I OSK 1/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną Wojewody Opolskiego, potwierdzając prawo do świadczenia przedemerytalnego na zasadach korzystniejszych dla skarżącego, mimo zmian legislacyjnych.
Sprawa dotyczyła prawa do świadczenia przedemerytalnego dla R. P., który zarejestrował się jako bezrobotny w styczniu 2002 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów administracji, uznając, że świadczenie powinno być przyznane na zasadach korzystniejszych obowiązujących do końca 2001 r., zgodnie z późniejszą nowelizacją ustawy. Wojewoda Opolski złożył skargę kasacyjną, zarzucając błędną wykładnię przepisów i ocenę stanu prawnego na dzień wyrokowania. NSA oddalił skargę, podzielając stanowisko WSA i podkreślając obowiązek sądu sprawowania wymiaru sprawiedliwości w świetle obowiązującego prawa.
Przedmiotem sprawy była skarga kasacyjna Wojewody Opolskiego od wyroku WSA w Opolu, który uchylił decyzje administracyjne w sprawie przyznania świadczenia przedemerytalnego R. P. R. P. zarejestrował się jako bezrobotny 2 stycznia 2002 r., spełniając warunki do uzyskania świadczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zastosowanie powinien mieć przepis art. 37k ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym do końca 2001 r., zgodnie z późniejszą nowelizacją z 20 grudnia 2002 r., która miała moc wsteczną i przyznawała prawo do świadczenia na korzystniejszych zasadach osobom, które do 12 stycznia 2002 r. spełniły warunki do jego nabycia. Wojewoda Opolski zarzucił sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w szczególności błędną ocenę stanu prawnego na dzień wyrokowania, a nie na dzień wydania decyzji administracyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że choć kontrola sądowa dotyczy legalności aktu na dzień jego wydania, to w sytuacji, gdy w trakcie postępowania sądowego wchodzą w życie nowe przepisy, sąd ma obowiązek sprawowania wymiaru sprawiedliwości i uchylenia wadliwej decyzji, nawet jeśli wadliwość wynika z niezastosowania przepisów, które nie obowiązywały w dacie jej wydania. NSA powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niekonstytucyjność części przepisów dotyczących świadczeń przedemerytalnych i uznał, że WSA prawidłowo zastosował przepisy ustawy z 20 grudnia 2002 r., zapewniając sprawiedliwość społeczną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, świadczenie przedemerytalne powinno być przyznane na zasadach korzystniejszych obowiązujących w dniu 31 grudnia 2001 r., jeśli osoba spełniła warunki do ich nabycia do dnia 12 stycznia 2002 r., nawet jeśli wniosek został złożony po tej dacie, a nowe przepisy weszły w życie później.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ustawa z dnia 20 grudnia 2002 r. przyznająca świadczenia na zasadach z 31 grudnia 2001 r. osobom spełniającym warunki do 12 stycznia 2002 r. ma moc wsteczną. Nawet jeśli przepisy te nie obowiązywały w dacie wydania decyzji administracyjnej, sąd ma obowiązek zastosować je w celu sprawowania wymiaru sprawiedliwości i zapewnienia zgodności z prawem.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (8)
Główne
u.z.p.b. art. 37k § ust. 1
Ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu
Przepis ten, w brzmieniu obowiązującym do końca 2001 r. i zmodyfikowany przez nowelizacje, określał warunki nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego.
ustawa z 20.12.2002 art. 3
Ustawa z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty
Przepis ten przyznaje prawo do świadczenia przedemerytalnego na zasadach obowiązujących w dniu 31 grudnia 2001 r. osobom, które do dnia 12 stycznia 2002 r. spełniły warunki do ich nabycia, z tym że prawo to powstaje nie wcześniej niż od dnia wejścia w życie tej ustawy (6 lutego 2003 r.). Sąd uznał, że ma moc wsteczną.
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
ustawa nowelizacyjna z 17.12.2001 art. 12
Ustawa z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół
Nowelizacja ta złagodziła warunki dotyczące wieku i stażu pracy dla świadczeń przedemerytalnych, wchodząc w życie 1 stycznia 2002 r.
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt. 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji.
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji administracyjnej w przypadku naruszenia prawa materialnego.
P.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego i sprawiedliwości społecznej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosował przepisy ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r., które mają moc wsteczną i przyznają prawo do świadczenia przedemerytalnego na korzystniejszych zasadach osobom spełniającym warunki do 12 stycznia 2002 r. Sąd ma obowiązek sprawowania wymiaru sprawiedliwości i stosowania przepisów obowiązujących w dacie wyrokowania, nawet jeśli są one korzystniejsze dla strony niż te obowiązujące w dacie wydania decyzji administracyjnej. Niezastosowanie korzystniejszych przepisów prowadziłoby do pogwałcenia zasad sprawiedliwości społecznej i art. 2 Konstytucji RP.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania poprzez dokonanie oceny stanu prawnego sprawy na dzień wyrokowania, a nie na dzień wydawania decyzji administracyjnej. Naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów dotyczących świadczeń przedemerytalnych. Sąd pierwszej instancji błędnie uznał, że pierwotny wniosek z 2 stycznia 2002 r. można rozpoznać na zasadach ustawy z 20 grudnia 2002 r., która weszła w życie później. Przepis art. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. nie mógł zostać naruszony przez organy orzekające, ponieważ w dniu orzekania nie obowiązywał.
Godne uwagi sformułowania
Sąd ma obowiązek - właśnie dlatego, że sprawuje wymiar sprawiedliwości - uchylić zaskarżony do sądu akt z tego powodu, że w dacie wydania decyzji powinny być zastosowane inne przepisy, które wskazują, iż rozstrzygnięcie jest obiektywnie wadliwe. Nie jest bowiem do akceptowania takie stanowisko, które by pozbawiało osobę bezrobotną prawa do należnych jej w odpowiedniej wysokości świadczeń, jakie wynikają z przepisów materialnoprawnych, tylko dlatego, że procedura prawna nie zna odpowiedniego trybu postępowania. Stanowiłoby to oczywiste pogwałcenie art. 2 Konstytucji RP według, którego Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej.
Skład orzekający
Janina Antosiewicz
przewodniczący
Stanisław Nowakowski
sprawozdawca
Zbigniew Rausz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących świadczeń przedemerytalnych w kontekście zmian legislacyjnych i mocy wstecznej przepisów, a także rola sądu administracyjnego w zapewnieniu sprawiedliwości społecznej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nowelizacjami ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w latach 2001-2002 oraz interpretacji przepisów przejściowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak zmiany w prawie mogą wpływać na prawa obywateli i jak sądy interpretują przepisy przejściowe, aby zapewnić sprawiedliwość społeczną, co jest interesujące dla prawników i osób zainteresowanych prawami pracowniczymi.
“Czy nowe prawo zawsze działa wstecz? NSA rozstrzyga o świadczeniach przedemerytalnych.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI OSK 1/05 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2005-07-26 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2005-01-04 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Janina Antosiewicz /przewodniczący/ Stanisław Nowakowski /sprawozdawca/ Zbigniew Rausz Symbol z opisem 6332 Należności przedemerytalne Hasła tematyczne Ubezpieczenie społeczne Sygn. powiązane II SA/Wr 1450/02 - Wyrok WSA w Opolu z 2004-10-07 Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 184 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Antosiewicz, Sędziowie NSA Stanisław Nowakowski (spr.), Zbigniew Rausz, Protokolant Justyna Nawrocka, po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Opolskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 7 października 2004 r. sygn. akt II SA/Wr 1450/02. w sprawie ze skargi R. P. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia [...] maja 2002 r. Nr [...] w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego oddala skargę kasacyjną Uzasadnienie Przedmiotem skargi wniesionej przez R. P. do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu (rozpoznanej po reformie sądownictwa administracyjnego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu) jest decyzja Wojewody Opolskiego z dnia [...] maja 2002r. nr [...] wydana na podstawi art. 6c. ust 2, art. 37k. ust. 2, art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001r. nr 6 poz. 56 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta O. z dnia [...] kwietnia 2002r. nr [...] w sprawie przyznania świadczenia przedemerytalnego od dnia [...] stycznia 2002r. w wysokości 200% kwoty zasiłku dla bezrobotnych (miesięcznie). Sąd Przyjął ustalenia, z których wynika, że R. P. zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w O. w dniu 2 stycznia 2002r. jako osoba spełniająca określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku. Organ pierwszej instancji przyznał stronie prawo do świadczenia przedemerytalnego od dnia 3 stycznia 2002r. w wysokości 200 % zasiłku dla bezrobotnych, mając na uwadze treść decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. z dnia [...] kwietnia 2002r. ustalającej wysokość emerytury strony w kwocie 1.597,44 zł. Organ odwoławczy rozpatrując odwołanie R. P. domagającego się przyznania zasiłku w wysokości 90 % emerytury ustalił, że na dzień rejestracji udokumentował on okres zatrudnienia uprawniający do emerytury wynoszący 35 lat, 9 miesięcy- okresów składkowych oraz 11 miesięcy okresów nieskładkowych, mając ukończone 55 lat życia. Wojewoda Opolski decyzję organu pierwszej instancji utrzymał w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uchylając zaskarżoną decyzję i decyzję organu pierwszej instancji stwierdził, że zgodzić się należy, iż materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 37 k. ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003 r., nr 58, poz. 514), zwanej dalej "ustawą o zatrudnieniu" obowiązujący w dacie rejestracji skarżącego jako osoby bezrobotnej, tj. w dniu 2 stycznia 2002r.w brzmieniu: "świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie, spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, jeżeli: 1) osiągnęła wiek co najmniej 58 lat kobieta i 63 lata mężczyzna i posiada okres uprawniający do emerytury, lub Sygn. akt I OSK l/05 2) w roku kalendarzowym, w którym został rozwiązany stosunek pracy lub stosunek służbowy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, ukończyła 55 lat kobieta i 60 lat mężczyzna oraz posiada okres uprawniający do emerytury, lub 3) do dnia rozwiązania stosunku pracy, z przyczyn dotyczących zakładu pracy, osiągnęła okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 35 lat dla kobiet i 40 lat dla mężczyzn, lub 4) do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego rozwiązanie stosunku pracy, posiada okres uprawniający do emerytury wynoszący, co najmniej 34 łat dla kobiet i 39 lat dla mężczyzn, a rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w związku z niewypłacalnością pracodawcy w rozumieniu ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz. U. z 1994 r. Nr 1, poz. 1, z 1995 r. Nr 87, poz. 435, z 1996 r. Nr 5, poz. 34 oraz z 1997 r. Nr 28, poz. 153 i Nr 123, poz. 776, z 1998 r. Nr 106, poz. 668 i Nr 137, poz. 887 oraz z 2000 r. Nr 48, poz. 550). W przypadku skarżącego zastosowanie miał - według Sądu - pkt 2, który w wyniku nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno - Gospodarczych i wojewódzkich komisji dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz. U. nr 154, poz. 1793), zwanej dalej "ustawą nowelizacyjną", złagodził warunki dotyczące wieku i stażu pracy. Przyjęto w nim bowiem, że wystarczające jest ukończenie przez mężczyznę 55 lat życia i osiągnięcie okresu pracy uprawniającego do emerytury wynoszącego co najmniej 35 lat. Według Sądu przepis art. 12 ustawy nowelizacyjnej ustanowił generalną zasadę wejścia w życie jej przepisów z dniem 1 stycznia 2002 r., co oznacza, że mają one zastosowanie do stanów faktycznych, które zaistniały od tej daty. Jednocześnie zmieniony art. 371. ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, również ustawą nowelizacyjną, która - jak już wyżej wskazano - weszła w życie od dnia 1 stycznia 2002 r. i który miał zastosowanie do wniosków o przyznanie świadczenia złożonych po tej dacie stanowił, że prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje osobie, która spełniła warunki do jego nabycia w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy. Skarżący, którego status winien być oceniany zgodnie z art. 371. ust. 1 ustawy według stanu na dzień rejestracji w powiatowym urzędzie pracy, spełniał więc - w ocenie Sądu pierwszej instancji - przesłankę posiadania statusu osoby bezrobotnej oraz posiadającego uprawnienie do zasiłku dla bezrobotnych. Sygn. akt I OSK l/05 Rozwiązano z nim stosunek pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, posiadał ukończonych wymaganych dla mężczyzn 55 lat życia. Jednakże zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie należy mieć jednocześnie na względzie przepis ustawy z 20 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty (Dz. U. 2003 r. Nr 6, poz. 65), który w art. 3 przyznaje prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego na zasadach określonych w przepisach ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 200 lr. bezrobotnym, którzy do dnia 12 stycznia 2002 r. spełnili warunki do ich nabycia. Bezrobotni wymienieni w ust 1 powołanego przepisu nabywają prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego na swój wniosek, od następnego dnia po dniu złożenia wniosku, nie wcześniej jednak niż od dnia wejścia w życie ustawy z 20 grudnia 2002r. Według Sądu pierwszej instancji wniosek R. P. o przyznanie świadczenia przedemerytalnego złożony w dniu 2 stycznia 2002r. należało rozpoznać przy uwzględnieniu prawa do tego świadczenia na zasadach określonych w art. 11 ustawy nowelizującej ustawę o zatrudnianiu i przeciwdziałaniu bezrobociu z 17 grudnia 200lr, tj na dotychczasowych zasadach - obowiązujących do końca 2001 roku - które są korzystniejsze dla skarżącego. Wobec literalnego brzmienia przepisu art. 3 ustawy z 20 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, Sąd przyjmuje, że przepis ten ma moc wsteczną. Wynika to według stanowiska Sądu pierwszej instancji z tego, że analizowany przepis przyznaje prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, na zasadach określonych w przepisach ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 200lr. czyli bezrobotnym, którzy do dnia 12 stycznia 2002r. spełnili warunki do ich nabycia. Jednakże bezrobotni, o których mowa w powołanym przepisie, nabywają prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego na swój wniosek od następnego dnia, po dniu złożenia wniosku, nie wcześniej jednak niż od dnia wejścia w życie ustawy z 20 grudnia 2002r., a więc nie wcześniej niż od dnia 6 lutego 2003r. Sąd Wojewódzki przyjął, że R. P. spełnił warunki przewidziane nowelą ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu z dnia 20 grudnia 2002r. - zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w O. do dnia 12 stycznia 2002r, spełniał warunki do nabycia świadczenia przedemerytalnego określone art. 37k. ust 1, ustawy i jednocześnie złożył wniosek o przyznanie świadczenia, zatem winny mieć wobec niego zastosowanie przepisy ustawy z dnia 20 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Sygn. akt I OSK 1/05 Za złożenie wniosku wymaganego ustawą z 20 grudnia 2002r., w ocenie Sądu, należy uznać złożenie wniosku pierwotnego, nie było zatem potrzeby składania ponownego wniosku, zważywszy, że strona już określiła swoje żądanie. Z przepisu art. 3 ustawy z 20 grudnia 2002r. wynika, że ustawodawca przewidział istnienie wcześniejszych wniosków skoro uprawnienie do wypłaty świadczenia powstaje nie wcześniej jednak niż od dnia wejścia w życie ustawy. Sąd pierwszej instancji podnosi, że :"Przepis ten broni tych bezrobotnych, którzy złożyli wnioski o przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego uzyskując uprawnienia do ich przyznania na dzień 31 grudnia 200lr. i spodziewali się , że ich wnioski zostaną rozpatrzone zgodnie z przepisami obowiązującymi do końca 2001 roku, tym bardziej, że nowelizacja ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu dokonana ustawą z dnia 17 grudnia 200lr. została zamieszczona w Dzienniku Ustaw opublikowanym dnia 29 grudnia 2001r., a moc obowiązującą przepisów zamieszczonych w tej ustawie wyznaczono na dzień 1 stycznia 2002r." Od powyższego wyroku skargę kasacyjną, sporządzoną przez radcę prawnego, złożył Wojewoda Opolski, w której zarzuca: 1. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo 0 ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153 poz. 1269) w związku z art. 133 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - poprzez dokonanie oceny stanu prawnego sprawy na dzień wyrokowania a nie na dzień wydawania decyzji administracyjnej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy; 2. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwaną dalej P.p.s.a.) poprzez stwierdzenie naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a które faktycznie nie nastąpiło; 3. naruszenie prawa materialnego tj. art. 37 k. ust. 1 pkt 2 w związku z art. 37 1. ust 1 i 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu określonym ustawą z dnia z 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu 1 przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (art. 12) Dz. U. Nr 154 p. 1793) obowiązującego do dnia 31 maja Sygn. akt I OSK 1/05 2004 r. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, poprzez nieuwzględnienie przez Sąd jego obowiązywania w dniu wydawania decyzji przez organy orzekające; 4. naruszenie prawa materialnego tj. art. 11 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. (Dz. U. nr 154 Poz.1793) przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez przyjęcie, iż ma on zastosowanie do osób, które zarejestrowały się po 1 stycznia 2002 r.; 5. naruszenie prawa materialnego tj. art. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty (Dz. U. Nr 6, poz.56) przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez stwierdzenie, że niezastosowanie go w dniu orzekania przez organy orzekające stanowi naruszenie prawa - pomimo jego nieistnienia w dniu wydawania decyzji. Wskazując na powyższe podstawy wnosi: 1) o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości; 2) o zasądzenie kosztów postępowania. Strona skarżąca podnosi w uzasadnieniu, że z dniem 6 lutego 2003 r. weszła w życie ustawa z dnia 20 grudnia2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty (Dz. U. z dnia 22 stycznia 2003 r. nr 6 poz. 65), która w art. 3 przyznaje prawo do zasiłku lub świadczenia przedemerytalnego na zasadach określonych w przepisach ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2001 r. bezrobotnym, którzy do dnia 12 stycznia 2002r. spełnili warunki do ich nabycia. Bezrobotni wymienieni w ust.l cytowanego przepisu nabywają prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego na swój wniosek, od następnego dnia po dniu złożenia wniosku nie wcześniej jednak niż od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. (ustawa ukazała się w dzienniku ustaw z dnia 22 stycznia 2003 r. a weszła w życie z dniem 6 lutego 2003 r.). Skarżący uważa, że nie ma różnicy co do zasad orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie nie obowiązującej już ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym z dnia 11 maja 1995 r. (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) a zasadami orzekania przez wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy P.p.s.a., a to prowadzi do wniosku, że sąd administracyjny nadal ocenia zaskarżoną decyzję (inny akt) według stanu prawnego na dzień wydania tego aktu. Strona skarżąca zarzuca, że Sąd pierwszej instancji uchylił decyzje organu I i II instancji zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik Sygn. akt I OSK l/05 sprawy - na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) oraz art. 135 ustawy P.p.s.a. nie wskazując konkretnie, który przepis prawa materialnego został naruszony. Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, gdyby nawet przyjąć, (dokonując wykładni wyroku), że Sąd stwierdził naruszenie art. 11 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. to zarzut taki nie mógłby się ostać, gdyż artykuł ten w ust. 2 wskazuje, że nabycie prawa do świadczenia na dotychczasowych zasadach dotyczy jedynie osób, które zarejestrowały się przed dniem wejścia w życie tej ustawy czyli przed dniem 1 stycznia 2002 r. Pan R. P. zarejestrował się natomiast po 1 stycznia 2002 r. Z kolei przepis art. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. nie mógł zostać naruszony przez organy orzekające, ponieważ w dniu orzekania nie było tego przepisu. Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie, w ocenie skarżącego, wywiódł, że za złożenie wniosku, o którym mowa w art. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty należy uznać wniosek pierwotny pana R. P. tj złożony dnia 2 stycznia 2002 r. Sąd uznał, że strona określiła swoje żądanie (tj. żądanie przyznania świadczenia przedemerytalnego od dnia 3 stycznia 2002 r. w wysokości 90% kwoty emerytury na podstawie wcześniej obowiązujących przepisów) spełniła warunki określone w ustawie z dnia 20 grudnia 2002 r. -zatem wniosek R. P. o przyznanie świadczenia przedemerytalnego złożony w dniu 2 stycznia 2002 r. organy administracyjne powinny były rozpoznać na dotychczasowych zasadach, a w konsekwencji przyznać świadczenie w wyższej wysokości od dnia następnego po dniu złożenia wniosku ([...] stycznia 2002 r.) ale nie wcześniej niż od dnia 6 lutego 2003 r. Zastosowanie powyższej ustawy przez organy w dniu orzekania oraz w trybach nadzwyczajnych - po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego było jak wykazano wyżej niemożliwe. Wzruszenie takich decyzji - zdaniem skarżącej - będzie mogło nastąpić jedynie po zakończeniu postępowania sądowego i wydaniu wyroku oddalającego skargę, w trybach nadzwyczajnych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w tej sprawie w pełni podziela stanowisko zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 czerwca 2005 r. sygn. akt OSK 1918/04, który orzekał w analogicznym stanie faktycznym sprawy. Wojewoda Opolski wnosząc skargę kasacyjną wyraził obawę, że skoro wobec utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, skarga wniesiona do wojewódzkiego sądu administracyjnego uruchomią postępowanie, w którym sąd dokonuje oceny działania Sygn. akt I OSK l/05 organu administracji w świetle przepisów obowiązujących w dacie orzekania przez ten organ, to w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wydając zaskarżony wyrok wadliwie (z naruszeniem wskazanych w podstawach skargi kasacyjnej przepisów) oparł swoje rozstrzygniecie na wykładni prawa materialnego zastosowanej z uwzględnieniem ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. zmieniającej ustawę o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, która to ustawa nie obowiązywała jeszcze w dacie wniesienia skargi oraz odpowiedzi na skargę. Nie budzi wątpliwości, że ustawa z dnia 20 grudnia 2002 r. ukształtowała odmiennie sytuację prawną (poprzednio zmienioną ustawą nowelizującą) tej grupy osób, które do dnia 12 stycznia 2002 r. nabyły prawo do świadczeń na podstawie ustawy o zatrudnieniu i bezrobociu w brzmieniu sprzed nowelizacji z dnia 17 grudnia 2001 r., wobec tego, iż spełniły wymagane w tym względzie warunki. Nie jest w sprawie sporne, że R.P. spełnił warunki do nabycia świadczenia przedemerytalnego określone art. 37k. ust. 1 i złożył wniosek o przyznanie świadczenia do dnia 12 stycznia 2002 r. Należy nadto zauważyć, że wyrokiem z dnia 30 marca 2005 r. sygn. akt K 19/02 Trybunał Konstytucyjny stwierdził niekonstytucyjność art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. w części w jakiej zawiera zwrot: ,,(...)który wyłącza wszystkie osoby niezarejestrowane w powiatowym urzędzie pracy przed dniem 1 stycznia 2002 r. i pozbawia je możliwości nabycia prawa do świadczeń przedemerytalnych na dotychczasowych zasadach(...)".Trybunał Konstytucyjny miał w szczególności na uwadze brak odpowiedniego vacatio legis zakwestionowanej ustawy. Dostrzegając zmianę stanu prawnego w omawianym zakresie dokonaną ustawą z dnia 20 grudnia 2002 r. (zastosowaną w wyroku Sądu pierwszej instancji) Trybunał Konstytucyjny zauważył, że ustawa ta nie wyrównała nawet strat poniesionych przez osoby, których prawa nabyte przed wejściem w życie ustawy nowelizującej z dnia 17 grudnia 2001 r. zostały naruszone zakwestionowanym przepisem. W tej sytuacji w ocenie składu orzekającego w tej sprawie stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, który nie tylko kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego ale także sprawuje wymiar sprawiedliwości, (art. 175 Konstytucji RP) co do tego, że art. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. ma moc wsteczną, uznając prawo do świadczenia przedemerytalnego na zasadach obowiązujących w dniu 31 grudnia 2001 r. tym bezrobotnym, którzy do dnia 12 stycznia 2002 r. spełnili warunki do nabycia świadczenia z tym, iż nie wcześniej niż od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. to jest od dnia 6 lutego 2003 r., przy założeniu, że następuje to na podstawie tego samego wniosku, który wszczął postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją, należało Sygn. akt I OSK l/05 uznać za niewadliwe, nie naruszające przepisów wskazanych jako podstawy skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna zasadnie podnosi, że kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczy zgodności z prawem zaskarżonego aktu, a zgodność ta oceniana jest na dzień wydania aktu. W sytuacji jaka ma miejsce w sprawie niniejszej jest jednak zasadnicza różnica, aniżeli w innych sprawach. Oczywiste jest, że w dacie wydania decyzji, organ administracyjny nie miał możliwości zastosowania przepisów, które nie istniały. Żaden przepis kodeksu postępowania administracyjnego nie reguluje takiej sytuacji. Wbrew sugestiom zawartym w skarze kasacyjnej, nie możliwe jest skuteczne wdrożenie postępowania nadzwyczajnego, jak również postępowania w trybie art. 155 kpa w sprawie takiej jak rozpatrywana. Skoro zatem zmiana przepisów nie mogła być zastosowana w czasie wydania decyzji ale w dacie sprawowania kontroli przez sąd administracyjny przepisy te są już znane i możliwe do zastosowania, to Sąd ma obowiązek - właśnie dlatego, że sprawuje wymiar sprawiedliwości - uchylić zaskarżony do sądu akt z tego powodu, że w dacie wydania decyzji powinny być zastosowane inne przepisy, które wskazują, iż rozstrzygnięcie jest obiektywnie wadliwe. Nie jest bowiem do akceptowania takie stanowisko, które by pozbawiało osobę bezrobotną prawa do należnych jej w odpowiedniej wysokości świadczeń, jakie wynikają z przepisów materialnoprawnych, tylko dlatego, że procedura prawna nie zna odpowiedniego trybu postępowania. Stanowiłoby to oczywiste pogwałcenie art. 2 Konstytucji RP według, którego Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Sąd pierwszej instancji miał więc podstawy do stwierdzenia niezgodności z prawem zaskarżonej decyzji, gdyż dysponował już innym zakresem normatywnym, pozwalającym na stwierdzenie wadliwości (w sensie obiektywnej niezgodności z prawem) zaskarżonego aktu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI