I OSK 1026/21

Naczelny Sąd Administracyjny2024-10-11
NSAnieruchomościWysokansa
uwłaszczenieprawo użytkowania wieczystegonieruchomościpostępowanie administracyjnesądy administracyjnezawieszenie postępowaniazagadnienie prawneskarżący kasacyjnieorgan administracji

NSA zawiesił postępowanie w sprawie uwłaszczenia gruntu do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego przez powiększony skład sądu.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki M. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Ministra Rozwoju o odmowie stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, kwestionując sposób ustalenia stanu faktycznego i interpretację przepisów dotyczących uwłaszczenia. Sąd, uznając, że rozstrzygnięcie sprawy zależy od innego toczącego się postępowania przed NSA (sygn. I OPS 2/23) dotyczącego kluczowego zagadnienia prawnego, postanowił zawiesić postępowanie.

Sprawa dotyczy skargi kasacyjnej spółki M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił jej skargę na decyzję Ministra Rozwoju odmawiającą stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu. Skarżąca podniosła zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym pominięcia dowodów i błędnego ustalenia stanu faktycznego, a także naruszenia przepisów prawa materialnego dotyczących uwłaszczenia osób prawnych. Kluczowe dla sprawy było ustalenie, czy decyzja o naliczeniu opłat za zarząd nieruchomością może stanowić samoistny dowód posiadania w zarządzie w rozumieniu przepisów o uwłaszczeniu. Naczelny Sąd Administracyjny, działając z urzędu, stwierdził, że rozstrzygnięcie niniejszej sprawy zależy od wyniku innego postępowania toczącego się przed powiększonym składem NSA (sygn. I OPS 2/23), w którym Prokurator Generalny przedstawił do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne dotyczące tego, czy decyzja o naliczeniu opłat za zarząd nieruchomością jest wystarczającym dowodem posiadania w zarządzie dla celów uwłaszczenia. W związku z tym, NSA postanowił zawiesić postępowanie do czasu wydania uchwały przez powiększony skład sądu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Sąd zawiesił postępowanie do czasu rozstrzygnięcia tego zagadnienia przez powiększony skład NSA.

Uzasadnienie

Rozstrzygnięcie sprawy zależy od interpretacji przepisów dotyczących uwłaszczenia, a konkretnie od tego, jaki dowód jest wystarczający do wykazania posiadania w zarządzie. Prokurator Generalny przedstawił do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne w tej kwestii, co uzasadnia zawieszenie postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

zawieszono

Przepisy (12)

Główne

ppsa art. 125 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania.

ppsa art. 193

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd może zwrócić się do składu siedmiu sędziów NSA o podjęcie uchwały wyjaśniającej przepisy prawne, których stosowanie wywołuje poważne wątpliwości.

ugn art. 200 § 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Określa warunki stwierdzenia nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego gruntu oraz własności budynków.

Pomocnicze

kpa art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

kpa art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

ugn art. 206

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

ustawa zmieniająca art. 2 § 1

Ustawa z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości

rozporządzenie wykonawcze art. 4 § 1

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie [lub] użytkowaniu

Określa dokumenty pozwalające wykazać prawo zarządu.

ugtmo art. 3 § 1

Ustawa z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach

ugtmo art. 10 § 1

Ustawa z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach

rozporządzenie z 31 maja 1962 r. art. 4 § 1

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 maja 1962 r. w sprawie przekazywania terenów w miastach i osiedlach

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa.

Argumenty

Godne uwagi sformułowania

rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości

Skład orzekający

Maciej Dybowski

przewodniczący sprawozdawca

Aleksandra Łaskarzewska

sędzia

Maria Grzymisławska-Cybulska

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie zawieszenia postępowania w sprawach zależnych od rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego przez powiększony skład NSA."

Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy rozstrzygnięcie sprawy zależy od uchwały NSA w sprawie zagadnienia prawnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak sądy administracyjne mogą zawieszać postępowanie w celu zapewnienia jednolitości orzecznictwa w kluczowych kwestiach prawnych.

NSA wstrzymuje sprawę uwłaszczeniową do czasu rozstrzygnięcia kluczowego zagadnienia prawnego.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 1026/21 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-10-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-06-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Dybowski /przewodniczący sprawozdawca/
Maria Grzymisławska-Cybulska
Aleksandra Łaskarzewska
Symbol z opisem
6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne
Zawieszenie/podjęcie postępowania
Sygn. powiązane
VIII SA/Wa 833/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-01-14
Skarżony organ
Minister Rozwoju~Minister Rozwoju
Treść wyniku
Zawieszono postępowanie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 125 § 1 w zw. z art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maciej Dybowski (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Protokolant starszy asystent sędziego Anna Siwonia-Rybak po rozpoznaniu w dniu 11 października 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 stycznia 2021 r. sygn. akt VIII SA/Wa 833/20 w sprawie ze skargi M. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w R. na decyzję Ministra Rozwoju z dnia 25 września 2020 r. nr DO-II.7610.141.2020.JL w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu postanawia: 1. sprostować oczywistą omyłkę w rubrum zaskarżonego wyroku w ten sposób, że po słowach "nabycia prawa użytkowania" słowo "nieruchomości" zastąpić słowami "wieczystego gruntu"; 2. zawiesić postępowanie do czasu rozstrzygnięcia wniosku Prokuratora Generalnego o podjęcie przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały zarejestrowanej pod sygnaturą I OPS 2/23.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 14 stycznia 2021 r. sygn. akt VIII SA/Wa 833/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę "[...]" sp. z o.o. z siedzibą w R. na decyzję Ministra Rozwoju z 25 września 2020 r. nr DO-II.7610.141.2020.JL w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu (k. 22, 37-43v. akt sądowych).
Skargę kasacyjną wywiodła "[...]" sp. z o.o. z siedzibą w R. (dalej skarżąca lub skarżąca kasacyjnie), reprezentowana przez r.pr. K.W., zaskarżając wyrok VIII SA/Wa 833/20 w całości, zarzucając wyrokowi naruszenie:
I. naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy:
1. art. 145 § 1 lit. a i c [ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej ppsa)] w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 ustawy z dnia ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256, ze zm., dalej kpa) w zw. z art. 200 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 r. poz. 65 ze zm., dalej ugn) w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy z 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz.U. Nr 79, poz. 464, dalej ustawa zmieniająca) w zw. z § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie [lub] użytkowaniu (Dz.U. Nr 23, poz. 120, dalej rozporządzenie wykonawcze) przez ich niewłaściwe zastosowanie w sprawie i uznanie, że organ w sposób wnikliwy i prawidłowy, zgodnie z dyrektywami wynikającymi z art. 7 i 77 § kpa[,] ustalił stan faktyczny sprawy z pominięciem dowodu z zeznań świadka J.B., który to dowód - w ocenie Sądu I instancji - był irrelewantny dla jej wyniku, a to z uwagi [na to], że działki nr [...] i [...] stały się własnością Skarbu Państwa dopiero 12 grudnia 1987 r., a zatem w dacie wydania decyzji Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w Warszawie z 15 grudnia 1969 r. w sprawie GKM-VI.610/A/75/69 (dalej decyzja opłatowa) nie mogły zostać oddane poprzednikom prawnym skarżącego w użytkowanie, w sytuacji gdy kluczowe dla ustalenia prawa zarządu było legitymowanie się na 5 grudnia 1990 r. jednym z dokumentów określonych w § 4 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego, która to okoliczność (posiadanie jednego z enumeratywnie wymienionych dokumentów) w okresie od 12 grudnia 1987 r. do 5 grudnia 1990 r. mogła zostać udowodniona przy pomocy zeznań świadka J.B., co w konsekwencji spowodowało nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy;
2. art. 133 § 1 ppsa przez całkowite pominięcie załączonej do akt sprawy opinii biegłego geodety M.B., z której jednoznacznie wynika, że decyzja opłatowa objęła także nieruchomości[,] w stosunku do których prowadzone było postępowanie uwłaszczeniowe, a w konsekwencji błędne uznanie przez Sąd I instancji, że decyzja ta nie mogła potwierdzać prawa zarządu;
3. [art.] 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 w zw. z art. 133 § 1 ppsa przez błędną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego i niesłuszne przyjęcie przez Sąd I instancji, że skarżący w toku prowadzonego postępowania administracyjnego nie przedłożył dokumentu, z którego wynikałoby, że została wydana decyzja o ustaleniu prawa użytkowania, podczas gdy prawidłowa analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że przedstawione przez skarżącego decyzje[,] tj. decyzja opłatowa, decyzja Wojewody nr 579/93 z 14 października 1993 r. nr G.2.1.7224a/316/91/93.Uwł./HS i decyzja Wojewody nr 883/94 z 30 grudnia 1994 r. G.2.1.7224a.uw/316/91/94/HS są wystarczające do stwierdzenia istnienia prawa zarządu przez poprzedników prawnych skarżącego;
II. naruszenie przepisów prawa materialnego:
1. art. 200 ust. 1 pkt 2 ugn w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej przez ich niewłaściwe zastosowanie i odmowę stwierdzenia nabycia przez skarżącego prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej numerami ewidencyjnymi: [...], [], i [...][,] na warunkach wskazanych ustawą, w sytuacji gdy wykazano, że przedmiotowa nieruchomość pozostawała i pozostaje w posiadaniu skarżącego, który legitymuje się dowodem objęcia nieruchomości w zarząd, co wynika z decyzji opłatowej przedłożonej do akt sprawy;
2. § 4 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia wykonawczego w z w. z art. 200 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 206 ugn przez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że aby móc wykazać się prawem do zarządu w postępowaniu uwłaszczeniowym, winno legitymować się decyzją o oddaniu nieruchomości w zarząd, jako dowodem wyłącznym do ustalenia takiego prawa, z pominięciem innych dopuszczonych prawem dowodów i dokumentów[,] takich jak decyzja opłatowa dotycząca naliczenia opłaty za użytkowanie danej nieruchomości, gdy taka konstatacja nie wynika z przedmiotowej normy prawnej i nie zawęża reguł dowodowych dotyczących zarządu wyłącznie do faktu przedłożenia lub braku przedłożenia takiej decyzji, a w konsekwencji jego niezastosowanie i odmowę stwierdzenia nabycia przez skarżącego praw[a] do nieruchomości na warunkach użytkowania wieczystego, gdy zostało wykazane, że przedmiotowa nieruchomość pozostawała i pozostaje w posiadaniu skarżącego, który legitymuje się dowodem oddania jej w zarząd, co wynika z decyzji opłatowej przedłożonej do akt sprawy;
3. art. 200 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 206 ugn w zw. z § 4 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia wykonawczego w zw. z art. 3 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia [14 lipca] 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach [(Dz.U. Nr 22, poz. 159, dalej ugtmo)] w zw. z § 4 ust, 1 rozporządzeni[a] Rady Ministrów z dnia 31 maja 1962 r. w sprawie przekazywania terenów w miastach i osiedlach [(Dz.U. Nr 3, poz. 19, dalej rozporządzenie z 31 maja 1962 r.)] przez ich nieprawidłowe zastosowanie polegające na przyjęciu, że jedynie decyzja opłatowa, która odwołuje się do decyzji o zarząd[zie] jest potwierdzeniem tego zarządu, gdy z przedmiotowych norm prawnych[,] a zwłaszcza z § 4 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia wykonawczego nie wynika taka konstatacja[,] tzn. konieczność powoływania się w decyzji opłatowej na treść decyzji o zarządzie, a jedynie decyzja opłatowa nakazująca mu wnoszenie opłaty za użytkowanie stanowi wystarczającą podstawę pozwalającą na uwłaszczenie się na danej nieruchomości;
4. art. 200 ust. 1 pkt 2 ugn w zw. z art. 3 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 ugtmo w zw. z § 4 ust. 1 rozporządzenia z 31 maja 1962 r. w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej [z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78 poz. 483; sprost. z 2001 r. nr 28 poz. 319; zm. z 2006 r. nr 200 poz. 1471; z 2009 r. nr 114 poz. 946, dalej Konstytucja RP)] przez niezastosowanie wskazanej normy prawa materialnego i odmowę przyjęcia, że decyzja opłatowa mogła zostać wydana jedynie w warunkach istniejącego zarządu, a tym samym błędne uznanie takiej decyzji za pozbawioną mocy dowodowej w postępowaniu uwłaszczeniowym[,] mimo że powołane przepisy prawa nakładały obowiązek ponoszenia opłat za użytkowanie, co warunkowało istnienie zarządu w dacie istotnej dla uwłaszczenia skarżącego, a przyjęcie wykładni odmiennej pozostawało w sprzeczności z podaną normą konstytucyjną i wyrażoną w niej zasadą zaufania obywateli do państwa czy stanowionego przez nie prawa.
Skarżąca kasacyjnie wniosła o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; zasądzenie od Ministra Rozwoju [i Technologii - uw. NSA] na jej rzecz [zwrotu] kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego[,] według norm przepisanych; rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie (k. 49-53v. akt sądowych).
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej (art. 125 § 1 pkt 1 ppsa).
Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Składowi orzekającemu wiadomym jest z urzędu, że Prokurator Generalny przedstawił składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego do rozstrzygnięcia budzące poważne wątpliwości następujące zagadnienie prawne: Czy w postępowaniu o stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne za samoistny dowód wykazujący posiadanie w zarządzie, o którym mowa w art. 200 ust. 1 ugn powinna być uznana decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością, o której mowa w § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia wykonawczego w zw. z art. 75 § 1 kpa? W kontekście postawionych przez skarżącą kasacyjnie zarzutów w skardze kasacyjnej kwestia ta ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 ppsa, z urzędu zawiesił postępowanie sądowe do czasu udzielenia przez skład siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego odpowiedzi na zagadnienie postawione w sprawie o sygn. akt I OPS 2/23.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI