I OPS 3/18

III SA/Łd 518/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-11-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Janusz Nowacki
Krzysztof Szczygielski /przewodniczący/
Paweł Dańczak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 145a par 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1212
art. 102 ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
Dz.U. 2015 poz 541
art. 7 ust.1 pkt 2
Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw.
Sentencja
Dnia 29 listopada 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędzia WSA Paweł Dańczak (spr.), , Protokolant Sekretarz sądowy Ewa Górska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2023 roku sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z dnia 16 czerwca 2023 roku nr KO.4114.43.2023 w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 16 czerwca 2023 r., KO.4114.43.2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach po rozpatrzeniu odwołania J.A.G. od decyzji Starosty Skierniewickiego z 14 kwietnia 2023 r., nr KT.5430.503.2023.MG o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji Starosty Skierniewickiego z 4 października 2021 r. nr KT.5430.1018.2021.AJ o zatrzymaniu na okres trzech miesięcy prawa jazdy kat. AM, B, B1, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
Jak wynika z akt sprawy, 6 września 2021 r. do Starosty Skierniewickiego wpłynęło powiadomienie Komendy Miejskiej Policji w Skierniewicach z 1 września 2021 r. informujące o przekroczeniu przez J.A.G. dopuszczalnej prędkości na obszarze zabudowanym o ponad 50 km/h.
Decyzją z 4 października 2021 r. Starosta Skierniewicki zatrzymał J.A.G.na okres trzech miesięcy licząc od 1 września 2021 r. do 1 grudnia 2021 r. włącznie prawo jazdy kat. AM, B, B1.
18 stycznia 2023 r. pełnomocnik J.A.G. złożył do Starosty Skierniewickiego wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją z 4 października 2021 r. w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 13 grudnia 2022 r., sygn. akt K 4/21 (Dz.U. z 2022 r., poz. 2659). Wniósł o uchylenie decyzji dotychczasowej Starosty Skierniewickiego z 4 października 2021 r. i umorzenie postępowania. W uzasadnieniu wniosku podkreślił, że jednym dowodem i wyłączną podstawą wydania decyzji z 4 października 2021 r. o zatrzymaniu skarżącemu na okres trzech miesięcy prawa jazdy była informacja organu kontroli ruchu drogowego o ujawnieniu popełnienia naruszenia art. 135 ust. 1 pkt 2 ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 988, ze zm.), dalej p.r.d., tj. przekroczenia 1 września 2021 r. dopuszczalnej prędkości w obszarze zabudowanym o więcej niż 50 km/h.
Postanowieniem z 16 marca 2023 r. Starosta Skierniewicki wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z 4 października 2021 r.
Decyzją z 14 kwietnia 2023 r. Starosta Skierniewicki odmówił uchylenia własnej ostatecznej decyzji z 4 października 2021 r. o zatrzymaniu na okres trzech miesięcy J.A.G. prawa jazdy kat. AM, B, B1.
Od powyższej decyzji pełnomocnik skarżącego złożył odwołanie, w którym zarzucił naruszenie:
1) art. 102 ust. 1 pkt 4 oraz ust. 1 c ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r, poz. 1212, ze zm.), dalej u.k.p. w zw. z art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i odmowę uchylenia decyzji dotychczasowej, której podstawę wydania stanowi wyłącznie informacja organu kontroli ruchu drogowego o ujawnieniu popełnienia czynu opisanego w art. 135 ust. 1 pkt 2 p.r.d.,
2) art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 541, ze zm.), w zw. z art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. w zw. z art. 2 Konstytucji RP, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że starosta wydając decyzję na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. jest zawsze związany treścią informacji organu kontroli ruchu drogowego,
3) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 149 § 2 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego w sprawie, nieuwzględnienie wszystkich faktów i nieprzypisanie im odpowiedniego znaczenia, zaniechanie zgromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, a w szczególności zaniechanie przeprowadzenia w sposób wyczerpujący dowodu z przesłuchania strony we wznowionym postępowaniu,
4) art. 78 § 1 w zw. z art. 86 w zw. z art. 149 § 2 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania strony, co do przyczyn wznowienia i rozstrzygnięcia istoty sprawy, mimo że wniosek dowodowy o dopuszczenie dowodu z przesłuchania strony został złożony we wniosku o wznowienie postępowania,
5) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie wskazania w uzasadnieniu decyzji w sposób wyczerpujący faktycznych i prawnych podstaw rozstrzygnięcia.
W oparciu o postawione zarzuty pełnomocnik wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez uchylenie ostatecznej decyzji Starosty Skierniewickiego z 4 października 2021 r. i umorzenie postępowania oraz przeprowadzenie w trybie art. 136 § 1 k.p.a. postępowania w celu uzupełnienia dowodów poprzez przesłuchanie strony dla wykazania faktu kwestionowania ustaleń zawartych w piśmie Komendy Miejskiej Policji w Skierniewicach z 2 września 2021 r.
W uzasadnieniu odwołania pełnomocnik odwołując się do treści wyroku TK z 13 grudnia 2022 r. podkreślił, że Trybunał uznał, że wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, będące implikacją wyłącznie informacji organu kontroli ruchu drogowego jest niezgodne z Konstytucją RP. Starosta Skierniewicki, stosując tożsamy automatyzm, stwierdził, że zatrzymanie prawa jazdy skarżącego na skutek wyłącznie informacji Komendy Miejskiej Policji w Skierniewicach było prawidłowe, ignorując tym samym treść ww. wyroku TK.
Wskazaną na wstępie decyzją z 16 czerwca 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy wskazując, że zgodnie z art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p., starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, w przypadku gdy kierujący pojazdem przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Stosownie do treści art. 145a § 1 k.p.a. można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. W sytuacji określonej w § 1 skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (art. 145 § 2 k.p.a.).
Wyrokiem z 13 grudnia 2022 r., sygn. akt K 4/21 TK orzekł, że art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, rozumiany w ten sposób, że podstawę wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 u.k.p. stanowi wyłącznie informacja organu kontroli ruchu drogowego o ujawnieniu popełnienia czynu opisanego w art. 135 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2022 r. poz. 988, ze zm.), jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP. Podanie o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Starosty Skierniewickiego z 4 października 2021 r. zostało wniesione z zachowaniem miesięcznego terminu,
Podstawę do wydania decyzji z 4 października 2021 r. o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy na okres trzech miesięcy stanowiło powiadomienie KMP w Skierniewicach z 1 września 2021 r., z którego wynika, że skarżący przekroczył dozwoloną prędkość w obszarze zabudowanym o 87 km/h. Kierujący pojazdem przyjął mandat karny, który stał się prawomocny. Zgodnie z art. 97 § 1 k.p.w. w sprawach o wykroczenie w postępowaniu mandatowym, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, funkcjonariusz uprawniony do nakładania grzywny w drodze mandatu karnego może ją nałożyć jedynie, gdy schwytano sprawcę wykroczenia na gorącym uczynku lub bezpośrednio po popełnieniu wykroczenia; stwierdzi popełnienie wykroczenia, w szczególności za pomocą przyrządu kontrolno-pomiarowego lub urządzenia rejestrującego, a sprawca nie został schwytany na gorącym uczynku lub bezpośrednio potem, i nie zachodzi wątpliwość co do sprawcy czynu - w tym także, w razie potrzeby, po przeprowadzeniu w niezbędnym zakresie czynności wyjaśniających, podjętych niezwłocznie po ujawnieniu wykroczenia. Nałożenie grzywny w drodze mandatu karnego nie może nastąpić po upływie 60 dni od dnia ustalenia sprawcy wykroczenia.
Nałożenie grzywny w drodze mandatu karnego jest natomiast dopuszczalne wyłącznie za zgodą sprawcy, stosownie bowiem do art. 97 § 2 k.p.w., sprawca wykroczenia może odmówić jego przyjęcia. W razie odmowy przyjęcia mandatu karnego organ, którego funkcjonariusz nałożył grzywnę, występuje do Sądu z wnioskiem o ukaranie, w którym należy zaznaczyć, że obwiniony odmówił przyjęcia mandatu, a w miarę możności podać także przyczyny odmowy (art. 99 k.p.w.).
Skarżący nie kwestionował ustaleń dokonanych przez policjantów dokonujących kontroli drogowej, przed wydaniem decyzji z 4 października 2021 r., nie wnosił żadnych pisemnych zastrzeżeń, a od ww. decyzji nie złożył odwołania. Brak jest również dokumentów, z których wynikałoby, że kierujący wnosił do właściwego sądu wniosek o uchylenie nałożonego mandatu karnego. Zdaniem organu skoro na etapie postępowania zwykłego skarżący nie zgłaszał żadnych wątpliwości co do przebiegu zdarzenia, które miało miejsce 1 września 2021 r. (a zatem w chwili popełnienia czynu) i przyjął mandat za naruszenie z art. 135 ust. 1 pkt 2 lit. a pr.d., to uznać należy, że do popełnienia ww. czynu rzeczywiście doszło, nie istniała wątpliwość co do jego przebiegu, tożsamości sprawcy i zostało to wiążąco ustalone prawomocnym rozstrzygnięciem. Dopiero we wniosku z dnia 17 stycznia 2023 r. o wznowienie postępowania pełnomocnik strony wskazał, że wnioskodawca kwestionuje poprawność i dokładność ustaleń poczynionych przez Komendę Miejską Policji w Skierniewicach, w tym poprawność i dokładność pomiaru oraz sprawność użytych urządzeń pomiarowych względem przebiegu zdarzenia z 1 września 2021 r.
Kolegium nadmieniło, że zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów NSA z 1 lipca 2019 r. sygn. akt I OPS 3/18, podstawę wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy w trybie art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. może stanowić wyłącznie informacja o ujawnieniu czynu polegającego na kierowaniu pojazdem z przekroczeniem dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym, a prawomocne rozstrzygnięcie w przedmiocie odpowiedzialności wykroczeniowej kierującego pojazdem za powyższe przekroczenie dopuszczalnej prędkości, nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 ust. 1 pkt 4 k.p.a. w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. Zatem decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy na okres trzech miesięcy powinna zostać wydana w sytuacji kiedy to informacja została wiążąco potwierdzona prawomocnym mandatem karnym, a organy administracji nie mają podstaw do kwestionowania mandatu karnego i do dokonania własnych ustaleń w tym zakresie, w tym do prowadzenia postępowania dowodowego.
Organ podkreślił również, że Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego skierował wniosek do TK o zbadanie zgodności: art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5, ust. 1c, ust. 1d i ust. 1da u.k.p. w zw. z art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z 20 marca 2015 r. z art. 2, art. 45 ust. 1 i art. 78 Konstytucji RP wobec wątpliwości, w których decyzje o zatrzymaniu prawa jazdy zapadają na podstawie informacji organu kontroli ruchu drogowego o ujawnieniu popełnienia czynu, o którym mowa w art. 135 ust. 1 pkt 2a p.r.d. jeżeli kierujący pojazdem odmówił przyjęcia mandatu, a w toku postępowania przed starostą kwestionuje prawidłowości ustaleń przedstawionych w takiej informacji. Z uzasadnienia wyroku TK wynika, że nie odnosi się do wszystkich stanów faktycznych (w tym do sytuacji przyjęcia mandatu karnego), w których starosta wydał decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie informacji właściwego organu.
Wobec powyższego skoro skarżący przyjął mandat karny, który stał się prawomocny, a w postępowaniu dotyczącym zatrzymania prawa jazdy na okres trzech miesięcy nie podnosił zastrzeżeń dotyczących prawidłowości ustaleń organu kontroli ruchu drogowego, brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku o uchylenie decyzji Starosty Skierniewickiego z 4 października 2021 r. i umorzenia postępowania.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik skarżącego zaskarżając powyższą w całości zarzucił naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 149 § 2 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego w sprawie, nieuwzględnienie wszystkich faktów i nieprzypisanie im odpowiedniego znaczenia, zaniechanie zgromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, a w szczególności zaniechanie przeprowadzenia w sposób wyczerpujący dowodu z przesłuchania strony we wznowionym postępowaniu,
- art. 78 § 1 w zw. z art. 86 w zw. z art. 149 § 2 w zw. z art. 136 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania strony, co do przyczyn wznowienia i rozstrzygnięcia istoty sprawy, mimo że wniosek dowodowy o dopuszczenie dowodu z przesłuchania strony został złożony we wniosku o wznowienie postępowania i w odwołaniu,
naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
- art. 102 ust. 1 pkt 4 oraz ust. 1 lit. c u.k.p. w zw. z art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji odmawiającej uchylenia decyzji dotychczasowej, której podstawę wydania stanowi wyłącznie informacja organu kontroli ruchu drogowego o ujawnieniu popełnienia czynu opisanego w art. 135 ust. 1 pkt 2 p.r.d.;
- art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw w zw. z art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. w zw. z art. 2 Konstytucji RP, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji odmawiającej uchylenia decyzji dotychczasowej, tj. uznanie, że starosta wydając decyzję na podstawie art. art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. jest zawsze związany treścią informacji organu kontroli ruchu drogowego.
W oparciu o postawione zarzuty pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty Skierniewickiego z 14 kwietnia 2023 r. i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podkreślił, że wbrew stanowisku SKO, Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego nie ograniczył wniosku o zbadanie zgodności z Konstytucją RP kwestionowanych przepisów do stanów faktycznych, w których kierujący pojazdem odmówił przyjęcia mandatu karnego. Wnioskodawca wskazał na dominujące w orzecznictwie stanowisko, uniemożliwiające osobie, której prawo jazdy ma być czasowo zatrzymane, kwestionowanie w postępowaniu administracyjnym prawidłowości pomiaru prędkości lub stwierdzenia liczby przewożonych osób przez organ kontroli ruchu drogowego, które ukształtowała uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 lipca 2019 r., sygn. akt I OPS 3/18.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniosło o jej oddalenie.
Na rozprawie 29 listopada 2023 r. skarżący wyjaśnił, że nie odmówił przyjęcia mandatu, ponieważ zniechęciło go do tego zachowanie policjanta podczas kontroli oraz nie został o takim prawie pouczony. Skarżący nie udzielił odpowiedzi, dlaczego nie odwołał się od mandatu po jego przyjęciu. Podał, że nie odzyskał prawa jazdy, ponieważ po zatrzymaniu prawa jazdy prowadził pojazd bez uprawnień i w okresie tym został ponownie zatrzymany do kontroli, przez co okres zatrzymania dokumentu wydłużył się do 6 miesięcy. Mimo to prowadził pojazd dalej, w konsekwencji czego oczekuje na sprawę karną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z 16 czerwca 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty Skierniewickiego z 14 kwietnia 2023 r. o odmowie uchylenia, po wznowieniu postępowania ostatecznej decyzji Starosty Skierniewickiego z 4 października 2021 r. o zatrzymaniu skarżącemu na okres trzech miesięcy prawa jazdy.
Na wstępie należy wskazać, że wznowienie postępowania administracyjnego jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, dotknięte było kwalifikowaną wadliwością prawną przewidzianą w art. 145 § 1 k.p.a., art. 145a § 1 k.p.a. lub art. 145b § 1 k.p.a. Stanowi odstępstwo od ustanowionej w art. 16 § 1 k.p.a. ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnej. Ratio legis istnienia tej instytucji wynika z faktu, że po podjęciu decyzji ostatecznej może wyjść na jaw wadliwość postępowania, w którym orzeczenie takie zapadło, albo też mogą pojawić się okoliczności podważające znaczenie przesłanek, na których oparto rozstrzygnięcie sprawy. Podkreślić również należy, że wznowienie postępowania ma ściśle określone granice, wyznaczone treścią decyzji ostatecznej oraz podstawą wznowienia.
Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest ustalenie, czy wystąpiła określona w art. 145a § 1 k.p.a. przesłanka wznowienia postępowania oparta na wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 grudnia 2022 r., sygn. akt K 4/21, w którym Trybunał stwierdził, że art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 541, ze zm.), rozumiany w ten sposób, że podstawę wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1212, ze zm.), stanowi wyłącznie informacja organu kontroli ruchu drogowego o ujawnieniu popełnienia czynu opisanego w art. 135 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 988, ze zm.), jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP. Wyrok został ogłoszony w Dzienniku Ustaw z 19 grudnia 2022 r., pod poz. 2659.
Wobec zarzutów sformułowanych w skardze należy przedstawić skutki prawne wynikające z treści powyższego wyroku.
Wyrok Trybunału pełni funkcję prejudykatu dla składu orzekającego, który związany jest nie tylko sentencją rozstrzygnięcia, lecz także jego uzasadnieniem. Uzasadnienie zawiera argumentację wskazującą przyczynę niekonstytucyjności ustawowej normy prawnej, a także przewidywane skutki wyroku dla obrotu prawnego. Ponadto, co jest istotne Trybunał ustala przede wszystkim znaczenie zaskarżonego przepisu, a w szczególności jego zakres podmiotowy i przedmiotowy, lokując go w określonym otoczeniu normatywnym (por. wyrok NSA z 12 października 2023 r., sygn. akt III OSK 5440/21).
W punkcie 4.3.1 uzasadnienia wyroku, Trybunał uwzględniając rzeczywistą treść normatywną art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z 2015 r., a mianowicie taką która została ustalona w uchwale NSA z 2019 r. oraz potwierdzona przez jednolitą i stałą praktykę orzeczniczą sądów administracyjnych – przyjął, że przedmiotem kontroli jest art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z 2015 r., rozumiany w ten sposób, że podstawę wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 u.k.p., stanowi wyłącznie informacja organu kontroli ruchu drogowego o ujawnieniu popełnienia czynu opisanego w art. 135 ust. 1 pkt 2 p.r.d.
Należy w tym miejscu podkreślić, że Trybunał odnotował jednocześnie, że do zatrzymania prawa jazdy w trybie przewidzianym w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 u.k.p. może dojść w stanach faktycznych istotnie różniących się względem siebie. Przede wszystkim już sam art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z 2015 r., do którego odsyła przepis będący przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie, wyróżnia, z jednej strony, sytuacje, gdy obowiązek informowania starosty o ujawnieniu popełnienia czynu opisanego w art. 135 ust. 1 pkt 2 p.r.d. spoczywa na podmiocie, który ujawnił taką okoliczność, a więc organie kontroli ruchu drogowego, oraz z drugiej strony, sytuacje, gdy właściwy organ wydał prawomocne rozstrzygnięcie za to naruszenie prawa. Ta druga kategoria stanów faktycznych nie budziła wątpliwości Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego. Wnioskodawca nie sformułował argumentów, które miałyby przemawiać za niekonstytucyjnością rozwiązań prawnych przewidujących zatrzymanie prawa jazdy na mocy decyzji administracyjnej w wypadku uzyskania przez starostę informacji o prawomocnym rozstrzygnięciu stwierdzającym popełnienie czynu polegającego na kierowaniu pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym lub przewożeniu osób w liczbie przekraczającej dopuszczalną. Ta druga kategoria stanów faktycznych nie budziła również kontrowersji w orzecznictwie sądów administracyjnych, na co zwrócił uwagę NSA w cyt. uchwale z 2019 r. Wątpliwość pojawia się w związku z możliwością wydania decyzji wyłącznie w oparciu o informację o ujawnieniu popełnienia naruszenia, o którym mowa w art. 135 ust. 1 pkt 1a p.r.d. (aktualnie art. 135 ust. 1 pkt 2 p.r.d.).
W tej drugiej - niekwestionowanej - kategorii stanów faktycznych chodzi zatem w szczególności o stwierdzenie popełnienia takiego naruszenia w drodze prawomocnego wyroku sądowego wydanego w ramach postępowania w sprawie o wykroczenie. Chodzi również o sytuacje, gdy podczas kontroli drogowej kierujący pojazdem nie formułuje zastrzeżeń dotyczących prawidłowości ustaleń organu kontroli ruchu drogowego i przyjmuje mandat karny, który staje się w ten sposób prawomocny. Sytuacje takie znalazły się jednak poza zakresem orzekania Trybunału w cyt. powyżej wyroku.
Trybunał wyjaśnił również, że wątpliwości konstytucyjnych wnioskodawcy nie budziła sytuacja, w której decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy zapada na podstawie informacji organu kontroli ruchu drogowego o ujawnieniu popełnienia czynu, o którym mowa w art. 135 ust. 1 pkt 2 p.r.d., jeżeli w toku postępowania przed starostą kierujący pojazdem nie kwestionuje prawidłowości ustaleń przedstawionych w takiej informacji. Zarzuty Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego dotyczyły sytuacji, gdy kierujący pojazdem formułuje argumenty i przedstawia dowody mające świadczyć o tym, że w rzeczywistości nie popełnił naruszenia, lecz starosta w ramach postępowania administracyjnego tych argumentów i dowodów nie bierze pod uwagę z tego powodu, że z uwagi na art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z 2015 r. (w rozumieniu przyjętym w uchwale NSA z 2019 r.), nie prowadzi samodzielnie postępowania dowodowego, czyniąc podstawą decyzji o zastosowaniu sankcji polegającej na zatrzymaniu prawa jazdy wyłącznie treść informacji otrzymanej od organu kontroli ruchu drogowego.
Reasumując tą część rozważań należy zatem wskazać, że Trybunał zakwestionował możliwość wydania przez starostę decyzji administracyjnej o zatrzymaniu prawa jazdy ale wyłącznie na podstawie informacji przekazanej przez Policję bez zapewnienia kierującemu prawa do przedstawienia swoich racji w toku postępowania administracyjnego, bądź gdy prawo do przedstawienia dowodów zostało co prawda zagwarantowane ale wyłącznie formalnie. Zwrócił przy tym uwagę, że jeśli w ramach tego postępowania strona kwestionuje fakt popełnienia naruszenia prawa, wątpliwości co do rzeczywistego przebiegu zdarzenia powinny być rozstrzygnięte zanim nałożona zostanie sankcja.
Stan faktyczny, ustalony w rozpoznawanej sprawie wskazuje, że taka sytuacja nie miała jednak miejsca w niniejszej sprawie. Decyzją z 4 października 2021 r. Starosta Skierniewicki na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. zatrzymał skarżącemu prawo jazdy na okres trzech miesięcy, tj. od 1 września 2021 r. do 1 grudnia 2021 r. Decyzja została wydana w oparciu o powiadomienie Komendy Miejskiej Policji w Skierniewicach z 1 września 2021 r. Z treści powiadomienia wynika, że 1 września 2021 r. skarżący przekroczył dozwoloną prędkość w obszarze zabudowanym o 87 km/h i przyjął nałożony mandat karny. Skarżący nie kwestionował ustaleń policjantów dokonanych podczas kontroli drogowej 1 września 2021 r. Przed wydaniem decyzji z 4 października 2021 r., nie wnosił żadnych pisemnych zastrzeżeń i od ww. decyzji nie złożył odwołania. W aktach sprawy brak jest również dokumentów, z których wynikałoby, że złożył do właściwego sądu wniosek o uchylenie nałożonego mandatu karnego. Na rozprawie przed sądem administracyjnym skarżący potwierdził, że przyjął mandat, nie odzyskał prawa jazdy, ponieważ po zatrzymaniu prawa jazdy prowadził pojazd bez uprawnień i w tym okresie został ponownie zatrzymany do kontroli, co w konsekwencji spowodowało, że okres zatrzymania dokumentu wydłużył się do sześciu miesięcy. Pomimo zatrzymania prawa jazdy skarżący sam przyznał, że dalej prowadził pojazd bez uprawnień i obecnie oczekuje na sprawę karną.
Zdaniem sądu, w oparciu o przedstawione ustalenia faktyczne słusznie uznał organ, że skoro na etapie postępowania zwykłego skarżący nie zgłaszał żadnych wątpliwości co do przebiegu zdarzenia, które miało miejsce 1 września 2021 r. i przyjął mandat za naruszenie art. 135 ust. 1 pkt 2 lit. a p.r.d., to uznać należy, że do popełnienia ww. czynu rzeczywiście doszło, nie istniała wątpliwość co do jego przebiegu, tożsamości sprawcy i zostało to wiążąco ustalone w prawomocnym mandacie karnym. Kwestie dotyczące dokładności pomiaru oraz sprawności użytych urządzeń pomiarowych względem przebiegu zdarzenia z 1 września 2021 r. skarżący podniósł dopiero we wniosku o wznowienie postępowania z 17 stycznia 2023 r.
Tym samym niniejsza sprawa należy do drugiej, niekwestionowanej kategorii spraw (potwierdzonych prawomocnym rozstrzygnięciem), co do których nie było wątpliwości i pozostały poza zakresem orzekania Trybunału w cyt. powyżej wyroku. Skarżący nie formułował bowiem zastrzeżeń dotyczących prawidłowości ustaleń organu kontroli ruchu drogowego i w chwili popełnienia czynu przyjął mandat karny, który stał się w ten sposób prawomocny. Sytuacji tej nie może zmienić podnoszenie przez skarżącego zarzutów na etapie wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego, gdyż prawomocne rozstrzygnięcie za to naruszenie mogło stanowić i stanowiło wyłączny dowód w oparciu, o który organ wydał decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. Tym samym uznać należy, że stan faktyczny, jaki zaistniał w niniejszej sprawie jest "poza zakresem orzekania", a tym samym nie znajduje do niego zastosowania wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13 grudnia 2022 r., sygn. akt K 4/21.
Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze należy wyjaśnić, że prawomocne rozstrzygnięcie za naruszenie art. 135 ust. 1 pkt 2 lit. a p.r.d. stanowi wyłączny dowód na podstawie którego organy zobligowane są do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Organom, wbrew twierdzeniom zawartym w skardze nie przysługują żadne kompetencje do podważenia prawomocnego rozstrzygnięcia (mandatu karnego) i dokonania własnych ustaleń w tym zakresie. Organy nie prowadzą samodzielnie postępowania dowodowego, podstawą decyzji o zastosowaniu sankcji polegającej na zatrzymaniu prawa jazdy jest wyłącznie prawomocny mandat karny. Stan w chwili popełnienia przez skarżącego czynu nie budził żadnych wątpliwości, co potwierdził sam skarżący przyjmując mandat karny. W tym kontekście niezasadne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80, art. 86 w zw. z art. 149 § 2 i art. 136 § 1 k.p.a. oraz naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 102 ust. 1 pkt 4 oraz ust. 1 lit. c u.k.p. w zw. z art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw. Należy podkreślić, że wznowienie postępowania administracyjnego nie jest tożsame z koniecznością jego przeprowadzenia od nowa. Wznowione postępowanie administracyjne nie jest również kontynuacją dotychczas prowadzonej sprawy. Są to dwie odrębne płaszczyzny, rządzące się swoimi prawami i ukierunkowane na osiągnięcie zupełnie odmiennych celów. O ile bowiem w przypadku postępowania administracyjnego prowadzonego w trybie zwykłym, organy administracji publicznej zobligowane są do rozstrzygnięcia istoty sprawy, o tyle w ramach wznowionego postępowania ich uwaga winna być skoncentrowana wyłącznie na analizie spełnienia przesłanek określonych w art. 145 § 1, art. 145a § 1 i art. 145b § 1 k.p.a. Wznowienie postępowania administracyjnego samo w sobie nie otwiera zatem możliwości ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy administracyjnej, do czego w niniejszej zdaje się dążyć skarżący.
Z powyższych przyczyn zarzuty postawione w skardze są niezasadne. Sąd nie stwierdził również żadnego innego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, ani też naruszenia przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności.
Z przedstawionych powyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
d.cz.