I OSK 1004/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej B.P. i J.P. od wyroku WSA w Gdańsku, który oddalił ich skargę na decyzję Wojewody Pomorskiego o umorzeniu postępowania w sprawie odszkodowania za pozbawienie prawa własności nieruchomości. Skarżący kasacyjnie zarzucali naruszenie prawa materialnego i procesowego, twierdząc, że ich oświadczenie z 1993 r. o nieodpłatnym przekazaniu działki drogowej Gminie Wejherowo było wymuszone i uchylili się od jego skutków prawnych w 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozpoznał sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w Wejherowie (sygn. akt I C 348/19). Sąd Rejonowy ustalił, że oświadczenie pozwanych o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia z 1993 r. nie wywarło skutków prawnych z uwagi na złożenie go po terminie (art. 88 § 2 kc). NSA, związany tym wyrokiem na podstawie art. 365 § 1 kpc, uznał, że ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego dotyczące skuteczności oświadczenia z 1993 r. i bezskuteczności uchylenia się od jego skutków są dla niego wiążące. Sąd Rejonowy stwierdził, że oświadczenie z 1993 r. o nieodpłatnym przekazaniu działki było skuteczne i stanowiło zrzeczenie się roszczenia o odszkodowanie. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego (m.in. art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami) i procesowego za niezasadne, w szczególności w świetle wiążącego rozstrzygnięcia sądu powszechnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWiążąca moc prawomocnych orzeczeń sądów powszechnych dla sądów administracyjnych, dopuszczalność zrzeczenia się odszkodowania za działkę drogową przed ostatecznością decyzji podziałowej, stosowanie przepisów prawa cywilnego w sprawach administracyjnych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przepisami o gospodarce nieruchomościami obowiązującymi w latach 90. oraz z konkretnym stanem faktycznym.
Zagadnienia prawne (3)
Czy oświadczenie właściciela nieruchomości o nieodpłatnym przekazaniu działki drogowej na rzecz gminy, złożone w trakcie postępowania o podział nieruchomości, jest skuteczne i stanowi zrzeczenie się prawa do odszkodowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, oświadczenie to jest skuteczne i stanowi zrzeczenie się prawa do odszkodowania, pod warunkiem, że nie zostało złożone pod wpływem błędu lub podstępu, a późniejsze uchylenie się od jego skutków nastąpiło w ustawowym terminie.
Uzasadnienie
Sąd Rejonowy w Wejherowie prawomocnie ustalił, że oświadczenie o uchyleniu się od skutków oświadczenia z 1993 r. nastąpiło po terminie, co czyni je bezskutecznym. NSA, związany tym wyrokiem, uznał, że oświadczenie z 1993 r. o nieodpłatnym przekazaniu działki było skuteczne i stanowiło zrzeczenie się roszczenia o odszkodowanie.
Czy sąd administracyjny jest związany prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego rozstrzygającym kwestie cywilnoprawne, które mają znaczenie dla sprawy administracyjnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd administracyjny jest związany prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego w zakresie rozstrzygniętych kwestii cywilnoprawnych na mocy art. 365 § 1 kpc.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że moc wiążąca prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego dotyczy nie tylko stron i sądu, który je wydał, ale także innych sądów i organów administracji publicznej, co oznacza, że nie można odmiennie rozstrzygnąć tej samej kwestii.
Czy zarzut naruszenia przepisów postępowania (art. 151 ppsa w zw. z art. 7 i 80 kpa) jest zasadny, gdy sąd administracyjny opiera się na ustaleniach sądu powszechnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut ten nie jest zasadny, jeśli sąd administracyjny prawidłowo stosuje zasady związane z mocą wiążącą prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego.
Uzasadnienie
NSA uznał, że Sąd I instancji nie naruszył zasad postępowania, ponieważ prawidłowo zastosował art. 365 § 1 kpc, opierając się na wiążącym wyroku Sądu Rejonowego w Wejherowie.
Przepisy (14)
Główne
u.g.n. art. 98 § 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Przepis ten dopuszcza możliwość uzgodnienia wysokości odszkodowania lub zrzeczenia się go przed ostatecznością decyzji podziałowej, zgodnie z zasadami prawa cywilnego.
u.g.g. art. 10 § 5
Ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
Odesłanie do zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości oznacza możliwość umownego uregulowania kwestii odszkodowawczych.
k.c. art. 88 § 2
Kodeks cywilny
Określa termin do uchylenia się od skutków oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Umożliwia sądowi ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy strona ma w tym interes prawny.
k.p.c. art. 365 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Prawomocne orzeczenie sądu wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, ale również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej.
k.p.c. art. 366
Kodeks postępowania cywilnego
Wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej.
Pomocnicze
k.p.a. art. 105 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
Naruszenie tego przepisu nie zostało wykazane z uwagi na brak precyzyjnego wskazania konkretnego paragrafu.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 151
Kodeks postępowania sądowoadministracyjnego
u.g.n. art. 98 § 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
k.c. art. 508
Kodeks cywilny
Instytucja zwolnienia z długu przyszłego.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 98 ust. 3 ugn przez błędne zastosowanie i uznanie, że dopuszcza zrzeczenie się odszkodowania przed ostatecznością decyzji podziałowej. • Naruszenie art. 10 ust. 5 u.g.g. w zw. z art. 6 kpa i art. 7 Konstytucji RP przez błędne niezastosowanie. • Naruszenie art. 48, 53, 55, 56 u.g.g. przez ich pominięcie. • Naruszenie art. 151 ppsa w zw. z art. 7 i 80 kpa przez bezpodstawne oddalenie skargi.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Rejonowy w wyroku I C 348/19 w sposób wiążący przesądził, że Skarżący skutecznie złożyli we wniosku z 29 listopada 1993 r. jednostronne oświadczenie woli, dotyczące roszczenia o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość, oświadczając, że działkę, stanowiącą drogę, nr [...], o pow. 178 m2 przekazują nieodpłatnie na rzecz Gminy Wejherowo. • Poczynione w sprawie ustalenia wykluczyły możliwość przyjęcia, że oświadczenie zawarte we wniosku z dnia 29 listopada 1993 r. stanowi wynik wcześniej zawartej pomiędzy pozwanymi a Gminą Wejherowo umowy o zwolnienie z długu przyszłego. • Wniosek z dnia 29 listopada 1993 r. zawiera oświadczenie pozwanych o nieodpłatnym charakterze przejścia własności nieruchomości stanowiącej drogę na rzecz Gminy. Analiza treści tego oświadczenia prowadzi do wniosku, że oświadczenie to stanowi cywilnoprawne oświadczenie woli w przedmiocie zrzeczenia się roszczenia o zapłatę odszkodowania z tytułu przejścia z mocy prawa na rzecz Gminy Wejherowo na podstawie art. 10 ust. 5 uggiwn na skutek uprawomocnienia się decyzji 30 listopada 1993 r. • Sąd Rejonowy ocenił, że nie może ulegać wątpliwości, że dopuszczalnym było złożenie przez pozwanych B. i J.P. oświadczenia woli, którego przedmiotem było nieodpłatne przekazanie na rzecz Gminy Wejherowo gruntu stanowiącego działkę o numerze [...] jak i że powód legitymuje się interesem prawnym w ustaleniu na podstawie art. […]
Skład orzekający
Aleksandra Łaskarzewska
przewodniczący
Maciej Dybowski
sprawozdawca
Maria Grzymisławska-Cybulska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wiążąca moc prawomocnych orzeczeń sądów powszechnych dla sądów administracyjnych, dopuszczalność zrzeczenia się odszkodowania za działkę drogową przed ostatecznością decyzji podziałowej, stosowanie przepisów prawa cywilnego w sprawach administracyjnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przepisami o gospodarce nieruchomościami obowiązującymi w latach 90. oraz z konkretnym stanem faktycznym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje złożoność relacji między prawem administracyjnym a cywilnym oraz znaczenie prawomocnych orzeczeń sądów powszechnych dla postępowań administracyjnych. Dotyczy kwestii odszkodowania za grunty, co jest tematem interesującym dla właścicieli nieruchomości.
“Czy oświadczenie sprzed 30 lat o nieodpłatnym przekazaniu działki jest wiążące? NSA rozstrzyga.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.