adresów nie udało się ustalić.

Czy uchwała w przedmiocie scalenia i podziału nieruchomości, podjęta na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, może być kwestionowana w zakresie niezgodności z zasadą ekwiwalentności, jeśli plan ten określa minimalną powierzchnię działki?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Uchwała w przedmiocie scalenia i podziału nieruchomości jest aktem następczym wobec miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który pozostaje poza kontrolą sądu w tym postępowaniu. Zasada ekwiwalentności musi być rozpatrywana w kontekście ustaleń planu miejscowego.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego wyznacza obszar scalenia i podziału oraz może określać minimalne powierzchnie działek. Uchwała rady gminy musi być zgodna z tym planem, a zasada ekwiwalentności musi być stosowana z uwzględnieniem tych ograniczeń.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Odrzucono skargę

Oddalono skargę kasacyjną.

Przepisy (17)

Główne

u.g.n. art. 104 § 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 105 § 2

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Zasada ekwiwalentności nie oznacza bezwzględnego przydzielenia działki o tożsamej powierzchni; dopuszcza dopłaty gotówkowe za różnicę powierzchni.

Pomocnicze

u.g.n. art. 102 § 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.p.z.p. art. 15 § 2 pkt 8

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 22

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.s.g. art. 101 § 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

k.c. art. 140

Kodeks cywilny

p.p.s.a. art. 183 § 1