I OSK 1467/21

Naczelny Sąd Administracyjny2024-11-26
NSAnieruchomościWysokansa
uwłaszczenieprawo użytkowania wieczystegonieruchomościpostępowanie administracyjnesądy administracyjnezawieszenie postępowaniadowodyPKPzarząd nieruchomością

NSA zawiesił postępowanie w sprawie nabycia prawa użytkowania wieczystego do czasu rozstrzygnięcia przez poszerzony skład NSA wniosku Prokuratora Generalnego dotyczącego dowodów posiadania nieruchomości.

Naczelny Sąd Administracyjny zawiesił postępowanie w sprawie skargi kasacyjnej dotyczącej odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości. Zawieszenie nastąpiło do czasu rozpoznania przez poszerzony skład NSA wniosku Prokuratora Generalnego w sprawie o sygnaturze I OPS 2/23, który dotyczy kwestii dowodów wykazujących posiadanie nieruchomości w zarządzie w kontekście uwłaszczenia osób prawnych. Sprawa wywodzi się z odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego przez Ministra Rozwoju, co zostało utrzymane w mocy przez WSA w Warszawie.

Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną spółki [...] S.A. od wyroku WSA w Warszawie, postanowił zawiesić postępowanie. Podstawą zawieszenia, zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., jest zależność rozstrzygnięcia od wyniku innego toczącego się postępowania. W tym przypadku chodzi o wniosek Prokuratora Generalnego złożony do siedmiu sędziów NSA, dotyczący wykładni przepisów prawa o gospodarce nieruchomościami w kontekście uwłaszczenia osób prawnych. Konkretnie, wątpliwości budzi kwestia, czy decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością może być uznana za samoistny dowód wykazujący posiadanie nieruchomości w zarządzie w rozumieniu przepisów o uwłaszczeniu. Spółka skarżąca kasacyjnie domagała się stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego, opierając swoje roszczenia m.in. na decyzjach administracyjnych z lat 80. XX wieku, które organy i sąd pierwszej instancji uznały za niewystarczające do wykazania prawa zarządu w kluczowym dniu. Wobec toczącego się postępowania przed poszerzonym składem NSA, które może mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, sąd postanowił zawiesić postępowanie do czasu jego zakończenia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Sąd zawiesił postępowanie do czasu rozstrzygnięcia tego zagadnienia przez poszerzony skład NSA.

Uzasadnienie

Prokurator Generalny przedstawił do rozstrzygnięcia budzące wątpliwości zagadnienie prawne dotyczące dowodów posiadania nieruchomości w kontekście uwłaszczenia osób prawnych, co uzasadnia zawieszenie postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (14)

Główne

p.p.s.a. art. 125 § 1 pkt 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 193

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.g.g.i.w.n. art. 38 § ust. 2

Ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości

Dotyczy sposobu wykazywania zarządu nieruchomością.

Ustawa o gospodarce gruntami art. 87

Dotyczy przejścia gruntów w zarząd przedsiębiorstwa państwowego.

ustawa PKP art. 16

Ustawa o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe"

Dotyczy wyposażania przedsiębiorstwa państwowego w środki i gospodarowania mieniem.

Ustawa o przedsiębiorstwach państwowych art. 46 § ust. 1 i 2

Dotyczy mienia przedsiębiorstwa państwowego.

ustawa o komercjalizacji PKP art. 34

Ustawa o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"

ustawa o komercjalizacji PKP art. 34a

Ustawa o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"

k.p.a. art. 75 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy obowiązku zebrania i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy obowiązku zebrania i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy oceny mocy dowodowej materiału dowodowego.

u.g.n. art. 200 § ust. 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Dotyczy stwierdzenia nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego.

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu art. 4 § § 4 ust. 1 pkt 6

Określa dokumenty potwierdzające zarząd nieruchomością.

Argumenty

Godne uwagi sformułowania

rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania wniosku Prokuratora Generalnego w sprawie o sygnaturze I OPS 2/23 samoistny dowód wykazujący posiadanie gruntów w zarządzie

Skład orzekający

Piotr Przybysz

przewodniczący

Karol Kiczka

sprawozdawca

Anna Wesołowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie zawieszenia postępowania w sprawach zależnych od rozstrzygnięcia zagadnień prawnych przez poszerzone składy NSA, a także kwestie dowodowe w sprawach uwłaszczeniowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zawieszenia postępowania i nie rozstrzyga merytorycznie sprawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z uwłaszczeniem i dowodami posiadania nieruchomości, które może mieć szerokie implikacje dla wielu podmiotów, zwłaszcza związanych z byłymi przedsiębiorstwami państwowymi.

Kluczowe zagadnienie prawne wstrzymuje sprawę o użytkowanie wieczyste nieruchomości PKP.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 1467/21 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-11-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-08-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Piotr Przybysz /przewodniczący/
Karol Kiczka /sprawozdawca/
Anna Wesołowska
Symbol z opisem
6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne
Zawieszenie/podjęcie postępowania
Sygn. powiązane
I SA/Wa 1568/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-01-13
Skarżony organ
Minister Rozwoju
Treść wyniku
Zawieszono postępowanie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Przybysz Sędziowie: sędzia NSA Karol Kiczka (spr.) sędzia del. WSA Anna Wesołowska Protokolant asystent sędziego Paulina Słonecka po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] S.A. z siedzibą w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 stycznia 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 1568/20 w sprawie ze skargi [...] S.A. z siedzibą w Warszawie na decyzję Ministra Rozwoju z dnia 5 czerwca 2020 r. nr DO-II.7610.734.2019.JL w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości postanawia: zawiesić postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym do czasu rozpoznania przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosku Prokuratora Generalnego w sprawie o sygnaturze I OPS 2/23.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 13 stycznia 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 1568/20, oddalił skargę [...] S.A. w Warszawie na decyzję Ministra Rozwoju z dnia 5 czerwca 2020 r. nr DO-II.7610.734.2019.JL w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca Spółka, zarzucając:
1. naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj.
- art. 38 ust 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz.U. 1985, nr 22 poz. 99) poprzez uznanie, że wykazanie zarządu nie może odbyć się inaczej niż przy pomocy dokumentów wskazanych w tej jednostce redakcyjnej, pomimo że takie ograniczenie nie wynika z tego przepisu.
- art. 87 ww. ustawy o gospodarce gruntami poprzez nieuwzględnienie, że grunty, które w dniu wejścia w życie tej ustawy znajdowały się w posiadaniu przedsiębiorstwa państwowego PKP przeszły z mocy prawa w zarząd tego przedsiębiorstwa.
- art. 16 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 1989 r. poz. 138, z późn. zm.; dalej jako ustawa PKP) wzw. z art. 46 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1384) poprzez błędne zastosowanie przejawiające się nieuwzględnieniem, że przepisy prawa przewidywały wyposażanie przedsiębiorstwa państwowego przez organ założycielski w środki niezbędne do prowadzenia działalności określonej w akcie prawnym o jego utworzeniu, a przedsiębiorstwo państwowe, gospodarując wydzielonym mu i nabytym mieniem, zapewniało jego ochronę oraz, że z przepisów prawa wynika, iż przedsiębiorstwo gospodarowało wydzielonym mu mieniem Skarbu Państwa, jak również, że mienie przedsiębiorstwa państwowego [...] stanowiło wydzieloną część mienia ogólnonarodowego, w skład którego wchodziły środki będące w dyspozycji przedsiębiorstwa państwowego [...] w dniu wejścia w życie ustawy PKP oraz środki nabyte przez przedsiębiorstwo państwowe [...] w toku jego dalszej działalności;
- art. 34 oraz 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2014 r. poz. 1160, dalej: ustawa o komercjalizacji PKP) poprzez błędne zastosowanie przejawiające się nieuwzględnieniem, że nieruchomość będąca własnością Skarbu Państwa, a znajdująca się w dniu 05 grudnia 1990 r. w posiadaniu przedsiębiorstwa państwowego [...], co do której przedsiębiorstwo państwowe [...] nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tej nieruchomości w formie prawem przewidzianej i nie legitymowało się nimi do dnia wykreślenia tego przedsiębiorstwa z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stała się z dniem wejścia w życie ustawy o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe", z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego [...].
2. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci naruszenia:
- art. 145 § 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie oraz art. 151 p.p.s.a., poprzez jego błędne zastosowanie i oddalenie skargi mimo, że zachodziły podstawy do jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonej decyzji z uwagi na naruszenie przez Organ art. 75 § 1 ab initio k.p.a. oraz art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a polegające na ograniczeniu w postępowaniu administracyjnym zasady równej' mocy środków dowodowych, mimo że takie ograniczenie jest nieuzasadnione, nie wynika wprost z przepisów ustawy, przerzuca na stronę odpowiedzialność za ewentualne błędy organu administracji państwowej, a przez wprowadzenie takiego wymogu ex post - faktycznie pozbawia stronę rzeczywistej ochrony jej praw majątkowych przy jednoczesnym przerzuceniu obowiązków dowodowych na stronę. Gdyby Sąd I instancji dostrzegł powyższe uchybienie, zaskarżone rozstrzygnięcie mogłoby być inne , tj. Skarga mogłaby zostać uwzględniona.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie wnosiła o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.), sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Podstawa do zawieszenia wskazana w tym przepisie zachodzi w niniejszej sprawie. Składowi orzekającemu wiadomym jest bowiem z urzędu, że Prokurator Generalny przedstawił składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego do rozstrzygnięcia budzące poważne wątpliwości następujące zagadnienie prawne: "Czy w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne, za samoistny dowód wykazujący posiadanie gruntów w zarządzie, o którym mowa w art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r., poz. 344 ze zm.) powinna być uznana decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością, o której mowa w § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120) w związku z art. 75 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.)?"
W toku postępowania skarżąca kasacyjnie Spółka wywodziła prawo zarządu do gruntu m.in. z decyzji nr 377/86 Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta i Gminy w Czechowicach - Dziedzicach z dnia 7 listopada 1986 r., oraz zmieniającej ją decyzji nr 256/88 Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami w Czechowicach - Dziedzicach z dnia 24 listopada 1988 r., jednak w ocenie organów decyzje te nie stanowiły dokumentu potwierdzającego istnienie prawa zarządu w dniu 27 maja 1990 r. Stanowisko organów zaaprobował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, natomiast skarżąca kasacyjnie nie zgodziła się z wyrokiem Sądu I instancji.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a., postanowił z urzędu zawiesić postępowanie sądowe do czasu rozstrzygnięcia wniosku Prokuratora Generalnego o podjęcie przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały zarejestrowanej pod sygn. akt I OPS 2/23.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI