I OSK 1779/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą świadczenia pielęgnacyjnego, potwierdzając, że pobieranie emerytury lub renty jest przesłanką uniemożliwiającą jego przyznanie, chyba że osoba wybierze jedno ze świadczeń.
Skarżąca kasacyjnie wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA w Lublinie, który oddalił jej skargę na decyzję SKO w Zamościu w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego. Zarzuty dotyczyły naruszenia prawa materialnego (ustawy o świadczeniach rodzinnych) i przepisów postępowania. Skarżąca argumentowała, że proporcjonalne obniżenie świadczenia pielęgnacyjnego do wysokości różnicy między emeryturą a świadczeniem pielęgnacyjnym jest niezgodne z Konstytucją i ideą przepisów. NSA oddalił skargę, uznając, że pobieranie emerytury lub renty stanowi przesłankę uniemożliwiającą przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, chyba że osoba wybierze jedno ze świadczeń poprzez zawieszenie poboru emerytury/renty.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca kasacyjnie podniosła zarzuty naruszenia prawa materialnego, w tym art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych (u.ś.r.), argumentując, że proporcjonalne obniżenie świadczenia pielęgnacyjnego do wysokości różnicy między emeryturą a świadczeniem pielęgnacyjnym jest niezgodne z Konstytucją RP (zasady równości i sprawiedliwości społecznej) oraz z ideą przepisów o świadczeniu wyrównawczym. Zarzucono również naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania są niezasadne z uwagi na brak wykazania związku przyczynowego między zarzucanym naruszeniem a wynikiem sprawy. W odniesieniu do prawa materialnego, NSA potwierdził utrwaloną linię orzeczniczą, zgodnie z którą pobieranie emerytury lub renty stanowi przesłankę uniemożliwiającą przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. Sąd podkreślił, że możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego istnieje jedynie po wyborze jednego ze świadczeń, co można zrealizować poprzez zawieszenie prawa do emerytury lub renty na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. NSA odniósł się również do wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie SK 2/17, wskazując, że choć wyeliminowano negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w stosunku do osób posiadających prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, to nie zniesiono zasady niepołączalności świadczeń, a sytuacja kumulacji świadczeń byłaby niezgodna z zasadą równości. Zarzuty dotyczące naruszenia art. 17 ust. 1b u.ś.r. oraz ustawy o świadczeniu wyrównawczym również uznano za niezasadne.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, pobieranie emerytury lub renty stanowi przesłankę uniemożliwiającą przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, chyba że osoba wybierze jedno ze świadczeń poprzez zawieszenie poboru emerytury/renty.
Uzasadnienie
Ustawa o świadczeniach rodzinnych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba pobiera świadczenie emerytalne lub rentowe. Choć wyrok TK SK 2/17 wyeliminował negatywną przesłankę w przypadku renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, nie zniesiono zasady niepołączalności świadczeń. Możliwe jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego po wyborze jednego ze świadczeń, co realizuje się poprzez zawieszenie poboru emerytury/renty.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (23)
Główne
u.ś.r. art. 17 § ust. 5 pkt 1 lit. a)
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Pobieranie emerytury lub renty stanowi przesłankę uniemożliwiającą przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, chyba że osoba wybierze jedno ze świadczeń poprzez zawieszenie poboru emerytury/renty.
P.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa kasacyjna - naruszenie prawa materialnego.
P.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa kasacyjna - naruszenie przepisów postępowania.
P.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
u.ś.r. art. 17 § ust. 1b
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Przepis ten, w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, został uznany przez TK za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Sąd i organy uwzględniły to stanowisko.
u.ś.r. art. 27 § ust. 5
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Reguluje zasadę wyboru jednego świadczenia w przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych.
u.ś.r. art. 17 § ust. 3
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Określa wysokość świadczenia pielęgnacyjnego kwotowo.
u.f.u.s. art. 95 § ust. 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
W przypadku zbiegu prawa do kilku świadczeń, wypłaca się jedno z nich - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego.
u.f.u.s. art. 103 § ust. 3
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Prawo do emerytury lub renty może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta lub rencisty.
u.f.u.s. art. 134 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Skutkuje wstrzymaniem wypłaty renty.
u.f.u.s. art. 134 § ust. 2 pkt 2
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Określa moment wstrzymania wypłaty renty.
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.
P.p.s.a. art. 183 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Enumeratywnie wyliczone przesłanki nieważności postępowania.
P.p.s.a. art. 193 § zdanie drugie
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów.
P.p.s.a. art. 141 § § 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi dotyczące elementów uzasadnienia wyroku.
K.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prowadzenia postępowania.
K.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
K.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek oceny materiału dowodowego.
Konstytucja RP art. 32 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości wobec prawa.
Konstytucja RP art. 32 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada sprawiedliwości społecznej.
Konstytucja RP art. 69
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ochrona osób niepełnosprawnych.
Konstytucja RP art. 71 § ust. 1 zdanie drugie
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Pomoc rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej.
Ustawa z dnia 29 października 2021 r. o świadczeniu wyrównawczym dla osób uprawnionych do wcześniejszej emerytury z tytułu opieki nad dziećmi wymagającymi stałej opieki
Dotyczy świadczenia wyrównawczego, odrębna sprawa od świadczenia pielęgnacyjnego.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w zakresie proporcjonalnego obniżenia świadczenia pielęgnacyjnego. Naruszenie art. 17 ust. 1b u.ś.r. w kontekście wyroku TK K 38/13. Naruszenie ustawy o świadczeniu wyrównawczym. Naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 77 § 1, 80 K.p.a.).
Godne uwagi sformułowania
pobieranie emerytury stanowi przesłankę uniemożliwiającą przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego brak jest podstaw prawnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy tym świadczeniem a pobieraną emeryturą wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie powoduje zniesienia zasady niepołączalności świadczeń sytuacja, w której ta sama osoba byłaby uprawniona do pobierania renty (...) i jednocześnie posiadała ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego (...) byłaby właśnie niezgodna z zasadą równości wobec prawa.
Skład orzekający
Mariola Kowalska
przewodniczący
Krzysztof Sobieralski
sprawozdawca
Jolanta Górska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i świadczeń emerytalno-rentowych, zasada wyboru świadczenia, wpływ orzecznictwa TK na wykładnię przepisów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury/renty. Konieczność wyboru jednego świadczenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego świadczenia socjalnego i jego kolizji z innymi świadczeniami, co jest istotne dla wielu obywateli. Wyjaśnia zasady wyboru świadczeń i interpretację przepisów w kontekście konstytucyjnym.
“Świadczenie pielęgnacyjne a emerytura/renta: czy można pobierać oba? NSA wyjaśnia zasady wyboru.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 1779/24 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-09-24 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-08-20 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Jolanta Górska Krzysztof Sobieralski /sprawozdawca/ Mariola Kowalska /przewodniczący/ Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Sygn. powiązane II SA/Lu 990/23 - Wyrok WSA w Lublinie z 2024-01-04 I OZ 181/24 - Postanowienie NSA z 2024-04-25 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 111 art. 17 ust. 1b, art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a), art. 27 ust. 5 Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j. Dz.U. 2024 poz 935 art. 184 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mariola Kowalska Sędziowie: sędzia NSA Krzysztof Sobieralski (spr.) sędzia del. WSA Jolanta Górska po rozpoznaniu w dniu 24 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 4 stycznia 2024 r. sygn. akt II SA/Lu 990/23 w sprawie ze skargi M.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 4 września 2023 r. znak: SKO.PS/40/607/2023 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, zwany dalej "Sądem I instancji", wyrokiem z dnia 4 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Lu 990/23, oddalił skargę M.G., zwanej dalej "skarżącą" lub "skarżącą kasacyjnie", na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu, zwanego dalej "Kolegium", z dnia 4 września 2023 r., nr SKO.PS/40/607/2023, w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Od wyroku Sądu I instancji skargę kasacyjną wniósł skarżąca M.G.. Zaskarżając wyrok Sądu I instancji w całości podniesiono obie podstawy kasacyjne przewidziane w art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. zarzucono naruszenie prawa materialnego przez ich niewłaściwą wykładnię oraz nieprawidłowe zastosowanie, to jest: 1. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. oświadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.), zwanej dalej "u.ś.r.", poprzez jego błędną wykładnię polegająca na uznaniu, że proporcjonalne obniżenie świadczenia pielęgnacyjnego do wysokości różnicy pomiędzy kwotą świadczenia emerytalno-rentowego a kwotą świadczenia pielęgnacyjnego nie ma oparcia w obowiązujących przepisach prawa. Powyższa interpretacja, która pozbawia skarżącą prawa do wyrównania wysokości świadczenia narusza zasadę równości, wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP zobowiązującym władze publiczne do równego traktowania wszystkich obywateli. Zgodnie z tą zasadą wszystkie podmioty prawa, charakteryzujące się daną cechą istotną, zmusza organy państwa do traktowania równo. Narusza również zasadę sprawiedliwości społecznej wyrażoną w art. 32 ust. 2 Konstytucji RP, zgodnie z którą "Nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny"; 2. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., bowiem zastosowana wykładnia jest sprzeczna z art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji RP, a więc z zasadą udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, a także art. 69 Konstytucji RP udzielania pomocy osobom niepełnosprawnym; 3. art. 17 ust. 1b u.ś.r., gdyż pogląd organu pierwszej i drugiej instancji o wyłączeniu prawa do wnioskowanego świadczenia wyrównującego wyklucza orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, o niezgodności tego zapisu z konstytucyjną zasadą równości, jakkolwiek przepis nie został przez Trybunał uchylony, to jego wykładnia winna być dokonywana z uwzględnieniem wartości konstytucyjnych; 4. ustawę z dnia 29 października 2021 r. (Dz. U. z 2021 r. poz. 2314) o świadczeniu wyrównawczym dla osób uprawnionych do wcześniejszej emerytury z tytułu opieki nad dziećmi wymagającymi stałej opieki. Twierdzenie, że niemożliwe jest przyznanie wyrównania, jest niezgodne z ideą przepisów w niej zawartych, na podstawie, której skarżąca otrzymywała świadczenie wyrównujące ZUS-u od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia 1 marca 2023 r. Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik postępowania, to jest: 1. art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", art. 77 § 1 K.p.a., art. 80 K.p.a. polegające na niepełnym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym w szczególności pominięcie okoliczności wskazywanych przez skarżącą. Skarżąca kasacyjnie w oparciu o powołane zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu I instancji w całości i "przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji", ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu I instancji i "uchylenie zaskarżonego skargą decyzją z dnia 4 września 2023 roku, oraz poprzedzającego decyzją wydaną przez Burmistrza Miasta B. z dnia 24 marca 2023 roku i skierowanie sprawy organom administracji do ponownego rozpoznania". W skardze kasacyjnej sformułowano również wniosek o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie podniesionych zarzutów. W sprawie nie wniesiono odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy był związany granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). Stosownie do treści art. 193 zdanie drugie P.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze P.p.s.a. W sytuacji, gdy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego. Dla uznania za usprawiedliwioną podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. konieczne jest wykazanie, że zarzucane uchybienie przepisom postępowania mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Dla spełnienia tego wymogu nie wystarczy przytoczenie formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób oraz wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. O skuteczności zarzutów, postawionych w oparciu o podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt 2 P.p.s.a., nie decyduje bowiem każde stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący kasacyjnie nie może więc ograniczyć się tylko do wskazania, że do naruszenia określonych przepisów faktycznie doszło, ale musi wykazać, co najmniej potencjalny, związek przyczynowy pomiędzy tym naruszeniem, a wynikiem sprawy, tj. treścią zapadłego orzeczenia. Skarżąca kasacyjnie zarzuciła naruszenie art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a., art. 80 K.p.a. polegające na niepełnym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym w szczególności pominięcie okoliczności wskazywanych przez skarżącą. Ani w treści zarzutu, ani w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie wskazano jednak jakie to okoliczności wskazywane przez skarżącą zostały pominięte, nie wskazano również związku przyczynowego między zarzucanym naruszeniem przepisów K.p.a., formułujących zasady prowadzenia postępowania rozpoznawczego, a wynikiem sprawy. Co więcej, uzasadnienie zarzutu naruszenia przepisów postępowania w istocie pozostaje w całkowitym oderwaniu od samej treści i zakresu postawionego zarzutu. Z tych względów zarzut naruszenia przepisów postępowania nie zasługiwał na uwzględnienie. Niezasadne są zarzuty naruszenia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. Skład orzekający w rozpoznawanej sprawie podziela stanowisko wyrażone w zapadłych dotychczas w tej sprawie wyrokach. Zgodnie bowiem z aktualną linią orzeczniczą sądów administracyjnych pobieranie emerytury stanowi przesłankę uniemożliwiającą przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z brzmieniem art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. Dopiero dokonanie wyboru przysługującego świadczenia na podstawie art. 27 ust. 5 u.ś.r. przez zawieszenie prawa poboru emerytury znosi tę przeszkodę. Jednocześnie brak jest podstaw prawnych do przyznania, jak chce tego skarżąca, świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy tym świadczeniem a pobieraną emeryturą. Wypłata tak obliczonego świadczenia pozostawałaby między innymi w sprzeczności z treścią art. 17 ust. 3 u.ś.r., który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego określa jednoznacznie kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki. Praktyka taka, niezależnie od trudności co do ustalenia jej podstawy prawnej, spowodowałaby dalsze wątpliwości co do zachowania zasady równości oraz komplikacje w zakresie ustalania przez organ wysokości należnej wypłaty świadczenia w sytuacji otrzymania np. trzynastej emerytury, czy też w zakresie odprowadzanych składek na ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenie emerytalno-rentowe (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2020 r., sygn. akt I OSK 1416/20, z dnia 24 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 650/20, z dnia 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2375/19, z dnia 20 stycznia 2022 r., sygn. akt I OSK 882/21, z dnia 23 listopada 2023 r., sygn. akt I OSK 1948/22, czy z dnia 12 września 2025 r., sygn. akt I OSK 2203/24, CBOSA). W zakresie zarzucanego naruszenia zasad wyrażonych w art. 32 ust. 1 i 2, art. 69 oraz art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji RP poprzez taką interpretację art. 17 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.ś.r., zgodnie z którą proporcjonalne obniżenie świadczenia pielęgnacyjnego do wysokości różnicy między kwotą świadczenia emerytalno-rentowego, a kwotą świadczenia pielęgnacyjnego nie ma oparcia w obowiązujących przepisach prawa, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że do kwestii tej odniósł się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17. Trybunał, że przepis ten w zakresie, w jakim stanowi, iż świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie 2 w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W uzasadnieniu powyższego wyroku Trybunał przyjął, że różnicowanie sytuacji prawnej osób rezygnujących z pracy w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnymi w oparciu o przyjęte przez ustawodawcę kryterium posiadania przez takie osoby ustalonego prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy jest niedopuszczalne. Prowadzi ono bowiem do wyłączenia opiekunów-rencistów z kręgu podmiotów uprawnionych do świadczeń pielęgnacyjnych, pomimo że sytuacja faktyczna takich osób jest tożsama z sytuacją osób zdolnych do pracy, lecz rezygnujących z niej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Jednocześnie Trybunał dostrzegł, że realna wysokość renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy może być zdecydowanie niższa niż wysokość świadczenia pielęgnacyjnego. Podkreślić jednak należy, że Trybunał Konstytucyjny stwierdził jednocześnie, iż w systemie świadczeń rodzinnych brak jest rozwiązana pośredniego, które pozwoliłoby tę sytuację rozwiązać dzięki np. obniżeniu wysokości przyznanego świadczenia proporcjonalnie do wysokości pobieranej renty. Sprzeczna z zasadą równości jest jedynie sytuacja, gdy samo przyznanie prawa do takiej renty skutkuje odebraniem świadczenia. Wyrokiem tym usunięta zatem została negatywna przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w stosunku do osób posiadających ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, przez co osoba taka może ubiegać się o to świadczenie. Zauważyć jednakże należy, że pierwotnym zamysłem ustawodawcy było wyeliminowanie z uzyskania wspomnianego świadczenia osób posiadających określone źródła dochodów. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjąć należy, że przywołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie powoduje zniesienia zasady niepołączalności świadczeń dotyczącej świadczenia pielęgnacyjnego, przy czym należy zauważyć, że Trybunał jako "prawodawca negatywny" wydając wspomniany wyrok, nie mógł wprowadzić rozwiązań odnoszących się do usuwania skutku zbiegu prawa do świadczeń z zakresu zabezpieczenia społecznego (zob.m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 czerwca 2023 r., sygn. akt I OSK 1413/22, czy z dnia 16 listopada 2023 r., sygn. akt I OSK 1922/22). Sytuacja, w której ta sama osoba byłaby uprawniona do pobierania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy i jednocześnie posiadała ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, byłaby właśnie niezgodna z zasadą równości wobec prawa. Osoba taka, znajdując się w analogicznej sytuacji do pozostałych opiekunów, znajdowałaby się w uprzywilejowanej pozycji wobec tychże opiekunów osób niepełnosprawnych. Posiadałaby bowiem szersze uprawnienia do świadczeń zastępujących źródło zarobku wynikające z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, co byłoby niezgodne z zasadami leżącymi u podstaw przywołanego powyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2023 r., sygn. akt I OSK 1922/22). Sposobem na uniknięcie kumulacji świadczeń umożliwiającym ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest umożliwienie osobie uprawnionej dokonania wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego. W przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 u.ś.r., w którym wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1631 ze zm.), zwanej dalej "u.f.u.s.", zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. W świetle powyższego uznać należy, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę czy rentę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie renty. Wybór może zrealizować przez złożenie do organu emerytalnego lub rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury lub renty na podstawie art. 103 ust. 3 u.f.u.s. Zgodnie z tym przepisem, prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta lub rencisty. Należy podkreślić, że ustawa nie ogranicza możliwości złożenia takiego wniosku. Zawieszenie prawa do emerytury, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 u.f.u.s., skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty renty, poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 u.f.u.s.), co pozwoli na wyeliminowanie negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w postaci posiadania prawa do renty (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2023 r., sygn. akt I OSK 1354/22, z 9 sierpnia 2023 r., sygn. akt I OSK 1626/22, czy z dnia 16 listopada 2023 r., sygn. akt I OSK 1922/22). W tym zakresie stanowisko zajęte przez Sąd I instancji i sformułowane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie narusza zasad wyrażonych w art. 32 ust. 1 i 2, art. 69 oraz art. 71 ust. 1 Konstytucji RP. Sąd ten słusznie zaakceptował stanowisko orzekających w sprawie organów administracji, zgodnie z którym skoro skarżąca w dniu 27 lutego 2023 r. przedstawiła decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zawieszeniu prawa do emerytury i wstrzymaniu wypłaty emerytury od dnia 1 marca 2023 r., to nie było możliwości przyznania wnioskowanego świadczenie pielęgnacyjnego od wcześniejszej daty. Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 17 ust. 1b u.ś.r. w kontekście stanowiska przyjętego przez TK w wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13. Stosownie do treści przywołanego przepisu, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Wskazanym wyrokiem TK uznał, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Zarówno orzekające w sprawie organy administracji, jak i Sąd I instancji uwzględniły stanowisko wyrażone przez TK. Przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie był stosowany w takim zakresie, w jakim został uznany przez TK za niezgodny z Konstytucją RP i w konsekwencji nie mógł zostać naruszony przez Sąd I instancji w sposób wskazany w zarzucie kasacyjnym. Niezasadny jest zarzut naruszenia ustawy z dnia 29 października 2021 r. o świadczeniu wyrównawczym dla osób uprawnionych do wcześniejszej emerytury z tytułu opieki nad dziećmi wymagającymi stałej opieki, zwanej dalej "ustawą o świadczeniu wyrównawczym". Po pierwsze, skarżąca kasacyjnie nie wskazała jakiegokolwiek przepisu tej ustawy, którego naruszenie zarzuca, formułując jedynie ogólnie zarzut "naruszenia ustawy". Po drugie, skarżąca kasacyjnie – jak sama przyznaje – otrzymywała na podstawie przepisów tej ustawy świadczenie wyrównawcze z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w okresie od dnia 1 stycznia 2022 r. (tj. od wejścia w życie tej ustawy) do dnia 1 marca 2023 r. (tj. do dnia rezygnacji ze świadczenia emerytalnego i uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego). Świadczenie wyrównawcze przyznawane jest na zasadach i w trybie określonych w art. 2-3 ustawy o świadczeniu wyrównawczym. Przyznanie świadczenia wyrównawczego stanowi odrębną sprawę administracyjną od sprawy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Jest to odrębność regulacji prawnej, trybu i warunków przyznawania oraz właściwości organu. Z treści uzasadnienia tego zarzutu skargi kasacyjnej wynika, że skarżąca oczekiwała od Burmistrza "wypłaty wyrównania począwszy od 2014 r.". Powyższe żądanie – jak wyżej wyjaśniono - nie tylko nie mieści się w granicach materialnych rozpoznawanej sprawy, ale w ogóle nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach prawa. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, co skutkowało jej oddaleniem na podstawie art. 184 P.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI