I OSK 1018/09

I OSK 1018/09 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2010-01-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-07-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Iwona Kosińska /sprawozdawca/
Joanna Runge - Lissowska /przewodniczący/
Wojciech Chróścielewski
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne
Żołnierze zawodowi
Sygn. powiązane
II SA/Bd 200/09 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2009-05-05
Skarżony organ
Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2008 nr 141 poz 892
art. 73, art. 77, art. 103 ust. 1
Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - tekst jednolity
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 188, art. 203 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska, Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski, Sędzia WSA del. do NSA Iwona Kosińska (spr.), Protokolant Piotr Baryga, po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2010r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego w Bydgoszczy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 5 maja 2009r. sygn. akt II SA/Bd 200/09 w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego w Bydgoszczy z dnia [...] stycznia 2009r. nr [...] w przedmiocie zwrotu odliczonych od uposażeń kwot odprawy z tytułu zwolnienia ze służby, ekwiwalentu za niewykorzystany urlop i odszkodowanie za skrócony okres wypowiedzenia 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. zasądza od S. K. na rzecz Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego w Bydgoszczy kwotę 180 zł (sto osiemdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z 5 maja 2009 r. sygn. akt II SA/Bd 200/09, po rozpatrzeniu skargi S. K., uchylił decyzję Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego w Bydgoszczy z [...] stycznia 2009 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Szczecinie z [...] listopada 2008 r. nr [...], dotyczące zwrotu odliczonych od uposażeń kwot odprawy z tytułu zwolnienia ze służby, ekwiwalentu za niewykorzystany urlop i odszkodowania za skrócony okres wypowiedzenia.
W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy przedstawił następujący stan faktyczny sprawy:
Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Szczecinie decyzją z [...] listopada 2006 r. nr [...], na podstawie art. 8 ust. 1, art. 74 ust. 1, art. 94, art. 95 i art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (j. t. z 2008 r. Dz. U. Nr 141, poz. 892) orzekł o braku obowiązku wyrównania S. K. uposażenia za okres od 1 kwietnia 2003 r. do 31 lipca 2006 r. poprzez wypłatę zaliczonej na poczet tego uposażenia kwoty odprawy z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy oraz odszkodowania za skrócony okres wypowiedzenia w łącznej kwocie [...] zł. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ wskazał, że na skutek wypowiedzenia stosunku służbowego, dokonanego przez Dowódcę Pomorskiego Okręgu Wojskowego w Bydgoszczy, S. K. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej w dniu 31 marca 2003 r., w związku z czym Wojewódzki Sztab Wojskowy w Szczecinie wypłacił mu: odprawę w kwocie [...] zł, ekwiwalent za niewykorzystany urlop w kwocie [...] zł, odszkodowanie za skrócony okres wypowiedzenia w wysokości [...] zł, czyli świadczenia w łącznej kwocie [...] zł. Następnie Dowódca Wojsk Lądowych w Warszawie decyzją z [...] czerwca 2006 r. stwierdził nieważność decyzji Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego z [...] grudnia 2002 r. wypowiadającej S. K. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej. Na skutek powyższej decyzji oraz rozkazu Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego w Bydgoszczy z [...] września 2006 r. Wojskowy Komendant Uzupełnień w S. rozkazem dziennym z [...] września 2006 r. przyjął wymienionego podoficera na stan ewidencyjny Komendy od 1 kwietnia 2003 r. oraz stwierdził, że przysługują mu należności pieniężne wynikające z tytułu zawodowej służby za okres nieskutecznego zwolnienia z tej służby. Odmawiając wyrównania S. K. uposażenia za okres od 1 kwietnia 2003 r. do 31 lipca 2006 r. poprzez wypłatę zaliczonej na poczet tego uposażenia kwoty odprawy z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy oraz odszkodowania za skrócony okres wypowiedzenia, Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Szczecinie stwierdził, że S. K. nie został ostatecznie zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem 31 marca 2003 r., a wypłacone mu odprawa z tytułu zwolnienia z tej służby i ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy okazały się świadczeniami nienależnie pobranymi, ponieważ świadczeń tych nie może otrzymać żołnierz, który nie został zwolniony z zawodowej służby wojskowej. W ocenie organu żaden przepis prawa nie przewiduje uprawnienia do zachowania przez żołnierza zawodowego otrzymanych wcześniej świadczeń z tytułu zwolnienia z zawodowej służby w razie późniejszego stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu, przy czym użyte przez ustawodawcę w art. 77 ustawy pragmatycznej sformułowanie "uposażenie i inne należności, o których mowa w art. 73 pobrane przez żołnierza zawodowego nie podlegają zwrotowi" nie oznacza, że nie można ich zaliczyć, potrącić, ustalając ponownie ich wysokość. Ponadto zdaniem organu I instancji okres, za który wypłacone zostało jednorazowe odszkodowanie, traktowany jest jako równorzędny ze służbą wojskową, co oznacza, że jednorazowe odszkodowanie stanowiło uposażenie żołnierza przysługujące mu w okresie wypowiedzenia, a jedynie wypłacone zostało jednorazowo w formie odszkodowania za cały okres skróconego okresu wypowiedzenia. W odwołaniu od powyższej decyzji S. K. wniósł o jej zmianę i zwrot potrąconych należności finansowych w kwocie [...] zł brutto wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 2 października 2006 r., tj. od dnia potrącenia przedmiotowej kwoty. W uzasadnieniu odwołania podniósł, że z przepisów ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie wynika możliwość bezpośredniego bądź też pośredniego potrącenia nienależnie pobranego świadczenia. Dodatkowo odwołujący powołał również przepisy ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy dotyczące potrąceń ze świadczeń pracowniczych, które w jego ocenie również nie mogą uzasadniać stanowiska organu l instancji. Po rozpatrzeniu odwołania Dowódca Pomorskiego Okręgu Wojskowego w Bydgoszczy decyzją z [...] stycznia 2009 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Zdaniem organu odwoławczego podstawę wypłaty świadczeń w postaci odprawy i ekwiwalentu za niewykorzystany urlop stanowią powołane w decyzji przepisy art. 94 i 95 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, z których wynika, że są to świadczenia przysługujące żołnierzowi w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, natomiast odwołujący się nie został zwolniony ze służby wojskowej. Także zarzut naruszenia art. 77 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych jest w ocenie organu chybiony, ponieważ o ile przepis ten stanowi o uposażeniu i należnościach przysługujących w dniu zwolnienia ze służby, to w przypadku S. K. do takiego zwolnienia nie doszło. W ocenie organu odwoławczego stwierdzenie nieważności decyzji w przedmiocie wypowiedzenia S. K. stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej wywołało skutek ex tunc, usuwając skutki nieważnej decyzji od początku, tym samym żołnierz nie nabył prawa do odprawy, ani do ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, a brak skutecznego zwolnienia ze służby oznaczał, że wypłacone należności stanowią świadczenia nienależne (art. 410 § 2 kc), do których stosuje się przepisy art. 405-409 kc o bezpodstawnym wzbogaceniu. Ostatecznie organ odwoławczy stwierdził więc, że w przypadku, gdy wypłacone kwoty nie zostały, do dnia ponownego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, zwrócone przez żołnierza, zasadna była wypłata wyłącznie różnicy wynikającej ze wzajemnego potrącenia w związku z czym odwołujący się nie nabył prawa do należności głównej w postaci odprawy, ani ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, nie nabył również prawa do odsetek i w świetle tych okoliczności potrącenie dokonane przez organ I instancji mające na celu przywrócenie równowagi majątkowej było jak najbardziej uprawnione.
Skargę na decyzję Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego w Bydgoszczy z dnia [...] stycznia 2009 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy złoży S. K. W jej uzasadnieniu wyraził swoje niezadowolenie z treści zapadłych w jej sprawie rozstrzygnięć, podnosząc argumentację analogiczną jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji organu odwoławczego i nakazanie w trybie egzekucyjnym organowi I instancji zwrotu potrąconych należności finansowych w kwocie [...] zł brutto wraz z ustawowymi odsetkami od dnia [...] października 2006 r., tj. dnia potrącenia w/w kwoty. Skarżący podniósł, że w ustawie o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, pod rządem której wszczęto postępowanie dotyczące należności pieniężnych, pozostających w związku z decyzją Dowódcy Wojsk Lądowych z [...] czerwca 2006 r., brak jest przepisu przewidującego bezpośrednio bądź pośrednio możliwość orzekania w kwestii zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. W ocenie skarżącego, dochodzenie zwrotu nienależnego świadczenia wymaga, w razie negatywnego stanowiska bezpodstawnie wzbogaconego, uzyskania odpowiednio wyroku sądu powszechnego w wyniku wniesionego w tym zakresie pozwu. W odpowiedzi na skargę Dowódca Pomorskiego Okręgu Wojskowego wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w uzasadnieniu wyroku z dnia 5 maja 2009 r. stanął na stanowisku, że skarga jest zasadna, albowiem odmowa wypłacenia skarżącemu wyrównania uposażenia za okres od 1 kwietnia 2003 r. do 31 lipca 2006 r. poprzez wypłatę zaliczonej na poczet tego uposażenia kwoty odprawy z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy oraz odszkodowania za skrócony okres wypowiedzenia w łącznej kwocie [...] zł, nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach prawa.
W ocenie Sądu I instancji zasady otrzymywania uposażenia i innych należności pieniężnych przez żołnierzy zawodowych określone zostały w przepisach Rozdziału 5 (art. 71-104) ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U Nr 179, poz. 1750, ze zm.). Zgodnie z art. 71 ust. 1 oraz art. 76 ust. 1 i 4 tej ustawy żołnierze zawodowi otrzymują uposażenie i inne należności pieniężne określone w ustawie, przy czym prawo do uposażenia żołnierza powstaje z dniem rozpoczęcia pełnienia przez niego zawodowej służby wojskowej, a wygasa z ostatnim dniem miesiąca, w którym został zwolniony z zawodowej służby wojskowej, zaginął lub zmarł. Wypłaty uposażenia dokonuje jednostka wojskowa, na której zaopatrzeniu finansowym żołnierz pozostaje (art. 74), a organami właściwymi w tych w sprawach są dowódcy jednostek wojskowych (art. 104).
Sąd podkreślił, że decyzją z [...] czerwca 2006 r. Dowódca Wojsk Lądowych w Warszawie stwierdził nieważność decyzji z [...] grudnia 2002 r. wydanej przez Dowódcę Pomorskiego Okręgu Wojskowego w przedmiocie wypowiedzenia S. K. stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, a nie orzekł o jej uchyleniu. Stwierdzając nieważność decyzji organ wskazuje na ciężką wadliwość decyzji obarczającą ją z mocy prawa od dnia wydania, to jest ze skutkiem ex tunc. Decyzja dotknięta wadliwością, o której mowa w art. 156 § 1 kpa korzysta z domniemania prawidłowości i ma moc obowiązującą, dopóki nie zostanie usunięta z obrotu prawnego przez stwierdzenie jej nieważności. Stwierdzenie to, mające charakter deklaratoryjny, posiada moc wsteczną - eliminuje skutki prawne wadliwej decyzji, tak jakby w ogóle nie została podjęta. Decyzja o stwierdzeniu nieważności uchyla zatem skutki prawne, jakie powstały od dnia doręczenia nieważnej decyzji, a organ nadzoru wydający decyzję o stwierdzeniu nieważności jedynie potwierdza ten fakt swoim rozstrzygnięciem. Została zatem wykreowana nowa sytuacja prawna pozbawiająca wadliwą decyzję o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej zdolności wywoływania skutków prawnych ex tunc. Usunięcie tej decyzji z obrotu prawnego nie tylko przywróciło stan poprzedni, lecz również zniosło jej skutki prawne. W następstwie powyższego stosunek zawodowej służby wojskowej skarżącego został reaktywowany. W tej sytuacji została spełniona przesłanka wymagana do wypłaty zaległego uposażenia i innych należności wynikająca z art. 71 ust. 1 powołanej ustawy. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego stwierdzenie nieważności decyzji, której następstwem było ustanie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej oznacza zatem, że skarżący nie został skutecznie zwolniony, co jest równoznaczne z pełnieniem przez niego po 31 marca 2003 r. (data zwolnienia za służby) przez cały czas służby. Aktualne stało się tym samym prawo do uposażenia zasadniczego z dodatkami i pozostałymi należnościami przysługujące skarżącemu na dzień zwolnienia. Odnosząc się do kwestii potrącenia Sąd uznał, że słusznie skarżący zwrócił uwagę na regulację zawartą w art. 103 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Zgodnie z tym artykułem z uposażenia żołnierza zawodowego mogą być dokonywane potrącenia w granicach i na zasadach określonych w przepisach o wynagrodzeniu za pracę, tj. ustawie z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, zaś z art. 87 § 1 pkt 2 KP wynika konieczność posiadania tytułu wykonawczego w celu potrącenia z wynagrodzenia sum egzekwowanych na pokrycie innych należności niż świadczenia alimentacyjne, o ile pracownik nie wyrazi pisemnej zgody na potrącenie (art. 91 §1 KP). Zatem jeżeli skarżący nie wyraził pisemnej zgody na potrącenie spornej kwoty, a takiego oświadczenia skarżącego w aktach nie ma, to potrącenie zostało dokonane z naruszeniem prawa (art. 103 ust. 1 i 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w związku z art. 87 §1 i art. 91 §1 KP). Sąd wskazał również, że skutkiem stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego jest przyjęcie, iż do zwolnienia w ogóle nie doszło. Natomiast uznanie, że istnieje kontynuacja nawiązanego stosunku służbowego wywołuje dwojakie skutki. Z jednej strony stwarzało podstawę do wypłacenia skarżącemu zaległego uposażenia zasadniczego z dodatkami i pozostałymi należnościami przysługującymi skarżącemu na dzień zwolnienia (prawo to nie wygasło), z drugiej zaś spowodowało, iż skarżący nie nabył prawa do odprawy i ekwiwalentu, które mu wypłacono, a więc świadczenia te mu nie przysługiwały. Należności te stały się świadczeniami nienależnymi w rozumieniu art. 410 § 2 KC. W ocenie Sądu w ustawie o służbie zawodowej żołnierzy zawodowych brak jest przepisu przewidującego bezpośrednio lub pośrednio możliwość orzekania w kwestii zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Dochodzenie zwrotu nienależnego świadczenia wymaga zatem, w razie negatywnego stanowiska bezpodstawnie wzbogaconego, uzyskania wyroku sądu powszechnego uwzględniającego wniesione w tym zakresie powództwo. Tylko tytuł wykonawczy w postaci prawomocnego wyroku sądowego może stanowić podstawę do dokonania potrącenia z uposażenia skarżącego, w sytuacji gdy na takie potrącenie nie wyraża on zgody. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd I instancji stwierdził, że przy rozstrzyganiu sprawy doszło do nieprawidłowej interpretacji przepisów prawnych mających zastosowanie, w związku z czym zaskarżone orzeczenie, jak i poprzedzające je orzeczenie organu l instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji.
Skargę kasacyjną od tego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wniósł Dowódca Pomorskiego Okręgu Wojskowego w Bydgoszczy. Zarzucił kwestionowanemu rozstrzygnięciu błędną interpretację skutków prawnych art. 156 § 1 Kodeks postępowania administracyjnego, która to niewłaściwa interpretacja miała bezpośredni wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia oraz naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 75 ust. 3 oraz art. 81 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750, ze zm.) poprzez przyjęcie, że w dniu stwierdzenia nieważności decyzji z [...] grudnia 2002 r. Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego w Bydgoszczy w przedmiocie wypowiedzenia S. K. stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, aktualne ze skutkiem ex tunc stało się prawo do świadczeń określonych w tych przepisach, a które przewidziane zostały w przypadku zwolnienia żołnierza zawodowego ze służby wojskowej, a także naruszenie art. 103 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750, ze zm.), przez przyjęcie, że jedynie tytuł wykonawczy w postaci prawomocnego wyroku sądowego może stanowić, wobec braku zgody skarżącego, podstawę do dokonania odpowiedniego potracenia z jego uposażenia.
Wobec tak przedstawionych zarzutów, kasator wniósł o:
1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy,
2. zasądzenie, na podstawie art. 203 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko przesłanki nieważność postępowania, które w niniejszej sprawie nie wystąpiły. Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza zatem swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego.
W skardze kasacyjnej zawarto zarzut błędnej interpretacji skutków prawnych art. 156 § 1 Kodeks postępowania administracyjnego, która to niewłaściwa interpretacja miała bezpośredni wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia. W tej sytuacji wyjaśnić należy, że zarzut ten jest niezasadny i niewłaściwie sformułowany. Autor skargi kasacyjnej nie wskazuje bowiem konkretnej jednostki redakcyjnej art. 156 kpa, który w paragrafie 1 zawiera 7 różnych punktów, z których każdy dotyczy innej sytuacji prawnej. Związanie granicami skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może domniemywać intencji autora tego środka zaskarżenia i domyślać się naruszenia jakich przepisów zamierzał czy powinien skutecznie zarzucić Sądowi I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest też uprawniony do jakiegokolwiek korygowania zarzutów kasacyjnych, czy też ich uściślania lub modyfikowania. Skarga kasacyjna musi zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych oraz ich uzasadnienie. Należy zatem precyzyjnie określić, jaki konkretnie przepis prawa miał naruszyć zaskarżony wyrok, a zatem wskazać właściwą jednostkę semantyczną aktu normatywnego, w którym przepis ten został zawarty. Przy tym jeżeli przepis, którego zarzut dotyczy zawiera kilka czy kilkanaście unormowań, to trzeba wyraźnie zaznaczyć, która z tych norm została naruszona. Ogólnikowe powołanie się na taki artykuł nie spełnia wymagań konstrukcyjnych skargi kasacyjnej, ponieważ w takim przypadku nie można ustalić granic zaskarżenia. Ponadto jeśli zważy się na treść rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, zarzut taki mógłby dotyczyć wyłącznie podstawy wyroku stwierdzającego nieważność zaskarżonej decyzji, gdy tymczasem w rozpoznawanej sprawie uchylono zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.). Powyższe oznacza, że nie mogło dojść w niniejszej sprawie do naruszenia wskazanego w skardze kasacyjnej przepisu postępowania.
Jednakże skarga kasacyjna analizowana pod kątem zawartych w niej zarzutów naruszenia prawa materialnego, a w szczególności art. 103 w związku z art. 77 i 73 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (j. t. z 2008 r. Dz. U. Nr 141, poz. 892, ze zm.), zawiera usprawiedliwione podstawy, co sprawia, że zasługuje na uwzględnienie.
Sutkiem stwierdzenia nieważności decyzji wypowiedzeniowej jest restytucja stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, czyli powrót żołnierza zawodowego do służby na tych samych warunkach, jakie mu przysługiwały w dniu wypowiedzenia, tak jakby do wypowiedzenia nigdy nie doszło. Chodzi zatem o ciągłość stosunku służbowego, przy jednoczesnym uwzględnieniu faktów, jakie zaistniały w związku ze zwolnieniem ze służby, które to zwolnienie w takich okolicznościach należy uznać za niebyłe.
Nie powinno budzić wątpliwości, że żołnierz zawodowy w ramach tego samego stosunku służbowego może zostać zwolniony ze służby tylko raz. Wobec tego, wszelkie należności pieniężne, które przysługują mu w związku ze zwolnieniem ze służby mogą być mu wypłacone także tylko raz. Zatem świadczenia, o których mowa w art. 94 i art. 95 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, są świadczeniami jednorazowymi. Kwestia ta wielokrotnie była już wyjaśniana w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (np.: wyroki NSA z 22 września 2009 r., I OSK 80/09; z 27 maja 2009 r., I OSK 932/08; z 18 marca 2008 r., I OSK 902/07 czy z 30 kwietnia 2008 r., I OSK 818/08).
W myśl art. 77 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych uposażenie i inne należności, o których mowa w art. 73, pobrane przez żołnierza zawodowego, przysługujące mu według zasad obowiązujących w dniu wypłaty, nie podlegają zwrotowi, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej. Przepisy dalsze inaczej nie stanowią, tak więc przysługujące S. K. w dniu wypłaty z tytułu zwolnienia ze służby należności nie podlegają zwrotowi. Niewątpliwie bowiem w dniu wypłaty świadczenia pobrane przez S. K. przysługiwały mu. Jednakże czym innym jest moment wypłaty świadczeń, a czym innym chwila podjęcia decyzji nadzorczej ze skutkiem ex tunc. Przepis art. 77 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ma charakter gwarancyjny i chroni żołnierzy zawodowych przed konsekwencjami wadliwych decyzji organów wojskowych. Skutkiem stwierdzenia nieważności decyzji wypowiedzeniowej jest jedynie restytucja stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej z mocą ex tunc, a skoro tak, to żołnierzowi zawodowemu, który został przywrócony do służby, przysługują wyłącznie świadczenia uzupełniające. W takim też przedmiocie podjęte zostały decyzje organów orzekających w sprawie. Nie było zatem podstaw do kwestionowania ich prawidłowości. Używanie przez organy orzekające mylnych określeń takich, jak: "potrącenie", "bezpodstawne wzbogacenie" czy "nienależne świadczenie" nie znajduje jakiegokolwiek uzasadnienia prawnego przy takiej wykładni, jaka została przedstawiona. W sprawie będącej przedmiotem zaskarżonego wyroku przepisy dotyczące potrącenia świadczeń wzajemnych nie miały w ogóle zastosowania. Potrącenie w cywilnoprawnym ujęciu dotyczy bowiem wzajemnie wymagalnych wierzytelności przez zaliczenie. Granice i zasady potrącenia z wynagrodzenia za pracę zawarte są w przepisach art. 87-91 Kodeksu pracy. Z norm tych wynika, że "potrącenie z wynagrodzenia za pracę" oznacza zatrzymanie przez pracodawcę części należnego pracownikowi wynagrodzenia na pokrycie własnej wierzytelności wobec pracownika albo w wyniku zajęcia wynagrodzenia pracownika w sądowym lub administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym (patrz: Jacek Skoczyński [w:] M. Gersdorf, K. Rączka, J. Skoczyński "Kodeks pracy. Komentarz", Wyd. LexisNexis, Warszawa 2007, s. 404). Tymczasem w rozważanej sytuacji faktycznej i prawnej nie chodzi o dwie wierzytelności, a przedmiotowa sprawa rozpatrywana była na podstawie przepisów ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, regulującej władcze stosunki administracyjne. Instytucję potrącenia z uposażenia żołnierza reguluje art. 103 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Na mocy tego przepisu potrącenia można dokonać na podstawie prawomocnego orzeczenia o wymierzeniu kary pieniężnej, wydanego w postępowaniu dyscyplinarnym. Tymczasem organ wojskowy nie dokonał potrącenia należnej kwoty, ale decyzją wydaną w postępowaniu jurysdykcyjnym zaliczył kwotę wypłaconego już wcześniej świadczenia na poczet innego należnego S. K. świadczenia. Oznacza to, że organy orzekające nie naruszyły prawa nie stosując w niniejszej sprawie art. 77 i art. 103 ust. 1 ustawy, gdyż nie domagały się od S. K. zwrotu należności wypłaconych z tytułu zwolnienia w 2003 r., a dokonały jedynie ich zaliczenia (a nie potrącenia) na poczet należności przysługujących w związku z wyrównaniem uposażenia za okres od 1 kwietnia 2003 r. do 31 lipca 2006 r. Przepis art. 77 i art. 103 ust. 1 ustawy dotyczą zatem innej sytuacji niż ta, z jaką mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
Przepis art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi umożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu uchylenie zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie skargi, jeżeli zachodzi jedynie naruszenie prawa materialnego, a brak jest naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Taka sytuacja zachodzi w rozpoznawanej sprawie. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, stosując przepis art. 188 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, miał podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, zaś w oparciu o art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie mając wątpliwości w zakresie ustaleń stanu faktycznego i nie stwierdzając naruszeń przepisów postępowania przez organ, podstawy do oddalenia skargi. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.