II SA/Lu 1059/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje odmawiające przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, uznając, że błędnie interpretowano przepisy dotyczące przedłużenia specjalnego zasiłku opiekuńczego w okresie pandemii.
Skarżąca domagała się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na opiekę nad mężem, jednak organy administracji odmawiały, powołując się na pobieranie przez nią specjalnego zasiłku opiekuńczego oraz na wiek powstania niepełnosprawności męża. Sąd administracyjny uchylił obie decyzje, stwierdzając, że organy błędnie zinterpretowały przepisy ustawy COVID-owej dotyczące przedłużenia ważności orzeczeń o niepełnosprawności, co skutkowało nieprawidłowym uznaniem kolizji świadczeń.
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej R. S. na opiekę nad mężem S. S., który posiadał orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organy administracji odmawiały przyznania świadczenia, powołując się na dwie przesłanki: po pierwsze, na art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych (u.ś.r.), uzależniający prawo do świadczenia od momentu powstania niepełnosprawności (co zostało uznane za niekonstytucyjne przez TK), oraz po drugie, na art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., wskazujący na niemożność pobierania jednocześnie świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie prawidłowo skorygowało błąd organu I instancji co do przesłanki wieku powstania niepełnosprawności, jednak samo błędnie zinterpretowało przepisy ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (ustawa o Covid-19). Sąd uznał, że decyzja z 24 marca 2023 r., która przedłużała ważność specjalnego zasiłku opiekuńczego do czasu wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności, została 'skonsumowana' przez wydanie nowego orzeczenia. W związku z tym, po wygaśnięciu decyzji z 24 marca 2023 r., decyzja przyznająca specjalny zasiłek opiekuńczy z 28 listopada 2022 r. nie mogła już stanowić podstawy do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż nie pozostawała w obrocie prawnym. Sąd uchylił obie zaskarżone decyzje, wskazując na naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli decyzja przyznająca specjalny zasiłek opiekuńczy wygasła z mocy prawa w związku z wydaniem nowego orzeczenia o niepełnosprawności.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że decyzja przedłużająca specjalny zasiłek opiekuńczy na mocy ustawy COVID-owej została 'skonsumowana' przez wydanie nowego orzeczenia o niepełnosprawności. Po wygaśnięciu tej decyzji, poprzednia decyzja przyznająca zasiłek nie pozostawała w obrocie prawnym, co eliminowało przesłankę kolizji świadczeń.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (15)
Główne
u.ś.r. art. 17 § ust. 5 pkt 1 lit. b
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Reguluje kolizję pobierania świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego.
ustawa o Covid-19 art. 15h § ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Przedłuża ważność orzeczeń o niepełnosprawności w okresie pandemii.
Pomocnicze
u.ś.r. art. 17 § ust. 1b
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Uznany za niezgodny z Konstytucją w zakresie uzależniania prawa do świadczenia od momentu powstania niepełnosprawności.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Umożliwia uchylenie decyzji organu I instancji obok decyzji organu II instancji.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji z powodu naruszenia prawa materialnego lub postępowania.
p.p.s.a. art. 119 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Obowiązek organów do stosowania oceny prawnej wyrażonej przez sąd.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do orzekania o kosztach postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej i podejmowania wszelkich niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy czynności.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy zostały udowodnione okoliczności uzasadniające wydanie decyzji.
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej.
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ich prawa i obowiązki.
k.p.a. art. 79a
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędna interpretacja przepisów ustawy COVID-owej dotyczących przedłużenia ważności orzeczeń o niepełnosprawności. Nieprawidłowe uznanie kolizji świadczeń (świadczenie pielęgnacyjne vs. specjalny zasiłek opiekuńczy) w sytuacji, gdy decyzja przyznająca zasiłek wygasła z mocy prawa. Naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a.) poprzez nieprawidłową ocenę materiału dowodowego. Naruszenie zasady zaufania do organów państwa (art. 8 k.p.a.).
Godne uwagi sformułowania
Decyzja z 28 listopada 2022 r., o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego została 'skonsumowana' przez decyzję ją zmieniającą z 24 marca 2023 r. Po wygaśnięciu z mocy prawa decyzji z 24 marca 2023 r., decyzja z 28 listopada 2022 r. nie mogła ponownie wejść do obrotu prawnego, ponieważ nie była już w obrocie prawnym. Trybunał uznał za niekonstytucyjne uzależnienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od okresu powstania niepełnosprawności.
Skład orzekający
Joanna Cylc-Malec
przewodniczący
Grzegorz Grymuza
sprawozdawca
Bartłomiej Pastucha
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy COVID-owej dotyczących przedłużenia ważności orzeczeń o niepełnosprawności oraz ich wpływu na możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Potwierdzenie utrwalonego orzecznictwa dotyczącego niekonstytucyjności kryterium wieku powstania niepełnosprawności."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z okresem pandemii i przedłużeniem ważności orzeczeń. Interpretacja przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w kontekście kolizji świadczeń.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego świadczenia socjalnego i pokazuje, jak przepisy wprowadzane w związku z pandemią mogą wpływać na prawa obywateli, a także jak kluczowa jest prawidłowa interpretacja przepisów przez organy administracji.
“Pandemia pokrzyżowała plany na świadczenie pielęgnacyjne? Sąd wyjaśnia, kto ma rację.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Lu 1059/23 - Wyrok WSA w Lublinie Data orzeczenia 2024-01-18 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-11-30 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie Sędziowie Bartłomiej Pastucha Grzegorz Grymuza /sprawozdawca/ Joanna Cylc-Malec /przewodniczący/ Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 1634 art .135, art. 145 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2020 poz 374 art. 15h Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych Dz.U. 2023 poz 390 art. 17 Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 18 września 2023 r., nr SKO.41/3278/OS/2023 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy Spiczyn z dnia 17 kwietnia 2023 r., znak: GOPS.4112.12.2022/2023.O; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie na rzecz R. S. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie decyzją z dnia 18 września 2023 r., nr SKO.41/3278/OS/2023, po rozpatrzeniu odwołania R. S. (dalej jako: "skarżąca" lub "wnioskodawca"), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Spiczyn z dnia 17 kwietnia 2023 r. nr GOPS.4112.12.2022/2023.O w sprawie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Rozstrzygnięcie organu zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 17 listopada 2022 r., R. S. złożyła wniosek o ustalenie na jej rzecz prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad mężem S. S., legitymującym się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. z dnia 22 lutego 2018 r., wydanym do 28 lutego 2023 r. W dniu 28 listopada 2022 r., Wójt Gminy Spiczyn wydał decyzję przyznającą skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy na męża S. S. od 1 listopada 2022 r. do 31 października 2023 r. Z kolei decyzją z 16 grudnia 2022 r. Wójt Gminy Spiczyn odmówił skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, wskazując na negatywną przesłankę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki po ukończeniu 18 roku życia, tj. art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r., (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 390 ze zm., dalej jako: "u.ś.r."). Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie decyzją z dnia 8 marca 2023 r., uchyliło zakwestionowaną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Kolegium nie podzieliło stanowiska organu w kwestii stosowania przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. wskazując, że z uwagi na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, badanie, czy ustalony stan faktyczny wypełnia dyspozycję normy prawnej wynikającej z art. 17 ust. 1 u.ś.r., powinno odbywać się przy uwzględnieniu zakresu, w jakim art. 17 ust. 1b u.ś.r. został uznany za niekonstytucyjny, a więc z pominięciem kryterium wieku powstania niepełnosprawności. Jednocześnie Kolegium zauważyło, że w obrocie prawnym pozostaje decyzja Wójta Gminy Spiczyn z 28 listopada 2022 r., o przyznaniu skarżącej specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym mężem. Organ odwoławczy podniósł, że z akt sprawy wynika, że skarżąca pismem z 15 listopada 2022 r., złożyła oświadczenie woli o wyborze świadczenia pielęgnacyjnego w miejsce przysługującego jej prawa do specjalnego zasiłku pielęgnacyjnego oraz wniosek o uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy. W związku z powyższym Kolegium wskazało, że obowiązkiem organu I instancji będzie nadanie takiego biegu sprawie, który nie będzie kolidował z przysługującym skarżącej prawem wyboru. W sytuacji, gdy organ I instancji stwierdzi brak uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego, to następstwem takiej decyzji będzie obligatoryjna odmowa uchylenia decyzji ustalającej specjalny zasiłek opiekuńczy, wówczas skarżąca będzie miała prawo wnieść odwołanie zarówno od decyzji odmawiającej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jak również od decyzji odmawiającej uchylenia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Organ odwoławczy będzie miał wówczas merytoryczną możliwość rozstrzygnięcia odwołania w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego i w sprawie pozostawania w obrocie prawnym decyzji ustalającej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego w taki sposób, aby nie pozostawało w kolizji z normą prawną wynikającą z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Wójt Gminy Spiczyn decyzją z 17 kwietnia 2023 r., umorzył postępowanie w sprawie uchylenia decyzji z dnia 28 listopada 2022 r. uznając je za bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w związku z upływem terminu na jaki ustalono znaczny stopień niepełnosprawności męża skarżącej (28 lutego 2023 r.), skarżąca została wezwana do przedłożenia nowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Zgodnie z art. 15h ustawy z dnia 2 marca 2022 r., o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.; dalej jako ustawa o Covid-19), decyzją z dnia 24 marca 2023 r., znak: GOPS.4116.3.2022/2023 organ zmienił z urzędu pierwotną decyzję w części dotyczącej okresu przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego od dnia 1 marca 2023 r., do upływu 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W toku postępowania skarżąca przedłożyła w dniu 13 kwietnia 2023 r. nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności męża z dnia 28 marca 2023 r., wobec czego ww. decyzja z dnia 24 marca 2023 r., przyznającą specjalny zasiłek opiekuńczy wygasła z mocy prawa i utraciła byt prawny wraz z końcem miesiąca marca 2023 r. Jednocześnie, decyzją z tego samego dnia, tj. 17 kwietnia 2023 r., Wójt Gminy Spiczyn ponownie odmówił przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że pomimo, iż wydano decyzję umarzającą postępowanie w sprawie uchylenia decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy, ponieważ w dniu wydania tej decyzji przyznanie świadczenia utraciło moc prawną (z uwagi na nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności) to zastosowanie ma przesłanka z art. 17 ust. 1b u.ś.r., tj. powstanie niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki po ukończeniu przez nią 18 roku życia. Po rozpatrzeniu odwołania od powyższej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie decyzją z 18 września 2023 r. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Kolegium nie podzieliło argumentacji organu I instancji dotyczącej wieku powstania niepełnosprawności, jednakże wskazało, że skarżąca nie wniosła odwołania od decyzji z 17 kwietnia 2023 r., nr GOPS.4116.3.2022 (umarzającej postępowanie w sprawie uchylenia decyzji z dnia 28 listopada 2022 r.) ograniczając się do wniesienia odwołania jedynie od decyzji o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, co oznacza, że decyzja z 28 listopada 2022 r., nr GOPS.4116.3.2022 o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego pozostaje nadal w obrocie prawnym i stanowi powód odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. W skardze do sądu administracyjnego na decyzję Kolegium pełnomocnik skarżącej zarzucił: 1) naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji tj. art. 17 ust. 5 lit. b w zw. z art. 27 ust. 5 pkt 3 u.ś.r. poprzez uznanie, że fakt pobierania przez skarżącą specjalnego zasiłku opiekuńczego jest negatywną przesłanką do przyznania świadczenia, w sytuacji gdy nie została ona poinformowana o konieczności rezygnacji z tego prawa w ten sposób, że okoliczność pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego jest to jedyną przesłanką negatywną do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego; 2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 9 i 79a k.p.a. poprzez nieudzielenie stronie informacji, że pobieranie przez skarżącą specjalnego zasiłku opiekuńczego jest jedyną przesłanką uniemożliwiającą przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W oparciu o powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja Kolegium została wydana z naruszeniem przepisów prawa, skutkującym koniecznością jej uchylenia. Ponieważ wadami obarczona jest również decyzja organu I instancji – decyzja Wójta Gminy Spiczyn z 17 kwietnia 2023 r., na podstawie art. 135 p.p.s.a., należało uchylić również tą decyzję. Na wstępie wskazać należy, że skarga w przedmiotowej sprawie została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z powołaną regulacją, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Na gruncie kontrolowanej sprawy wniosek w powyżej opisanym zakresie złożyły obie strony postępowania. Przedmiotem kontroli Sądu było rozstrzygnięcie dotyczące odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad mężem legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W pierwszej kolejności wskazać należy, że Kolegium prawidłowo skorygowało błąd organu I instancji co do podstaw odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia. Argumentacja organu I instancji, który oparł decyzję odmowną m.in. na art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest wadliwa, ze względu na to, że zgodność z Konstytucją tego przepisu została zakwestionowana wspomnianym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. (sygn. K 38/13; OTK-A 2014, z. 9, poz. 104). Trybunał uznał za niekonstytucyjne uzależnienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od okresu powstania niepełnosprawności. Wypada przypomnieć, że wprawdzie prawodawca nie podjął działań w celu uchylenia lub zmiany art. 17 ust. 1b u.ś.r., jednak w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się jednolity już pogląd, że nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i rozstrzygnięcia sądu w takiej sprawie na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (zob. przykładowo wyroki NSA z 6 lipca 2016 r., I OSK 223/16; z 2 sierpnia 2016 r., I OSK 923/16; z 7 września 2016 r., I OSK 755/16; z 21 października 2016 r., I OSK 1853/16; z 4 listopada 2016 r., I OSK 1578/16, z 10 listopada 2016 r., I OSK 1512/16; z 14 grudnia 2016 r., I OSK 1614/16; z 11 lipca 2017 r., I OSK 1600/16, CBOSA). Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje niezależnie od momentu kiedy powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki. Nie ma przy tym znaczenia, czy opieka jest sprawowana nad małżonkiem, dzieckiem, czy rodzicem (por. analogiczne stanowisko wyrażone w wyrokach tutejszego sądu, tj. wyrok WSA w Lublinie z 7 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Lu 55/19; wyrok z 28 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Lu 87/19; wyrok WSA w Lublinie z dnia 10 maja 2022 r., sygn. akt II SA/Lu 174/22; wyrok WSA w Lublinie z dnia 1 lutego 2022 r., II SA/Lu 20/22; wyrok WSA w Lublinie z dnia 10 maja 2022 r., II SA/Lu 185/22; CBOSA). Pomimo jednak, że Sąd podziela trafność oceny organu odwoławczego w odniesieniu do wyeliminowania powyższej negatywnej przesłanki odmowy przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, to rozstrzygnięcie organu nie zasługuje na aprobatę. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia są przepisy u.ś.r. Należy jednakże zwrócić uwagę także na przepisy ustawy o koronawirusie, których błędna wykładnia przeprowadzona przez organy administracji publicznej (rozpoznawczy oraz odwoławczy) stanowiła zarzewie sporu pomiędzy skarżącą a organem administracji. Mając na względzie art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd w składzie orzekającym doszedł do przekonania o zasadności skargi, jednakże z innych względów niż podniesione w jej treści twierdzenia. Zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Wójta Gminy Spiczyn nie odpowiadają prawu. Twierdzenie Sądu wynika z następującej argumentacji. Proces wypłacania skarżącej specjalnego zasiłku pielęgnacyjnego, jak i jego kres miały miejsce w czasie stanu zagrożenia epidemicznego wirusem SARS-CoV-2. Orzeczenie o niepełnosprawności męża skarżącej zostało wydane do dnia 28 lutego 2023 r. Z uwagi na okoliczność, że w tym czasie działalność wszystkich podmiotów i organów władzy publicznej oraz całego społeczeństwa wymagały przyjęcia odmiennego trybu działania, wszystkie czynności podejmowane przez te podmioty były realizowane z uwzględnieniem restrykcji związanych ze stanem pandemii. Racjonalny ustawodawca uwzględnił te okoliczności, dochodząc do wniosku, że "normalne" działanie podmiotów administracji publicznej będzie istotnie zaburzone. W związku z tym przyjęto ustawę o koronawirusie, która miała i ma na celu reagowanie na ziszczenie się okoliczności, które w stanie przed pandemią wiązałyby się z wystąpieniem określonych skutków prawnych. Jednym z tych rozwiązań było wydłużenie okresu obowiązywania orzeczeń o stopniu niepełnosprawności, które uregulowano w art. 15h ust. 2 pkt 1 ustawy o koronawirusie. Powołany przepis stanowił: "Z przyczyn związanych z przeciwdziałaniem COVID-19, orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, wydane na czas określony na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, którego ważność upływa w terminie od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, zachowuje ważność do upływu 60. dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności". Sposób sformułowania zacytowanego przepisu nasuwa istotne wątpliwości, co w konsekwencji prowadzi do błędów w procesie jego wykładni. Powołany przepis należy zatem rozumieć następująco: jeżeli orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wygasa w okresie trwania epidemii wirusa SARS-CoV-2, ulega ono, z mocy prawa, przedłużeniu do 60. dnia licząc od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, ale nie dłużej niż do momentu wydania nowego orzeczenia. Okres, na jaki ustawodawca przedłużył ważność terminowego orzeczenia, a więc 60 dni tudzież daty wydania nowego orzeczenia dotyczy zatem sytuacji, w których odwołano stan zagrożenia epidemicznego lub stan pandemii. Nie mniej jednak, pamiętać należy, że przedstawione rozumienie art. 15h ust. 2 pkt 1 ustawy o koronawirusie wiąże się nie tylko z jego brzmieniem, ale także celem, jaki przyświecał ustawodawcy. Stan zagrożenia epidemicznego SARS-CoV-2 był na tyle niebezpieczny, że ustawodawca "odkładał" wygaśnięcie omawianego uprawnienia do momentu zakończenia tegoż stanu. Celowo wydłużał termin zakończenia obowiązywania orzeczenia do 60 dni, aby dać szansę uprawnionym do zachowania ciągłości pobieranego świadczenia w związku z terminacją orzeczenia i wszcząć właściwe postępowanie w tej materii. To samo dotyczyło sytuacji, w której uprawnionemu udało się szybciej pozyskać orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Co szczególnie istotne w okolicznościach niniejszej sprawy - upływ 60. dnia albo szybsze uzyskanie nowego orzeczenia kończyło okres ważności orzeczenia wcześniejszego, który został wydłużony z mocy prawa. Należy przypomnieć w tym miejscu, że organ tuż przed przedłożeniem orzeczenia o niepełnosprawności S. S. wydał w dniu 24 marca 2023 r. decyzję. znak: GOPS.4116.3.2022/2023, którą zmienił z urzędu pierwotną decyzję w części dotyczącej okresu przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego od dnia 1 marca 2023 r., do upływu 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W związku z przedłożeniem nowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności S. S., organ uznał, że powyższa decyzja z 24 marca 2023 r. wygasła z mocy prawa, a więc umorzył postępowanie w sprawie uchylenia decyzji z dnia 28 listopada 2022 r. o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego uznając je za bezprzedmiotowe. Konsekwencją takiego działania organu było uznanie przez Kolegium, że w obrocie prawnym pozostaje decyzja przyznająca specjalny zasiłek opiekuńczy z 28 listopada 2022 r., a więc, że zachodzi kolizja uprawnień do świadczeń, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. Zastosowana przez organ wykładnia przepisów prawa, która doprowadziła do powyższej konkluzji nie jest prawidłowa. Na podstawie decyzji z 24 marca 2023 r. skarżącej zostało przedłużone prawo do pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności. W przypadku wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności uprawniona traci prawo do pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie decyzji z dnia 28 listopada 2022 r. Powyższe wynika z decyzji z 24 marca 2023 r., zawierającej w swej osnowie wskazanie, że zmienia decyzję z 28 listopada 2022 r. w zakresie terminu na jaki przyznano specjalny zasiłek opiekuńczy. Organ wydając decyzję z 24 marca 2023 r. zmieniającą decyzję z 28 listopada 2022 r., doprowadził do sytuacji, w której decyzja z 28 listopada 2022 r., o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego została "skonsumowana" przez decyzję ją zmieniającą z 24 marca 2023 r. Innymi słowy, po wygaśnięciu z mocy prawa decyzji z 24 marca 2023 r., decyzja z 28 listopada 2022 r. nie mogła ponownie wejść do obrotu prawnego, ponieważ nie była już w obrocie prawnym, a to z kolei prowadzi do konkluzji, że wówczas nie zachodziła negatywna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. do przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Organ nie miał zatem podstaw do uznania, że zachodzi kolizja świadczeń: specjalnego zasiłku opiekuńczego i prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem z dniem wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności wygasło skarżącej prawo do pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego w oparciu o decyzję z dnia 28 listopada 2022 r. (zmienioną decyzją 24 marca 2023 r.). Wobec powyżej wskazanych naruszeń przepisów postępowania - artykułów: 7, 77 § 1, 80 k.p.a. poprzez nieprawidłową ocenę zebranego materiału dowodowego, a więc w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, doszło w konsekwencji do naruszenia przepisów prawa materialnego - art. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Dodatkowo, doszło do naruszenia zasady zaufania uczestników postępowania do organów państwa (art. 8 k.p.a.). Skarga musiała więc wywrzeć zamierzony skutek. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku. Ponownie rozpoznając sprawę, organ będzie zobowiązany do zastosowania oceny prawnej wyrażonej przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku (art. 153 p.p.s.a.). O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265), zasądzając od Kolegium na rzecz skarżącej kwotę 480 zł, na którą składa się wynagrodzenie pełnomocnika. Z tych względów orzeczono jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI