I OSK 102/05

Naczelny Sąd Administracyjny2005-10-26
NSAnieruchomościŚredniansa
wywłaszczenienieruchomośćzwrot nieruchomościgospodarka nieruchomościamiprawo administracyjneskarga kasacyjnaochrona własnościNSA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, uznając, że sąd niższej instancji prawidłowo ocenił spełnienie przesłanek do zwrotu.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Ryszarda K. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jego skargę na decyzję Wojewody M. uchylającą decyzję o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości. WSA uznał, że organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 par. 2 Kpa, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty za nieuzasadnione i niejasne, a także podkreślając, że postępowanie o zwrot nieruchomości realizuje konstytucyjne prawo do ochrony własności.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Ryszarda K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wcześniej oddalił skargę skarżącego na decyzję Wojewody M. Decyzja Wojewody uchyliła decyzję Starosty o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia. WSA uznał, że organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 par. 2 Kpa, ponieważ stan sprawy nie został należycie wyjaśniony, w szczególności pominięto fakt oddania nieruchomości w użytkowanie wieczyste spółdzielni mieszkaniowej. NSA zważył, że skarga kasacyjna nie miała uzasadnionych podstaw. Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami (art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 pkt 2 i ust. 2) zostały uznane za nietrafne i niezrozumiałe. Sąd podkreślił, że WSA wyraził wiążącą ocenę prawną co do spełnienia przesłanek zwrotu. Zarzut naruszenia art. 141 par. 4 PPSA uznano za zbyt ogólny i niepełny, nie wykazano istotnego wpływu na wynik sprawy. Zarzut naruszenia art. 64 Konstytucji RP uznano za chybiony, wskazując, że samo postępowanie o zwrot nieruchomości jest realizacją prawa do ochrony własności. NSA odrzucił również argumentację, że czynności podjęte po złożeniu wniosku o zwrot (w tym oddanie w użytkowanie wieczyste) nie wywierają skutków prawnych, wskazując, że mogą one zostać pozbawione skutków prawnych jedynie w odrębnym postępowaniu przed sądem powszechnym. Wobec powyższego, skarga kasacyjna została oddalona na mocy art. 184 PPSA.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, sąd administracyjny może uchylić decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, jeśli organ pierwszej instancji pominął istotne okoliczności, takie jak oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste, które mogą stanowić negatywną przesłankę zwrotu.

Uzasadnienie

Sąd niższej instancji prawidłowo zastosował art. 138 par. 2 Kpa, uznając, że stan sprawy nie został należycie wyjaśniony przez organ pierwszej instancji, który pominął fakt oddania nieruchomości w użytkowanie wieczyste spółdzielni mieszkaniowej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (7)

Główne

PPSA art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

PPSA art. 174 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.g.n. art. 137 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 137 § ust. 2

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 136 § ust. 3

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Kpa art. 138 § par. 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Konstytucja RP art. 64

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sąd niższej instancji prawidłowo zastosował art. 138 par. 2 Kpa, uznając potrzebę ponownego rozpatrzenia sprawy z uwagi na niewyjaśnienie stanu faktycznego. Postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest realizacją konstytucyjnego prawa do ochrony własności. Czynności cywilnoprawne dotyczące nieruchomości (np. oddanie w użytkowanie wieczyste) nie tracą mocy prawnej automatycznie i wymagają odrębnego postępowania przed sądem powszechnym w celu ich zakwestionowania.

Odrzucone argumenty

Rażące naruszenie przepisów art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez błędną wykładnię i niezastosowanie. Naruszenie art. 141 par. 4 PPSA przez nierozważenie wszystkich zarzutów skargi. Naruszenie art. 64 Konstytucji RP przez pozbawienie skarżącego ochrony prawa własności.

Godne uwagi sformułowania

sąd zajął odmienne stanowisko niż organ odwoławczy, wprost wyrażając wiążącą ocenę prawną samo postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości stanowi realizację określonego w Konstytucji prawa do ochrony własności Czynności te dopiero mogą zostać pozbawione skutków prawnych, lecz po przeprowadzeniu odpowiedniego postępowania przed właściwym organem, jakim w odniesieniu do czynności cywilnoprawnych jest sąd powszechny.

Skład orzekający

Janina Antosiewicz

przewodniczący

Leszek Włoskiewicz

sprawozdawca

Maria Wiśniewska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, znaczenie czynności cywilnoprawnych po złożeniu wniosku o zwrot oraz realizacja prawa własności w postępowaniu administracyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zwrotu nieruchomości wywłaszczonej, z uwzględnieniem późniejszych czynności prawnych i procedury administracyjnej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa własności i wywłaszczenia, ale jej analiza jest dość techniczna i proceduralna, co czyni ją bardziej interesującą dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie niż dla szerokiej publiczności.

Kiedy zwrot wywłaszczonej nieruchomości staje się niemożliwy? NSA wyjaśnia znaczenie późniejszych czynności prawnych.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 102/05 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2005-10-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-01-26
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Janina Antosiewicz /przewodniczący/
Leszek Włoskiewicz /sprawozdawca/
Maria Wiśniewska
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Wywłaszczanie nieruchomości
Sygn. powiązane
I SA 2756/02 - Wyrok WSA w Warszawie z 2004-03-19
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Antosiewicz, Sędziowie NSA Maria Wiśniewska, Leszek Włoskiewicz /spr./, Protokolant Urszula Radziuk, po rozpoznaniu w dniu 26 października 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ryszarda K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 marca 2004 r. sygn. akt I SA 2756/02 w sprawie ze skargi Ryszarda K. na decyzję Wojewody M. z dnia 11 października 2002 r. (...) w przedmiocie zwrotu nieruchomości oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
I OSK 102/05
U Z A S A D N I E N I E
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 marca 2004 r. I SA 2756/02 oddalił skargę Ryszarda K. na decyzję Wojewody M. z dnia 11 października 2002 r. (...), którą uchylono decyzję Starosty Powiatu W. z dnia 10 czerwca 2002 r. (...), orzekającą o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
Zaskarżoną decyzję wydano na podstawie art. 138 par. 2 Kpa, i sąd uznał, że przepis ten znajdował zastosowanie, gdyż stan sprawy nie został należycie wyjaśniony.
Będąca przedmiotem postępowania nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste spółdzielni mieszkaniowej aktem notarialnym z 1999 r., organ pierwszej instancji zaś pominął tę okoliczność a powinien ją zbadać i rozważyć, czy nie stanowi negatywnej przesłanki zwrotu.
Jednak, co do istoty sprawy, sąd zajął odmienne stanowisko niż organ odwoławczy, wprost wyrażając wiążącą ocenę prawną, że nieruchomość nie została wykorzystana na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu i "zostały spełnione przesłanki wymienione w art. 137 ustawy /z dnia 21 sierpnia 1997 r./ o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. 2000 nr 46 poz. 543 ze zm./ zobowiązujące organ do zwrotu tej nieruchomości".
Wnosząc skargę kasacyjną Ryszard K. jako jej podstawy przytoczył:
"- rażące naruszenie przepisów art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez błędną wykładnię i niezastosowanie,
- art. 141 par. 4 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez nierozważenie wszystkich zarzutów skargi,
naruszenie art. 64 Konstytucji RP przez pozbawienie skarżącego ochrony prawa własności".
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano, że - uznając za spełnione przesłanki, o których mowa w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami - sąd powinien zastosować ten przepis oraz art. 136 tej ustawy, ponadto sąd nie odniósł się do zarzutu, że dla zastosowania art. 136 i 137 nie mają znaczenia przyczyny, dla których nieruchomość nie została wykorzystana na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, i nie odniósł się również do zarzutu, iż wszelkie czynności podjęte po dacie złożenia wniosku o zwrot nieruchomości /1992 r./ nie wywołują skutków prawnych, naruszeniem zaś art. 64 Konstytucji jest pozbawienie możliwości odzyskania utraconej własności ze względu na fakty dokonane po 30 latach od wywłaszczenia /oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste/.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zarzut pierwszy jest nie tylko nietrafny, lecz przede wszystkim niezrozumiały.
Nie wiadomo bowiem w czym skarżący upatruje rażące naruszenie art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, oraz jak przepisy te powinny być wykładane i stosowane inaczej niż uczynił to sąd, który wyraził wiążącą ocenę prawną, że przesłanki, o jakich mowa w art. 137, zostały spełnione.
Zarzut drugi jest również niejasny, gdyż został sformułowany zbyt ogólnie, oraz niepełny dlatego, że - stosownie do art. 174 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - podstawę skargi kasacyjnej stanowi takie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czego nie wykazano.
Zarzut trzeci jest chybiony już z tej przyczyny, że samo postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości stanowi realizację określonego w Konstytucji prawa do ochrony własności.
Nie można też podzielić przekonania, że - przedstawionego w uzasadnieniu skargi kasacyjnej i zapewne będącego powodem jej wniesienia - wszelkie czynności podjęte po dniu złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, w tym oddanie jej w użytkowanie wieczyste, nie wywierają skutków prawnych.
Czynności te dopiero mogą zostać pozbawione skutków prawnych, lecz po przeprowadzeniu odpowiedniego postępowania przed właściwym organem, jakim w odniesieniu do czynności cywilnoprawnych jest sąd powszechny.
Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na mocy art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI