I OSK 1019/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Wojewody Śląskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który uchylił postanowienie Wojewody o odmowie wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego. Wniosek o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego, odszkodowanie i przyznanie nieruchomości zamiennej złożyli T. B. i J. B., wskazując, że na ich nieruchomości znajduje się droga powiatowa, rów melioracyjny i kanalizacja sanitarna. Organy administracji odmówiły wszczęcia postępowania, argumentując brak podstaw materialnoprawnych i podmiotowych. WSA w Gliwicach uchylił postanowienia organów, zarzucając im naruszenie art. 124 § 1 K.p.a. (brak oznaczenia stron) oraz zasad ogólnych K.p.a. (art. 8 i 9). Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za zasadną. NSA stwierdził, że WSA błędnie zinterpretował art. 124 § 1 K.p.a., gdyż brak oznaczenia stron w komparycji i sentencji postanowienia organu I instancji nie miał istotnego wpływu na wynik sprawy, zwłaszcza że strony były wskazane w rozdzielniku i uzasadnieniu. Ponadto, NSA uznał, że WSA naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., nie wykazując, aby naruszenia art. 8 i 9 K.p.a. mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd kasacyjny podkreślił, że postępowanie wywłaszczeniowe na podstawie art. 115 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami wszczyna się z urzędu lub na wniosek organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego, a nie prywatnych właścicieli. Dodatkowo, zgodnie z art. 112 ust. 3 u.g.n., nie można wszcząć postępowania wywłaszczeniowego, gdy cel publiczny (droga powiatowa) został już zrealizowany na nieruchomości. W związku z tym NSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo odmówiły wszczęcia postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów KPA dotyczących wymogów formalnych postanowień oraz zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a także warunków wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego.
Dotyczy specyficznej sytuacji, w której prywatni właściciele próbują wszcząć postępowanie wywłaszczeniowe, a na ich nieruchomości znajduje się już zrealizowany cel publiczny.
Zagadnienia prawne (4)
Czy brak oznaczenia stron w komparycji i sentencji postanowienia organu administracji, przy jednoczesnym wskazaniu ich w rozdzielniku i uzasadnieniu, stanowi naruszenie przepisów postępowania, które może mieć istotny wpływ na wynik sprawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, brak oznaczenia stron w komparycji i sentencji postanowienia organu I instancji nie stanowi naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy, jeśli strony zostały wskazane w rozdzielniku i uzasadnieniu, a rozstrzygnięcie dotyczy ich sytuacji prawnej.
Uzasadnienie
Rozstrzygnięcie i uzasadnienie postanowienia stanowią integralną całość. Wskazanie stron w rozdzielniku i treści uzasadnienia, a także fakt, że postanowienie dotyczyło ich sytuacji prawnej, sprawia, że brak formalnego oznaczenia w komparycji i sentencji nie wpływa na realizację ich uprawnień procesowych.
Czy naruszenie zasad ogólnych KPA (art. 8 i 9) przez organy administracji, polegające na braku uwzględnienia sytuacji prawnej strony i braku udzielenia wystarczających informacji, może stanowić podstawę do uchylenia postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, naruszenie zasad ogólnych KPA (art. 8 i 9) nie stanowi podstawy do uchylenia postanowienia, jeśli nie wykazano, że miało ono istotny wpływ na wynik sprawy. Obowiązki informacyjne organu nie zwalniają strony z dbałości o własne interesy i nie są równoznaczne z udzielaniem porad prawnych.
Uzasadnienie
Sąd I instancji nie wykazał, że naruszenia art. 8 i 9 K.p.a. miały lub mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Obowiązki informacyjne organu nie obejmują udzielania pomocy prawnej czy instruowania stron o wyborze sposobu postępowania. Organy udzieliły niezbędnych informacji i wyjaśnień.
Czy prywatni właściciele nieruchomości mogą skutecznie żądać wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego na podstawie art. 115 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, prywatni właściciele nie mogą skutecznie żądać wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego na podstawie art. 115 ust. 1 u.g.n., gdyż postępowanie to wszczyna się z urzędu lub na wniosek organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego lub podmiotu realizującego cel publiczny.
Uzasadnienie
Przepis art. 115 ust. 1 u.g.n. uzależnia wszczęcie postępowania od woli nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego, albo od zamiaru realizacji celu publicznego. Skarżący nie należą do podmiotów uprawnionych do złożenia takiego wniosku.
Czy można wszcząć postępowanie wywłaszczeniowe w sytuacji, gdy cel publiczny (droga powiatowa) został już zrealizowany na nieruchomości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nie można wszcząć postępowania wywłaszczeniowego w oparciu o art. 112 ust. 3 u.g.n., gdy cel publiczny został już zrealizowany na nieruchomości.
Uzasadnienie
Na części nieruchomości skarżących znajdowała się już urządzona droga powiatowa, co oznacza, że cel publiczny został zrealizowany, uniemożliwiając wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego w tym zakresie.
Przepisy (14)
Główne
k.p.a. art. 61 a § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do odmowy wszczęcia postępowania, gdy brak jest podstaw prawnych lub faktycznych do jego wszczęcia.
k.p.a. art. 124 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi formalne postanowienia, w tym oznaczenie organu, daty, stron, podstawy prawnej, rozstrzygnięcia, pouczenia i podpisu.
u.g.n. art. 115 § ust. 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego następuje z urzędu lub na wniosek organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego lub podmiotu realizującego cel publiczny.
u.g.n. art. 112 § ust. 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Nie wszczyna się postępowania wywłaszczeniowego, jeżeli cel publiczny został już zrealizowany na nieruchomości.
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia decyzji lub postanowienia, gdy sąd stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Pomocnicze
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej.
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych oraz udzielania wyjaśnień.
u.g.n. art. 128 § ust. 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Podstawa prawna ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.
u.g.n. art. 131 § ust. 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Podstawa prawna przyznania nieruchomości zamiennej.
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA - w granicach skargi kasacyjnej.
P.p.s.a. art. 188
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Możliwość wydania orzeczenia reformatoryjnego przez NSA.
P.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi przez NSA, gdy brak podstaw do jej uwzględnienia.
P.p.s.a. art. 203 § pkt 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania o kosztach postępowania kasacyjnego.
P.p.s.a. art. 182 § § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Możliwość rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak oznaczenia stron w postanowieniu organu I instancji nie stanowi naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy. • Naruszenie zasad ogólnych KPA (art. 8 i 9) nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. • Brak podstaw materialnoprawnych i podmiotowych do wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego na wniosek prywatnych właścicieli. • Cel publiczny (droga powiatowa) został już zrealizowany na nieruchomości, co uniemożliwia wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego.
Godne uwagi sformułowania
rozstrzygnięcie i uzasadnienie postanowienia stanowią integralną całość • brak oznaczenia stron w tej części postanowienia nie stanowił naruszenia przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy • obowiązki informacyjne ciążące na organie administracji nie mogą być utożsamiane z obowiązkiem świadczenia pomocy prawnej • nie zwalniają strony z dbałości o własne interesy i nie nakładają na organ obowiązku instruowania strony o wyborze sposobu postępowania
Skład orzekający
Aleksandra Łaskarzewska
przewodniczący
Elżbieta Kremer
sprawozdawca
Maciej Dybowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów KPA dotyczących wymogów formalnych postanowień oraz zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a także warunków wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której prywatni właściciele próbują wszcząć postępowanie wywłaszczeniowe, a na ich nieruchomości znajduje się już zrealizowany cel publiczny.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w postępowaniu administracyjnym, w szczególności interpretacji wymogów formalnych postanowień i zasad ogólnych KPA. Jest interesująca dla prawników procesowych i administracyjnych.
“Ważne orzeczenie NSA: Jakie błędy formalne w postanowieniu organu nie uchylą jego mocy?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.