I OSK 4246/18

Naczelny Sąd Administracyjny2019-08-29
NSAAdministracyjneŚredniansa
pomoc społecznazasiłek okresowykryterium dochodowemożliwości finansowe organuuznanie administracyjneprawo socjalne

Podsumowanie

NSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie o zasiłek okresowy, uznając, że przyznanie minimalnej kwoty świadczenia było uzasadnione ograniczeniami finansowymi organu pomocy społecznej.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania skarżącemu J. T. zasiłku okresowego w wyższej kwocie niż minimalna. Organy pomocy społecznej argumentowały, że ograniczone środki finansowe nie pozwalają na wypłatę wyższych świadczeń. Zarówno WSA, jak i NSA uznały te argumenty za zasadne, podkreślając, że pomoc społeczna ma charakter subsydiarny i powinna uwzględniać możliwości finansowe organów.

Skarżący J. T. domagał się przyznania zasiłku okresowego w wyższej kwocie niż minimalna, argumentując, że organy nie wzięły pod uwagę jego indywidualnej sytuacji życiowej i materialnej. Organy pierwszej i drugiej instancji przyznały zasiłek w minimalnej wysokości, uzasadniając to ograniczonymi środkami finansowymi przeznaczonymi na pomoc społeczną w gminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały przepisy prawa, a przyznana kwota mieści się w ustawowych granicach. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 sierpnia 2019 r. oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że choć ustawa określa minimalną i maksymalną wysokość zasiłku, to organ przyznający świadczenie działa w granicach uznania administracyjnego, uwzględniając zarówno sytuację wnioskodawcy, jak i możliwości finansowe organu. NSA zwrócił uwagę, że potrzeby osób korzystających z pomocy powinny być uwzględniane, o ile mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Sąd oddalił również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, wskazując na brak możliwości formułowania zarzutu skargi kasacyjnej jako naruszenia przepisu „poprzez jego niezastosowanie” bez wskazania wadliwie zastosowanego przepisu.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, organ może przyznać zasiłek w minimalnej wysokości, jeśli jego możliwości finansowe nie pozwalają na wypłatę wyższego świadczenia, a potrzeby wnioskodawcy mieszczą się w tych możliwościach.

Uzasadnienie

Ustawodawca określił granice wysokości zasiłku okresowego, pozostawiając organowi pewne uznanie administracyjne. Przyznana kwota musi mieścić się w tych granicach i uwzględniać zarówno sytuację wnioskodawcy, jak i realne możliwości finansowe organu pomocy społecznej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (27)

Główne

u.p.s. art. 38 § ust. 1-5

Ustawa o pomocy społecznej

Przepisy dotyczące przyznawania zasiłku okresowego, w tym kryteria dochodowe, maksymalna i minimalna wysokość oraz okres przyznania.

u.p.s. art. 38 § ust. 2 pkt 1

Ustawa o pomocy społecznej

Zasiłek okresowy dla osoby samotnie gospodarującej ustala się do wysokości różnicy między kryterium dochodowym a dochodem, z zastrzeżeniem maksymalnej kwoty.

u.p.s. art. 38 § ust. 3 pkt 1 i 2

Ustawa o pomocy społecznej

Kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym a dochodem.

u.p.s. art. 38 § ust. 5

Ustawa o pomocy społecznej

Okres, na jaki przyznawany jest zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy.

Pomocnicze

u.p.s. art. 3 § ust. 4

Ustawa o pomocy społecznej

Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, o ile mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

u.p.s. art. 8

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 106 § ust. 1

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 110 § ust. 7-8

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 147

Ustawa o pomocy społecznej

K.p.a. art. 104

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 107 § ust. 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.

K.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej i podejmowania działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

K.p.a. art. 77 § ust. 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.

K.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada swobodnej oceny dowodów.

K.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada przekonywania.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi.

P.p.s.a. art. 145 § ust. 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uchylenia decyzji lub postanowienia przez sąd administracyjny.

P.p.s.a. art. 183 § ust. 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA w granicach skargi kasacyjnej.

P.p.s.a. art. 183 § ust. 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przesłanki nieważności postępowania, brane pod uwagę z urzędu przez NSA.

P.p.s.a. art. 174 § pkt 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie prawa materialnego.

P.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie przepisów postępowania.

P.p.s.a. art. 176

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymogi dotyczące podstaw skargi kasacyjnej.

P.p.s.a. art. 250

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu.

P.p.s.a. art. 254 § ust. 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Postępowanie w sprawie przyznania wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu.

P.p.s.a. art. 258-261

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Postępowanie w sprawie przyznania wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu.

P.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi kasacyjnej.

P.p.s.a. art. 182 § ust. 2 i 3

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konsekwencje oddalenia skargi kasacyjnej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ograniczone możliwości finansowe organu pomocy społecznej uzasadniają przyznanie zasiłku okresowego w minimalnej wysokości. Zarzut naruszenia przepisów postępowania przez sąd pierwszej instancji, sformułowany jako „niezastosowanie” przepisu, jest niedopuszczalny bez wskazania wadliwie zastosowanego przepisu.

Odrzucone argumenty

Organy nie zbadały wystarczająco indywidualnej sytuacji życiowej, zdrowotnej i materialnej skarżącego przy ustalaniu wysokości i okresu zasiłku. Organy obu instancji nie dokonały dokładnego ustalenia stanu faktycznego i nie wyjaśniły zasadności przesłanek, którymi kierowały się przy wydaniu rozstrzygnięcia.

Godne uwagi sformułowania

Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, o ile mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Nie jest dopuszczalne w świetle brzmienia art. 174 P.p.s.a. formułowanie zarzutu skargi kasacyjnej jako naruszenie przepisu prawa "poprzez jego niezastosowanie", czy też "pominięcie".

Skład orzekający

Marek Stojanowski

przewodniczący

Zygmunt Zgierski

członek

Edyta Podrazik

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przyznawania zasiłków okresowych w kontekście ograniczeń finansowych organów pomocy społecznej oraz dopuszczalności zarzutów w skardze kasacyjnej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ograniczeń budżetowych gmin w zakresie pomocy społecznej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje konflikt między potrzebami obywateli a realnymi możliwościami finansowymi instytucji publicznych, co jest częstym problemem w obszarze pomocy społecznej. Dodatkowo, porusza kwestie formalne dotyczące dopuszczalności zarzutów w postępowaniu kasacyjnym.

Czy biedny musi być jeszcze biedniejszy? Sąd Najwyższy o granicach pomocy społecznej.

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

I OSK 4246/18 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2019-08-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-12-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Edyta Podrazik /sprawozdawca/
Marek Stojanowski /przewodniczący/
Zygmunt Zgierski
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
IV SA/Gl 967/16 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2018-06-07
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 163
art. 3 ust. 4, art. 38 ust. 2 pkt 1, art. 38 ust. 3 pkt 1 i 2, art. 38 ust. 5
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski, Sędzia NSA Zygmunt Zgierski, Sędzia del. WSA Edyta Podrazik (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 czerwca 2018 r. sygn. akt IV SA/Gl 967/16 w sprawie ze skargi J. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 7 czerwca 2018 r., sygn. akt IV SA/Gl 967/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...], w przedmiocie zasiłku okresowego, oddalił skargę.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy:
Decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...], Kierownik Dzielnicowego Punktu Pomocy Społecznej Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Z., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Z., na podstawie art. 8, art. 38 ust. 1-5 ,art. 106 ust. 1, art. 110 ust. 7-8 i art. 147 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm.; dalej: "u.p.s.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.; dalej: "K.p.a."), przyznał J. T. zasiłek okresowy z powodu bezrobocia od dnia [...] lipca 2016 r. do dnia [...] września 2016 r. w wysokości [...] zł miesięcznie.
W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że na podstawie wywiadu środowiskowego z dnia [...] czerwca 2016 r. ustalono, że wnioskodawca jest osobą samotną i jego dochód wynosi [...] zł miesięcznie. Z uwagi na fakt, iż kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 50 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej – w tym przypadku wynoszącym [...] zł, a dochodem tej osoby, przyznano wnioskodawcy zasiłek w kwocie [...] zł ([...] zł. – [...] zł = [...] zł x 50% = [...] zł).
Dalej wskazano, że przyznanie minimalnej kwoty zasiłku wynika z faktu, że ośrodek w roku 2016 otrzymał w planie budżetowym dotację na realizację zadań dotyczących wypłat zasiłków okresowych w kwocie 3 1406001 zł, która to kwota w miesiącu marcu została pomniejszona o 92 790 zł. Miesięczny wydatek na wypłatę zasiłków okresowych kształtuje się natomiast w wysokości ok. 645 000 zł, albowiem z pomocy finansowej w formie zasiłków okresowych korzysta według stanu na dzień 30 kwietnia 2016 r. łącznie 2278 świadczeniobiorców. Otrzymana kwota nie jest więc wystarczająca w stosunku do zapotrzebowania. Z kolei środki finansowe na realizację zadań własnych w roku 2016 wynoszą 3000 000 zł, z czego kwota 2 165 600 zł została zabezpieczona jako udział własny w ramach wieloletniego programu wsparcia finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Pozostała kwota przeznaczona jest na wypłatę zasiłków celowych w szczególnie uzasadnionych przypadkach (bardzo niski dochód lub jego brak) dotyczących zakupu lekarstw ratujących życie, opału w sezonie zimowym, pomocy w formie zakupu obuwia lub odzieży adekwatnej do pory roku, bądź innych potrzeb wynikających z indywidualnych, wyjątkowo trudnych sytuacji życiowych klientów.
W odwołaniu z dnia [...] lipca 2016 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. J. T. wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie zasiłku w pełnej wysokości.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy uznał, że wydana w sprawie decyzja organu I instancji zasługuje na utrzymanie w mocy, albowiem spełnione zostały wymogi formalne do przyznania stronie wnioskowanego świadczenia. Z kolei sytuacja finansowa organu I instancji uzasadnia przyznanie zasiłku okresowego w wysokości gwarantowanej, albowiem wielkość środków finansowych, które gmina Z. przeznaczyła na realizację zadań własnych nie pozwala na przyznawanie wszystkim wnioskodawcom zasiłków okresowych w wyższej wysokości oraz na dłuższy okres. Ponadto, okres na jaki przyznano świadczenie jest zgodny z założeniami pomocy społecznej, która ma za zadanie wsparcie osób w przezwyciężeniu trudnej sytuacji i nie może być źródłem stałego utrzymania.
W skardze z dnia 6 października 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach J. T. wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez uwzględnienie maksymalnej kwoty zasiłku, ewentualnie uchylenie decyzji obydwu instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 38 ust. 2 pkt 1 i ust. 5 u.p.s., art. 3 pkt 2 u.p.s. oraz art. 7, art. 77 § 7, art. 80 i art. 11 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organy nie wyjaśniły dlaczego to właśnie interes innych świadczeniobiorców organ wziął pod uwagę ograniczając wypłatę świadczenia do minimalnej wysokości. Zauważono ponadto, że rozstrzygnięcie w sprawie dotycz również okresu, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy. W tym zakresie decyzja nie ma charakteru uznaniowego i organ powinien wskazać okoliczności sprawy, które są podstawą wydania decyzji. Jednakże takimi okolicznościami nie mogą być możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej.
Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), oddalił skargę jako nieuzasadnioną.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że organy orzekające prawidłowo ustaliły, że skarżący spełniała kryteria (dochodowe i społeczne) do przyznania pomocy w formie zasiłku okresowego. Organy poprawnie ustaliły również wysokość i okres przyznanego zasiłku okresowego, a przedstawione w tej sprawie uzasadnienie, wbrew zarzutom skargi, spełnia przesłanki określone w art. 107 § 3 K.p.a. Ponadto, w ocenie Sądu I instancji, organy obu instancji zebrały materiał dowodowy w zakresie pozwalającym na prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy. Dokonały dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz starannie wyjaśniły zasadność przesłanek, którymi się kierowały przy wydaniu rozstrzygnięcia, zachowując tym samym wymogi określone w przepisach art. 7 i art. 77 K.p.a. Dokonana ocena zebranych w sprawie dowodów nie jest dowolna, a organy wskazały przyczyny, które zadecydowały o przyznaniu skarżącemu zasiłku okresowego we wskazanej kwocie. Podkreślono przy tym, że określenie przez ustawodawcę maksymalnej i minimalnej wysokości zasiłku okresowego oznacza, że organ przyznający zasiłek, o ile stwierdzi, że osoba ubiegająca się spełnia kryterium wskazane w art. 38 ust. 1 u.p.s., działa w granicach uznania administracyjnego. W ustalonych w ten sposób "widełkach" organ poruszać się może jednak swobodnie, przy czym powinien ustalić to świadczenie w wysokości adekwatnej do sytuacji wnioskodawcy, jego potrzeb i możliwości zaspokojenia swoich potrzeb we własnym zakresie oraz posiadanych przez organ środków finansowych na realizacją zadań pomocowych, co też w niniejszej sprawie uczynił. Faktem powszechnie znanym jest okoliczność, że możliwości finansowe organów pomocy społecznej są ograniczone. Przyznana kwota, aczkolwiek niespełniająca oczekiwań strony co do wysokości, mieści się w granicach ustawowych, a jak wykazał organ, z uwagi na posiadane środki finansowe, pozwoli także na zapewnienie pomocy innym potrzebującym. Nie pozostaje przy tym obojętnie prawnie znana tak organom, jak i Sądowi z urzędu okoliczność pozostawania strony skarżącej pod stałą opieką i wsparciem pomocy społecznej świadczonej przez organ pierwszoinstancyjny.
W skardze kasacyjnej z dnia [...] sierpnia 2018 r. J. T. zaskarżył wyrok sądu I instancji w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, a także zasądzenie nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego działającego z urzędu. Zaskarżonemu wyroki zarzucił:
(I) w trybie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. naruszenie przepisu art. 38 ust. 2 pkt 1 oraz ust. 3 pkt 2 u.p.s., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i ustalenie wysokości oraz okresu, na który został przyznany zasiłek okresowy wyłącznie w oparciu o możliwości finansowe organu, z zupełnym pominięciem okoliczności dotyczących skarżącego, takich jak sytuacja życiowa, zdrowotna i materialna;
(II) w trybie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 11, art. 77 § 1, oraz 80 K.p.a. wobec jego niezastosowania w stosunku do zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Z. z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...] i uznanie, że organy obu instancji dokonały dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz starannie wyjaśniły zasadność przesłanek, którymi się kierowały przy wydaniu rozstrzygnięcia.
W uzasadnieniu skarżący kasacyjnie podniósł, że organ administracyjny decydując o wysokości zasiłku okresowego i okresie, na jaki przyznaje świadczenie, powinien zbadać i przeanalizować wszystkie istotne w sprawie okoliczności faktyczne determinowane przepisami prawa materialnego. W rozpatrywanym przypadku organy obu instancji nie ustaliły żadnych okoliczności faktycznych, które stanowiłyby podstawę rozstrzygnięcia w zakresie wysokości i okresu przyznania zasiłku, poza wysokością dotacji budżetowej przyznanej Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Rodzinie w Z. na zasiłki okresowe.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymieniono w art. 183 § 2 P.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie przesłanki te nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny.
W skardze kasacyjnej zawarto zarzuty dotyczące zarówno naruszenia przepisów postępowania, jak i naruszenia prawa materialnego. W tej sytuacji, co do zasady, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania, albowiem dopiero przesądzenie o prawidłowości ustaleń faktycznych, które były podstawą zaskarżonego orzeczenia, umożliwia ocenę tego stanu faktycznego i poprawności zastosowanych do niego przepisów prawa materialnego.
Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że organy obydwu instancji dokonały dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz starannie wyjaśniły zasadność przesłanek, którymi się kierowały przy wydaniu rozstrzygnięcia.
W kontekście powyższego podkreślić należy, że nie mógł zostać uznany za uzasadniony zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z powołanymi przepisami procedury administracyjnej przede wszystkim z tego względu, że Sąd I instancji nie stosował przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Analiza uzasadnienia skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, że w istocie strona skarżąca kasacyjnie upatruje się naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. (w powiązaniu z art. 7, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a.) właśnie w jego niezastosowaniu pomimo niedokładnego ustalenia przez organ stanu faktycznego sprawy oraz niewyjaśnienia zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy wydawaniu rozstrzygnięcia. Tymczasem w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane jest stanowisko, zgodnie z którym nie jest dopuszczalne w świetle brzmienia art. 174 P.p.s.a. formułowanie zarzutu skargi kasacyjnej jako naruszenie przepisu prawa "poprzez jego niezastosowanie", czy też "pominięcie" (por. wyrok NSA z dnia 1 czerwca 2004 r., sygn. akt OSK 284/04, wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2008 r., sygn. akt I OSK 1807/07; wyrok NSA z dnia 14 maja 2007 r., sygn. akt I OSK 1247/06; wyrok NSA z dnia 8 września 2017 r., sygn. akt I OSK 3080/15 – wszystkie wskazane w niniejszym wyroku orzeczenia dostępne są na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy się do tego poglądu przychylić z tym zastrzeżeniem, że nie dyskwalifikowałoby zarzutu skargi kasacyjnej wskazanie na niezastosowanie określonego przepisu jedynie wtedy, gdyby strona skarżąca kasacyjnie jednocześnie wskazała przepis, który w jej przekonaniu został wadliwie zastosowany zamiast przepisu przez nią wskazywanego - wraz z podaniem uzasadnienia tego stanowiska (por. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 476/16). Wymogu tego skarga kasacyjna nie spełnia.
Jak wielokrotnie wskazywano już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, konstrukcja normy prawnej zawartej w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. składa się z hipotezy w postaci: "Jeżeli Sąd stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania..." oraz dyspozycji w postaci: "...uchyla decyzję lub postanowienie". Zatem warunkiem zastosowania dyspozycji tej normy prawnej jest spełnienie hipotezy w postaci stwierdzenia przez Sąd I instancji naruszenia przepisów postępowania przez organ administracji publicznej. Jeżeli Sąd nie stwierdzi naruszenia przepisów postępowania przez organ administracji publicznej, to nie może stosować tego przepisu. W przypadku oddalenia skargi na decyzję lub postanowienie organu administracji można zarzucić Sądowi I instancji naruszenie wyżej wymienionego przepisu tylko wówczas, gdy Sąd ten stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mimo to nie spełni dyspozycji tej normy prawnej i nie uchyli zaskarżonej decyzji lub postanowienia. Jeśli z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to Naczelny Sąd Administracyjny nie może zarzucić oddalającemu skargę Sądowi pierwszej instancji naruszenia omawianego przepisu, gdyż rozstrzygnięcie jest zgodne z dyspozycją stosowanej przez WSA normy prawnej (zob. wyrok NSA z dnia 12 lutego 2009 r., sygn. akt I FSK 1888/07). W rozpoznanej sprawie Sąd I instancji nie stosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. i w świetle ocen wyrażonych w uzasadnieniu wyroku na tle treści decyzji organów obydwu instancji - zastosować nie mógł.
Przy tak skonstruowanym zarzucie naruszenia prawa procesowego skarżący kasacyjnie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzucił niedostrzeżenie przez Sąd I instancji, że organy obydwu instancji dokonały niedokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz nie wyjaśniły zasadność przesłanek, którymi kierowały się przy wydaniu rozstrzygnięcia. Niemniej jednak skarżący kasacyjnie w żaden sposób nie sprecyzował tego zarzutu poprzez wskazanie, których aspektów sytuacji materialnej i finansowej skarżącego kasacyjnie organy nie zbadały, lub przeprowadzenia jakich dowodów i na jaką okoliczność zaniechały, a które wpływałby na treść rozstrzygnięcia. Podkreślić należy, że z akt sprawy wynika, iż podczas przeprowadzania wywiadu środowiskowego pracownik socjalny ustalił sytuację materialno-bytową wnioskodawcy poprzez wskazanie jego warunków mieszkaniowych i finansowych. Pracownik socjalny ustalił również zakres pomocy, jaką wnioskodawca otrzymuje od organu pomocy społecznej (k. 9 akt adm.). Nie można więc postawić Sądowi I instancji zarzutu, iż oddalił skargę pomimo niewyjaśnienia sytuacji materialno-bytowej skarżącego kasacyjnie w zgodzie z zasadami wyrażonymi w art. 7, art. 9, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.
Już na marginesie dodać przy tym trzeba, że w omawianej podstawie kasacyjnej autor skargi powołał również art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. i powiązał go z przepisami postępowania, choć zarzut naruszenia tego przepisu może zostać skuteczne sformułowany jedynie łącznie z zarzutami wskazującymi na konkretne naruszenia przepisów prawa materialnego.
Co zaś się tyczy postawionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego wskazać należy, że pełnomocnik skarżącego kasacyjnie zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego nie powiązał ich z odpowiednimi przepisami procedury sądowoadministracyjnej. Tymczasem Sąd I instancji nie stosował bezpośrednio przepisów prawa materialnego, lecz kontrolował ich stosowanie przez organy administracji. Jednakże, jak wynika z uzasadnienia do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, w sytuacji, gdy strona przytoczy w petitum skargi kasacyjnej wyłącznie zarzut naruszenia prawa przez organ administracji publicznej, nie powiązawszy go z zarzutem naruszenia prawa przez WSA, nie jest uzasadnione bezwarunkowe i automatyczne dyskwalifikowanie takiej skargi z powołaniem się na niedopełnienie wymogów określonych w art. 176 P.p.s.a. (...). Jeżeli zarzut naruszenia prawa przez organ administracji nie został wyraźnie powiązany w skardze kasacyjnej z zarzutem naruszenia prawa przez WSA, nie ma przeszkód, dla których NSA - przeanalizowawszy uzasadnienie skargi - nie mógłby samodzielnie zidentyfikować zarzutu naruszenia prawa przez WSA (np. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b lub c, bądź też art. 151 P.p.s.a.) i tak przedstawiony zarzut rozpoznać merytorycznie, mimo niepełnego wskazania podstawy kasacyjnej.
W skardze kasacyjnej jej autor sformułował zarzut naruszenia art. 38 ust. 2 pkt 1 oraz ust. 3 pkt 2 u.p.s. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i ustalenie wysokości oraz okresu, na który został przyznany zasiłek okresowy wyłącznie w oparciu o możliwości finansowe organu, z pominięciem okoliczności dotyczących skarżącego, takich jak sytuacja życiowa, zdrowotna i materialna.
W kontekście powyższego wyjaśnić należy, że art. 38 ust. 2 pkt 1 u.p.s. stanowi, iż zasiłek okresowy ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej – do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie. Z powołanego art. 38 ust. 3 pkt 2 u.p.s. wynika natomiast, że kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50 % różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. Tym niemniej, w rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje, że skarżący kasacyjnie jest osobą samotnie gospodarującą, wobec czego Sąd uznał, że wolą autora skargi kasacyjnie było w istocie przywołanie art. 38 ust. 3 pkt 1 u.p.s., który stanowi, że kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby.
Z powyższego wynika, że w zakresie wysokości zasiłku okresowego ustawodawca określił jego maksymalne oraz minimalne granice. W rozpoznawanej sprawie dochód skarżącego kasacyjnie wynosi [...] zł miesięcznie, a kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi [...] zł. Z uwagi na fakt, iż kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 50 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, organ był uprawiony do przyznania wnioskodawcy zasiłku w kwocie [...] zł. Jak przy tym słusznie wskazał Sąd I instancji, faktem powszechnie znanym jest okoliczność, że możliwości finansowe organów pomocy społecznej są ograniczone. Przyznana kwota, aczkolwiek niespełniająca oczekiwań strony co do wysokości, mieści się w granicach ustawowych, a jak wykazał organ, z uwagi na posiadane środki finansowe, pozwoli także na zapewnienie pomocy innym potrzebującym. W tym kontekście zauważyć należy, że na mocy art. 3 ust. 4 u.p.s., potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, o ile mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.
Co zaś się tyczy chęci podważenia ustaleń organu w zakresie okresu, na który został przyznany zasiłek okresowy, pełnomocnik winien zarzucić naruszenie w sprawie art. 38 ust. 5 u.p.s., który stanowi, że okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy. Tymczasem ani w podstawach kasacyjnych, ani w treści uzasadnienia omawiany przepis nie został przywołany. Tym niemniej wskazać należy, że podczas wywiadu środowiskowego skarżący kasacyjnie zgłosił potrzebę otrzymania zasiłku okresowego od lipca do września 2016 r., a więc na okres 3 miesięcy, co poświadczył własnoręcznym podpisem. Organ pomocy społecznej przyznał więc skarżącemu kasacyjnie zasiłek okresowy zgodnie z jego żądaniem. Ponadto okres na jaki przyznano świadczenie jest zgodny z założeniami pomocy społecznej, która ma za zadanie wsparcie osób w przezwyciężeniu trudnej sytuacji i nie może być źródłem stałego utrzymania.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o art. 184 w zw. z art. 182 § 2 i 3 P.p.s.a. podlega oddaleniu.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną na zasadzie prawa pomocy, gdyż wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 254 § 1 i art. 258-261 P.p.s.a.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę