I OSK 1013/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Łodzi oddalił skargę na decyzję SKO w Ł., utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. o uznaniu świadczenia wychowawczego za nienależnie pobrane z powodu przekroczenia kryterium dochodowego po podjęciu zatrudnienia.
Skarga dotyczyła decyzji o uznaniu świadczenia wychowawczego za nienależnie pobrane i konieczności jego zwrotu wraz z odsetkami. Skarżąca argumentowała, że nie została prawidłowo pouczona i nie można jej przypisać winy. Sąd administracyjny uznał jednak, że skarżąca została skutecznie pouczona o obowiązku informowania o zmianach dochodowych i podjęciu zatrudnienia, co spowodowało przekroczenie kryterium dochodowego, a tym samym świadczenie było nienależnie pobrane.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę A. G.-S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. o uznaniu świadczenia wychowawczego za nienależnie pobrane i nakazaniu jego zwrotu wraz z odsetkami. Sprawa dotyczyła świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, przyznanego na podstawie wniosku z uwzględnieniem utraty dochodów. Po podjęciu przez skarżącą zatrudnienia, dochód rodziny przekroczył ustalone kryterium, co skutkowało uznaniem świadczenia za nienależnie pobrane za okres od 1 kwietnia 2019 r. do 30 kwietnia 2019 r. Skarżąca zarzucała organom naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędne pouczenie i brak ustalenia jej dobrej lub złej wiary. Sąd uznał jednak, że skarżąca została skutecznie pouczona o obowiązku informowania o zmianach dochodowych, a podjęcie zatrudnienia stanowiło okoliczność powodującą ustanie prawa do świadczenia. Z uwagi na spełnienie przesłanek z art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, sąd uznał świadczenie za nienależnie pobrane i zasadne było orzeczenie o jego zwrocie wraz z odsetkami.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, świadczenie wychowawcze wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczenia, gdy świadczeniobiorca był pouczony o braku prawa do jego pobierania, jest świadczeniem nienależnie pobranym.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że skarżąca została skutecznie pouczona o obowiązku informowania o zmianach dochodowych. Podjęcie zatrudnienia spowodowało przekroczenie kryterium dochodowego, co zgodnie z przepisami skutkuje uznaniem świadczenia za nienależnie pobrane.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (9)
Główne
u.p.w.d. art. 25 § ust. 1
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Osoba, która pobrała nienależnie świadczenia wychowawcze, jest obowiązana do jego zwrotu.
u.p.w.d. art. 25 § ust. 2
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Za nienależnie pobrane świadczenia wychowawcze uważa się m.in. świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczenia, jeżeli osoba pobierająca to świadczenie była pouczona o braku prawa do jego pobierania.
u.p.w.d. art. 25 § ust. 9
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego podlegają zwrotowi łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.
Pomocnicze
u.p.w.d. art. 5 § ust. 3
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł.
u.p.w.d. art. 7 § ust. 3
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia, dochód ustala się na podstawie dochodu powiększonego o kwotę dochodu uzyskanego za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu.
u.p.w.d. art. 20 § ust. 1
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Osoba otrzymująca świadczenie wychowawcze jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia organu o zmianach mających wpływ na prawo do świadczenia.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd oddala skargę, jeżeli uzna ją za niezasadną.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy utrzymuje w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Podjęcie zatrudnienia przez skarżącą spowodowało przekroczenie kryterium dochodowego. Skarżąca została skutecznie pouczona o obowiązku informowania o zmianach dochodowych i konsekwencjach pobierania świadczenia mimo braku prawa. Świadczenie zostało wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczenia.
Odrzucone argumenty
Brak prawidłowego pouczenia o okolicznościach powodujących utratę prawa do świadczenia. Organ dokonał nienależnej wypłaty świadczenia mimo dopełnienia przez stronę obowiązków informacyjnych. Naruszenie prawa materialnego poprzez wydanie decyzji z powołaniem się na podstawę prawną z art. 25 ust. 3 ustawy w sytuacji nie wystąpienia określonych w tym przepisie przesłanek. Naliczanie odsetek za opóźnienie bez podstawy prawnej.
Godne uwagi sformułowania
świadczenie wychowawcze wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczenia wychowawczego albo wstrzymanie wypłaty świadczenia wychowawczego, jeżeli osoba pobierająca to świadczenie była pouczona o braku prawa do jego pobierania Skuteczne pouczenie, to takie pouczenie, które było sformułowane i przedstawione konkretnemu adresatowi w taki sposób, że - zgodnie z zasadami racjonalności i doświadczenia życiowego - można przyjąć, iż ów adresat miał świadomość pobierania nienależnego świadczenia.
Skład orzekający
Sławomir Wojciechowski
przewodniczący
Bożena Kasprzak
członek
Jolanta Rosińska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących nienależnie pobranych świadczeń wychowawczych, obowiązku informowania o zmianach dochodowych oraz skuteczności pouczeń."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany dochodów po przyznaniu świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy powszechnego świadczenia 500+, a jej rozstrzygnięcie opiera się na interpretacji przepisów dotyczących obowiązku informowania o zmianach dochodowych i konsekwencji ich niedopełnienia. Jest to istotne dla wielu beneficjentów programu.
“Czy wiesz, że podjęcie pracy może oznaczać konieczność zwrotu 500+? Sąd wyjaśnia, kiedy świadczenie staje się nienależnie pobrane.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Łd 733/19 - Wyrok WSA w Łodzi Data orzeczenia 2020-01-21 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2019-09-06 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Sędziowie Bożena Kasprzak Jolanta Rosińska /sprawozdawca/ Sławomir Wojciechowski /przewodniczący/ Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Inne Pomoc społeczna Sygn. powiązane I OSK 1013/20 - Wyrok NSA z 2022-12-15 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 2325 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2018 poz 2134 art. 5 ust. 3, art. 20 ust. 1, art. 25 ust. 1, art. 25 ust. 2 pkt 1, art. 25 ust. 3, art. 25 ust. 9 Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn. Sentencja Dnia 21 stycznia 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia WSA Bożena Kasprzak Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.) Protokolant Asystent sędziego Daria Przybylska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2020 roku sprawy ze skargi A. G. - S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uznania za nienależnie pobrane i zwrot świadczenia wychowawczego - oddala skargę. A. P. Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] nr: [...], Prezydent Miasta Ł. w sprawie A.G.-S. orzekł: 1. o uznaniu za nienależnie pobrane: - świadczenie wychowawcze na dziecko M.G.-S. w wysokości 500,00 zł. za okres od 1 kwietnia 2019r. do 30 kwietnia 2019r. 2. o zwrocie nienależnie pobranego: - świadczenia wychowawczego na dziecko M.G.-S. w wysokości 500,00 zł. za okres od 1 kwietnia 2019r. do 30 kwietnia 2019r. wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie naliczonymi do dnia 15 maja 2019r. w kwocie 1,44 zł., co łącznie stanowi kwotę 501,44 zł. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła A.G. - S. Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity, Dz. U. z 2018r. poz. 2096 ze zmianami), art. 25 w związku z art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. Dz. U. z 2018r. poz. 2134 ze zmianami), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Organ wyjaśnił, że jak wynika z akt sprawy A.G.-S. w dniu 22 sierpnia 2018r. złożyła w organie I instancji wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko M.G. - S. Do wniosku załączyła dokumenty potwierdzające sytuację dochodową rodziny. Prezydent Miasta Ł., po rozpatrzeniu powyższego wniosku - uznając, że zostały wypełnione kryteria określone w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - decyzją z dnia [...] września 2018r. przyznał A.G.-S. prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko M.G.-S., w wysokości 500,00 zł miesięcznie, na okres od 1 października 2018r. do 30 września 2019r. Dalej organ wskazał, że na podstawie dostarczonych przez A.G.-S. dokumentów dokonano utraty dochodów strony za 2017r. z tytułu utraty zatrudnienia w wysokości 29744,44 zł. Podjęcie przez A.G.-S. zatrudnienia na Uniwersytecie [...] od dnia 26.02.2019r. dało podstawę do zastosowania instytucji dochodu uzyskanego (doliczono dochód netto za miesiąc marzec 2019r. w wysokości 2633,60 zł zgodnie z treścią art. 7 ust 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci). Na tej podstawie Prezydent Miasta Ł. dokonał ponownego przeliczenia dochodu rodziny. Dochód osiągnięty przez rodzinę A.G.-S. w 2017r. wyniósł 31253,50 zł (w tym dochód opodatkowany na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych w wysokości 29744,44 zł. + dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne w wysokości 1509,06 zł); dochód utracony przez A.G.-S. za 2017r. wyniósł 29744,44 zł; dochód uzyskany przez A.G.-S. w roku 2019 w miesiącu marcu wyniósł 2633,60 zł; miesięczny dochód rodziny po uwzględnieniu dochodu utraconego i uzyskanego wyniósł 2759,36 zł (1509,06 zł : 12 miesięcy + 2633,60 zł); liczba osób w rodzinie 2; miesięczny dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniósł 1379,67 zł i przekracza próg dochodowy 800,00 zł. Zgodnie z art. 18 ust. 6 ustawy w przypadku gdy uzyskanie dochodu powoduje utratę prawa do świadczenia wychowawczego, świadczenie nie przysługuje od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym dochód został osiągnięty. W związku z tym świadczenie wychowawcze na dziecko pierwsze M.G.-S. nie przysługiwało A.G.-S. od dnia 01.04.2019r. W konsekwencji powyższego Prezydent Miasta Ł. wydał decyzję z dnia [...]. Kolegium zgodziło się ze stanowiskiem organu I instancji, że w związku z podjęciem zatrudnienia przez A..G.-S. od dnia 26 lutego 2019r. mamy do czynienia z dochodem uzyskanym na podstawie art. 7 ust. 3 w związku z art. 2 pkt 20 lit c ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2018r. poz. 2134 ze zmianami). W rozpatrywanej sprawie, po przeliczeniu dochodu strona przekracza to kryterium, zatem świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko M.G.-S. nie przysługuje. Konsekwencją powyższego jest uznanie, że świadczenie wychowawcze na dziecko M.G.-S. wypłacone za okres od 1 kwietnia 2019r. do 30 kwietnia 2019r. w wysokości 500,00 zł na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy jest świadczeniem nienależnie pobranym podlegającym zwrotowi. Kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego podlegają zwrotowi łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie na rachunek bankowy wskazany przez organ właściwy. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczenia wychowawczego do dnia spłaty (art. 25 ust. 9 w/w ustawy). Kwota odsetek ustawowych za opóźnienie aktualnie wynosi 7% w skali roku. Organ podkreślił, że decyzja wydana w trybie art. 27 ust 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci morze wywrzeć skutki wyłącznie na przyszłość. W sytuacji gdy w części upłynął już okres na jaki świadczenie zostało przyznane, brak jest podstaw do uchylenia lub zmiany decyzji przyznającej świadczenie w trybie art. 27 ust 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci z mocą wsteczną tj. od 01.04.2019r. W takim wypadku zastosowanie znajduje jedynie instytucja zwrotu nienależnie pobranego świadczenia za okres od 01.04.2019r. do 30.04.2019r. Wobec tego Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] kwietnia 2019r. uchylił od dnia 01 maja 2019r. (tj. od dnia zaprzestania wypłaty) decyzję z dnia [...] września 2018 r. W świetle powyższych ustaleń Kolegium uznało, że A.G.-S. nienależnie pobrała świadczenie wychowawcze na dziecko pierwsze M.G. – S. za okres od 1 kwietnia 2019r. do 30 kwietnia 2019r. i jest zobowiązana do jego zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. O przypadkach, w których nie przysługuje świadczenie wychowawcze, jak również o obowiązku niezwłocznego poinformowania organu I instancji o wszelkich zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń A.G.-S. była pouczona we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego oraz w decyzji przyznającej świadczenie. Organ wyjaśnił także, że dochody rodziny zostały wyliczane na podstawie danych o dochodach zawartych w systemie informatycznym Ministerstwa Finansów, na podstawie informacji ZUS o składkach zdrowotnych. Zdaniem Kolegium nie ma podstaw prawnych do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], bowiem decyzja została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosła A.G.-S. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie: - art. 25 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci poprzez błędną ich interpretację i niewłaściwe zastosowanie polegające na wskazaniu przepisów jako podstawy prawnej wydania skarżonej decyzji, podczas gdy nie zaszły przesłanki uznania wypłaconego świadczenia za nienależnie pobrane, w konsekwencji czego brak podstaw prawnych do żądania zwrotu kwoty wypłaconego świadczenia wraz z odsetkami; - art. 6, art. 15, a ponadto art. 138 § 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji przez organ odwoławczy pomimo wystąpienia przesłanki jej nieważności (decyzja została wydana bez podstawy prawnej z rażącym naruszeniem prawa); - art. 130 K.p.a. poprzez naliczenie odsetek za opóźnienie i zobowiązanie strony do wyliczenia odsetek za okres od wydania decyzji do dnia zapłaty świadczenia bezprawnie uznanego za nienależnie pobrane. W uzasadnieniu skargi wskazano, że Kolegium nie odniosło się do przedstawionych przez nią zarzutów i argumentacji. Organ odwoławczy powielił przytoczenie przepisów odnoszących się do kryterium dochodowego w przypadku świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko oraz przepisów dotyczących utraty i uzyskania dochodów. Kompletnie zignorował natomiast wskazane przez stronę uchybienia proceduralne, w tym przede wszystkim naruszenie prawa materialnego poprzez wydanie decyzji z powołaniem się na podstawę prawną z art. 25 ust. 3 ustawy w sytuacji nie wystąpienia określonych w tym przepisie przesłanek. Skarżąca w odwołaniu nie poddawała w wątpliwość wskazanych kwot oraz tego czy próg dochodowy został przekroczony. Przedmiotem odwołania było natomiast: - nieprawidłowe pouczenie o okolicznościach powodujących utratę prawa do świadczenia, - pouczenie skarżącej przez pracownika organu l instancji, co do którego strona się zastosowała i wywarło to negatywne skutki dla strony, - opieszałość w prowadzeniu postępowania pomimo posiadania przez organ informacji o zmianie sytuacji zawodowej i finansowej skarżącej; - przypisywanie skarżącej nienależnie pobranego świadczenia, podczas gdy w przedmiotowej sprawie to organ dokonał nienależnej wypłaty tego świadczenia pomimo dopełnienia przez stronę obowiązków informacyjnych związanych ze zmianą sytuacji zawodowej i finansowej. Nie można więc stronie przypisać winy czy złej woli w przyjęciu świadczenia. Strona miała wszelkie podstawy by sądzić, iż świadczenie za miesiąc kwiecień 2019 jest jeszcze należne skoro jego wypłata, pomimo przedstawionych żądanych przez organ dokumentów – zaświadczenia o dochodach oraz kopia umowy o pracę - nie została wstrzymana, a w prowadzonej równolegle sprawie z zakresu świadczeń rodzinnych dotyczącej zasiłku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie urlopu wychowawczego po poinformowaniu o zakończeniu tego urlopu bez decyzji przez czynność faktyczną zostało wstrzymane do czasu wydania decyzji uchylającej decyzję przyznającą świadczenie. Strona nie mogła być zatem świadoma, że organ wypłacił świadczenie bez podstawy prawnej, a następnie również bez podstawy prawnej będzie żądać jego zwrotu obarczając jednocześnie ją konsekwencjami finansowymi swojego błędu przez naliczenie odsetek za opóźnienie. Strona podkreśliła w odwołaniu, że organ l instancji wydał decyzję bez podstawy prawnej wskazanej w art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy. Organy administracyjne nie mogą bowiem rozpoznawać sprawy w przedmiocie zwrotu świadczenia nienależnie pobranego bez ustalenia złej lub dobrej wiary po stronie świadczeniobiorcy. Skarżąca końcowo podkreśliła, że organ wypłacił świadczenie nienależne, jednak wobec zachowania strony, której w żaden sposób nie można przypisać winy, świadomości czy celowości działania w celu uzyskania świadczenia nienależnego, nie jest to świadczenie nienależnie pobrane i jako takie nie podlega zwrotowi na podstawie wskazanej w decyzji podstawie prawnej. W związku z tym strona wniosła o "unieważnienie skarżonej decyzji w związku z jej wydaniem bez podstawy prawnej z naruszeniem przepisów prawa oraz zwrot wpłaconej przez skarżącą kwoty 511,22 zł jako nienależnie pobranej na podstawie nieważnej decyzji". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. W myśl art. 1 § 1-2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 - dalej jako: p.p.s.a.) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a., sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji oraz analizując dokumenty zawarte w aktach administracyjnych, Sąd nie dopatrzył się tego rodzaju uchybień, które musiałyby skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawnego kwestionowanych rozstrzygnięć. Przypomnieć trzeba, mając na uwadze podstawę materialnoprawną kwestionowanego rozstrzygnięcia, iż stosownie do zapisu art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, osoba, która pobrała nienależnie świadczenia wychowawcze, jest obowiązana do jego zwrotu. Natomiast za nienależnie pobrane świadczenia wychowawcze – zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy – uważa się m.in. świadczenia wychowawcze wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczenia wychowawczego albo wstrzymanie wypłaty świadczenia wychowawczego, jeżeli osoba pobierająca to świadczenie była pouczona o braku prawa do jego pobierania. Wspomniany przepis ma zastosowanie, gdy świadczenie wychowawcze zostało prawidłowo przyznane i w trakcie jego pobierania zajdą okoliczności uzasadniające zawieszenie bądź wstrzymanie ich wypłaty, ewentualnie ustanie prawa do jego pobierania i o tych okolicznościach świadczeniobiorca nie powiadomi organu, pomimo pouczenia w tym zakresie. Zważywszy na wskazane uregulowanie zasadniczą kwestią było ustalenie, czy istotnie wymienione przesłanki w niniejszej sprawie zaistniały i czy okoliczności faktyczne sprawy dają podstawę do rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o powołany przepis. Powołany art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy wymienia dwa warunki, których zaistnienie powoduje, że mamy do czynienia z nienależnie pobranym świadczeniem. Pierwszy warunek to istnienie okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczenia wychowawczego albo wstrzymanie wypłaty świadczenia wychowawczego, drugi to pouczenie osoby pobierającej świadczenie o braku prawa do jego pobierania. Zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy (w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji) świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego (art. 7 ust. 3). Zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy w przypadku wystąpienia zmian mających wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego osoba otrzymująca świadczenie wychowawcze jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu właściwego wypłacającego to świadczenie. Mając na uwadze ustalony stan faktyczny należy zgodzić się z organami, że w niniejszej sprawie zaistniał pierwszy warunek określony w 25 ust. 1 ustawy. Skarżąca z dniem 26 lutego 2019 r. podjęła bowiem zatrudnienie i z tego tytułu uzyskała dochód, którego uwzględnienie w ponownym przeliczeniu dochodu na osobę w rodzinie spowodowało przekroczenie progu dochodowego wynoszącego 800,00 zł. Niewątpliwie skarżąca została także wcześniej pouczona o obowiązku powiadomienia organu wypłacającego świadczenia o wystąpieniu zmian mających wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego. Należy bowiem przyjąć, iż złożenie podpisu pod pouczeniem i oświadczeniem stanowi dowód na zrozumienie i przyjęcie do wiadomości podpisanej treści. Zaznaczyć przy tym należy, że stosowne pouczenie zawarte zostało zarówno we wniosku o przyznanie świadczenia jak i w treści decyzji organu I instancji z dnia [...]września 2018 r. Skarżąca niewątpliwie zapoznała się z pouczeniem (brak jest we wniosku jakichkolwiek uwag, zastrzeżeń, czy adnotacji o niezrozumieniu treści) ubiegając się o świadczenie i dysponowała pouczeniem zamieszczonym w doręczonej decyzji zarówno o tym, w jakich sytuacjach świadczenie nie przysługuje, jak również o konsekwencjach nienależnie pobranego świadczenia. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że skuteczne pouczenie, to takie pouczenie, które było sformułowane i przedstawione konkretnemu adresatowi w taki sposób, że - zgodnie z zasadami racjonalności i doświadczenia życiowego - można przyjąć, iż ów adresat miał świadomość pobierania nienależnego świadczenia (wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2013 r. sygn. akt I OSK 1701/12). W konsekwencji, ocena świadomego działania świadczeniobiorcy wymaga ustalenia, czy były mu znane odpowiednie przepisy prawa, to jest czy był skutecznie powiadomiony o okolicznościach, których zaistnienie miało wpływ na istnienie uprawnienia, przy czym owa skuteczność oznacza formę pisemną, z użyciem języka zrozumiałego dla świadczeniobiorcy, z równoczesnym wskazaniem grożących stronie sankcji za wprowadzenie organu w błąd (wyrok NSA z dnia 8 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1529/13). Analizując treść skierowanych do skarżącej pouczeń, Sąd stwierdził, że skarżąca została w jasny i skonkretyzowany sposób pouczona o ciążącym na niej, jako świadczeniobiorcy, obowiązku poinformowania organu o każdej zmianie sytuacji mającej wpływ na prawo do świadczenia, w tym w szczególności o osiągnięciu dochodu powodującego przekroczenie kryterium dochodowego. Zaznaczyć w tym miejscu trzeba, że skarżąca ukończyła studia wyższe, z wykształcenia jest magistrem administracji, pracuje z przerwami od 2011 r. jako specjalista do spraw zamówień publicznych - obecnie na Uniwersytecie [...]. Ponadto, skarżąca na rozprawie w dniu 21 stycznia 2020 r. oświadczyła, że zapoznała się z pouczeniami zawartymi w drukach decyzji o przyznaniu świadczeń oraz druku wniosku o przyznanie świadczenia, zrozumiała je i zastosowała się do nich, albowiem powiadomiła organ o tym, że zakończyła urlop wychowawczy z dniem 22 lutego 2019 r. i poprzednie zatrudnienie. Rozpoczęła pracę na Uniwersytecie [...] 26 lutego 2019 r. i od tego czasu otrzymała wynagrodzenie za dwa dni lutego, za miesiąc marzec i następne miesiące 2019 r. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy bezspornie wskazuje natomiast, że skarżąca nie poinformowała organu o okoliczności uzyskania dochodu z tytułu zatrudnienia i to mimo pouczenia w tym zakresie. W opinii skarżącej nie była ona świadoma tego, czy wypłacone jej po dniu 22 lutego 2019 r. świadczenia są nienależne, gdyż nie wiedziała czy przekroczyła kryterium dochodowe, albowiem tego nie wyliczała. Zdaniem Sądu wyjaśnienia skarżącej nie potwierdzają jednak stanowiska, iż w sprawie nie doszło do nienależnego pobrania świadczeń. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w przedmiotowej sprawie spełnione zostały przesłanki z art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy, bowiem świadczenie wychowawcze zostało wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczenia wychowawczego albo wstrzymanie wypłaty świadczenia wychowawczego, a skarżąca, jak zresztą sama przyznała, była pouczona o braku prawa do jego pobierania. Ponadto ustalenie, czy skarżąca przekroczyła kryterium dochodowe nie wymagało skomplikowanego matematycznego wyliczenia, a wynikało wprost z wysokości uzyskanego przez skarżącą wynagrodzenia w nowym miejscu pracy. Powoływana przez skarżącą okoliczność, skądinąd nie poparta żadnymi dowodami, błędnego poinformowania przez pracownika organu o konieczności oczekiwania na wezwanie organu do złożenia dokumentów o zatrudnieniu, stanowi okoliczność prawnie irrelewantną z punktu widzenia przesłanek z art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy, a przede wszystkim wobec oświadczenia skarżącej o zapoznaniu się z pouczeniami zawartymi w formularzu wniosku oraz w decyzji przyznającej świadczenie. Ustalenia co do nienależności pobranego przez stronę świadczenia obligowały z kolei organ, w świetle art. 25 ust. 1, ust. 2 pkt 1, ust. 9 ustawy, do orzeczenia ich zwrotu wraz z należnymi odsetkami. W tym miejscu podkreślić także należy, że treść art. 25 ust. 3 i ust. 9 ustawy jest jednoznaczna. Zgodnie z tymi przepisami od kwot nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ust. 2 pkt 1-3 i 5, naliczane są odsetki ustawowe za opóźnienie. Ponadto, kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego podlegają zwrotowi łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie na rachunek bankowy wskazany przez organ właściwy. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczenia wychowawczego do dnia spłaty. Organ zobowiązując do zwrotu świadczenia jest powołanymi przepisami związany i winien zgodnie z nim orzec. Decyzji organu I instancji nie sposób zarzucić w tym zakresie naruszenia przepisów prawa. Odnosząc się do zarzutu strony skarżącej dotyczącego zobowiązania strony do wyliczenia odsetek za okres od wydania decyzji do dnia zapłaty świadczenia wyjaśnić należy, że zbędne jest dokonywanie takich szczegółowych wyliczeń. Co zasady bowiem kwestie dotyczące egzekwowania należnych odsetek należą do zakresu działania organów egzekucyjnych, które działają na podstawie przepisów ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego i rzetelnie przeprowadzonego postępowania, co znalazło potwierdzenie w argumentacji uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie znajdują uzasadnienia zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Materiał dowodowy został zgromadzony w sposób wyczerpujący, a wydanie rozstrzygnięcia zostało poprzedzone jego obiektywną oceną. Okoliczność, iż ocena ta nie jest tożsama z oceną skarżącej nie świadczy natomiast o naruszeniu zasad postępowania. Uznawszy zarzuty podniesione w skardze za niezasadne, jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu, że wydane w sprawie decyzje naruszają prawo, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku. k.ż.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI