I OPS 2/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego K.O. z tytułu sprawowania opieki nad matką, K.O1., która została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności. Organy administracji obu instancji uznały, że skarżący nie spełnia przesłanek do otrzymania świadczenia. Kluczową przesłanką negatywną, na którą powołały się organy i którą potwierdził sąd, był art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis ten stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W niniejszej sprawie mąż matki skarżącego, J.O., posiadał orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, a nie o znacznym, co wykluczało przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz skarżącego. Sąd administracyjny, opierając się na uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2022 r. (sygn. akt I OPS 2/22), podkreślił, że wykładnia tego przepisu jest jednoznaczna i nie dopuszcza odstępstw od wymogu posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności przez współmałżonka. Sąd zaznaczył również, że nowe orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności męża matki skarżącego, wydane po dacie decyzji organu II instancji, nie mogło wpłynąć na rozstrzygnięcie, gdyż ocena stanu faktycznego i prawnego odbywa się na dzień wydania zaskarżonej decyzji. Pozostałe argumenty organów, dotyczące braku bezpośredniego związku między rezygnacją z pracy a opieką oraz istnienia innych osób zobowiązanych do alimentacji, stały się bezprzedmiotowe w obliczu niespełnienia podstawowej przesłanki formalnej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych w kontekście przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a współmałżonek nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Potwierdzenie wiążącego charakteru uchwał NSA dla sądów administracyjnych.
Orzeczenie dotyczy konkretnej interpretacji przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych i jest silnie związane z uchwałą NSA I OPS 2/22. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w sprawach, gdzie nie występuje przesłanka małżeństwa osoby wymagającej opieki.
Zagadnienia prawne (3)
Czy warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie sprawującej opiekę nad matką, która pozostaje w związku małżeńskim, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz uchwałą NSA I OPS 2/22, jest to warunek konieczny.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na uchwale NSA, która jednoznacznie interpretuje przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., wskazując, że posiadanie przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności jest warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie sprawującej opiekę, innej niż współmałżonek. Brak takiego orzeczenia wyklucza przyznanie świadczenia, niezależnie od faktycznego stanu zdrowia współmałżonka czy innych okoliczności.
Czy zmiana stanu faktycznego (uzyskanie przez męża matki skarżącego orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności po dacie wydania decyzji organu II instancji) może wpłynąć na ocenę zasadności odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ocena prawna i faktyczna odbywa się na dzień wydania zaskarżonej decyzji.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że nowe orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności męża matki skarżącego, uzyskane po dacie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, nie mogło wpłynąć na rozstrzygnięcie. Istotna jest ocena przesłanek na dzień wydania zaskarżonej decyzji. Zmiana stanu faktycznego może być uwzględniona przy ponownym wniosku.
Czy brak bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką jest podstawą do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego?
Odpowiedź sądu
Tak, jest to jedna z przesłanek negatywnych.
Uzasadnienie
Organy administracji i sąd uznały, że skarżący nie wykazał bezpośredniego związku między swoją długotrwałą bezczynnością zawodową a koniecznością sprawowania opieki nad matką, która zachorowała znacznie później. Ostatnie zatrudnienie skarżącego miało miejsce w 2016 roku, a matka zachorowała w 2021 roku.
Przepisy (29)
Główne
u.ś.r. art. 17 § 1
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 17 § 5
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 17 § 5
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
u.ś.r. art. 17 § 1
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje m.in. innym osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Dz.U. 2022 poz 615 art. 17 § ust. 5 pkt 2 lit. a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Pomocnicze
u.ś.r. art. 2 § pkt 2
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 3 § pkt 11
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 20
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 24 § ust. 1, ust. 4
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 25 § ust. 1
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 26
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 30
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 32
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
p.p.s.a. art. 1 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § ust. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 104
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 1 i 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 109
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.r.o. art. 129 § § 1
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 132
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Dz. U. z 2021 r., poz. 573 ze zm. art. 3 i 4
Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
Dz. U. z 2021 r., poz. 573 ze zm. art. 5 § pkt 1 i 1a
Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
Ustawa z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów
Ustawa z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niespełnienie przez współmałżonka osoby wymagającej opieki przesłanki posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. i uchwałą NSA I OPS 2/22.
Odrzucone argumenty
Argumentacja skarżącego opierająca się na faktycznym sprawowaniu opieki i złym stanie zdrowia matki, a także na braku możliwości sprawowania opieki przez męża matki z przyczyn obiektywnych. • Argumentacja skarżącego dotycząca braku bezpośredniego związku między jego długotrwałym bezrobociem a koniecznością sprawowania opieki. • Argumentacja skarżącego dotycząca braku możliwości uzyskania wsparcia od brata. • Nowe orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności męża matki skarżącego, uzyskane po dacie wydania decyzji organu II instancji.
Godne uwagi sformułowania
warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego [...] jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności • Ocena stanu faktycznego i prawnego odbywa się na dzień wydania zaskarżonej decyzji.
Skład orzekający
Agnieszka Grosińska-Grzymkowska
przewodniczący
Sławomir Wojciechowski
sprawozdawca
Marcin Olejniczak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych w kontekście przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a współmałżonek nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Potwierdzenie wiążącego charakteru uchwał NSA dla sądów administracyjnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnej interpretacji przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych i jest silnie związane z uchwałą NSA I OPS 2/22. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w sprawach, gdzie nie występuje przesłanka małżeństwa osoby wymagającej opieki.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego świadczenia socjalnego i pokazuje rygorystyczną interpretację przepisów przez sądy, opartą na uchwale NSA. Jest to istotne dla prawników zajmujących się prawem socjalnym i administracyjnym.
“Świadczenie pielęgnacyjne: czy orzeczenie o niepełnosprawności małżonka to klucz do pieniędzy?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.