I OPP 4/26

I OPP 4/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-02-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-01-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Siegień /przewodniczący/
Marek Stojanowski /sprawozdawca/
Marian Wolanin
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Przewlekłość postępowania
Skarżony organ
Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego
Treść wyniku
Oddalono skargę na przewlekłość postępowania
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1725
art. 12 ust. 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym  prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski (sprawozdawca) Sędzia NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi J. M. na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt I OSK 2629/23 ze skargi kasacyjnej J. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 kwietnia 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 2371/22 w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 4 lipca 2022 r. nr DAP-WOSRFR-7280-57/2022/KB w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 5 kwietnia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. M. (dalej: "skarżący") na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 4 lipca 2022 r. nr DAP-WOSRFR-7280-57/2022/KB.
Przy piśmie z 4 lipca 2023 r. skarżący złożyli skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Akta sprawy wraz ze skargą kasacyjną wpłynęły do Naczelnego Sądu Administracyjnego 30 października 2023 r. Sprawę zarejestrowano w Wydziale I Izby Ogólnoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego tego samego dnia.
Przy piśmie z 15 stycznia 2026 r. (data wpływu do Naczelnego Sądu Administracyjnego – 20 stycznia 2026 r.) skarżący złożył skargę na przewlekłość postępowania sądowego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W skardze podniesiono, że postępowanie administracyjne w sprawie zostało wszczęte pismem z 15 września 1998 r. i dotychczas nie zostało zakończone. Dalej skarżący wywiódł, że od złożenia skargi kasacyjnej upłynęło ponad dwa i pół roku i przez ten czas nie zostały podjęte żadne czynności bezpośrednio zmierzające do wydania orzeczenia, pomimo że zdaniem skarżącego jest to okres wystarczająco długi aby móc przedsięwziąć czynności sygnalizujące stronie fakt podjęcia danego postępowania. W ocenie skarżącego jest to tym bardziej istotne, że postępowanie toczy się przed sądem II instancji, który jest mniej obciążony sprawami a nadto rozpoznaje skargę kasacyjną wyłącznie w zakresie zaskarżenia i nie gromadzi materiału dowodowego.
Skarżący wniósł o stwierdzenie wystąpienia stanu przewlekłości postępowania sądowego w sprawie, zlecenia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu podjęcia w terminie nie krótszym niż 8 miesięcy oraz nie dłuższym niż 11 miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia rozpoznającego skargę na przewlekłość, czynności wyznaczenia terminu rozprawy, zasądzenia od Skarbu Państwa sumy pieniężnej w kwocie 20.000 złotych oraz zasądzenie kosztów sądowych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2023 r. poz. 1725, dalej: "ustawa"), skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Konieczne jest zatem ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że jest ona nieuzasadniona. Stosownie zaś do art. 2 ust. 1 i 2 powołanej ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej, niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, biorąc pod uwagę charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej zawiłości, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być jednak oderwana od obowiązku sądu rozpoznania wszystkich wniesionych spraw bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. Należy również zauważyć, że ustawa nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewną wskazówkę może stanowić jednak art. 14 tej ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się więc, że ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Przy czym, jeżeli postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy nie oznacza to samo przez się, że w takim postępowaniu nastąpiła przewlekłość w rozumieniu tej ustawy, istotne są bowiem ustalenia faktyczne danej sprawy (por. postanowienia Naczelnego Sadu Administracyjnego z: 7 marca 2014 r., sygn. akt II OPP 14/14, 25 lipca 2013 r., sygn. akt II OPP 25/13, 19 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OPP 27/11 i 3 października 2014 r., sygn. akt I OPP 101/14).
W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna wpłynęła do Naczelnego Sądu Administracyjnego 30 października 2023 r. Po prawidłowym i niezwłocznym wykonaniu czynności wstępnych, sprawa została skierowana do oczekujących na wyznaczenie terminu rozprawy. Od momentu wpływu skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego do dnia wniesienia skargi na przewlekłość postępowania upłynęło ponad 26 miesięcy, czas trwania postępowania kasacyjnego przekroczył zatem 12 miesięcy o których mowa w art. 14 ustawy. Pamiętać jednak należy, że czas oczekiwania na rozpoznanie sprawy nie jest zależny tylko od czynności sądu, lecz przede wszystkim od bardzo dużej ilości składanych skarg kasacyjnych w zestawieniu z ograniczoną ilością możliwych terminów posiedzeń oraz ograniczonymi możliwościami kadrowymi Naczelnego Sądu Administracyjnego. Stosownie do § 25a ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 4 lipca 2020 r. – Regulamin Naczelnego Sądu Administracyjnego (Dz. U. z 2024r., poz. 805, dalej: "regulamin"), sprawy rozpatrywane w składach trzyosobowych przewodniczący wydziału przydziela sędziom w drodze losowania, w ramach symboli spraw należących do właściwości wydziału orzeczniczego, w którym orzekają, z uwzględnieniem specjalizacji orzeczniczej sędziów, zgodnie natomiast z ust. 4 powyższego przepisu, pula spraw wyznaczonych do losowania obejmuje sprawy z uwzględnieniem kolejności ich wpływu. Kategorie spraw rozpoznawanych poza kolejnością wpływu wymienione są w § 26 ust. 2 regulaminu, ponadto stosownie do § 26 ust. 5 regulaminu Prezes Izby może w uzasadnionych przypadkach zarządzić rozpoznanie sprawy lub określonych spraw poza kolejnością wpływu, po uprzednim uzgodnieniu z przewodniczącymi wydziałów. Rozpoznawana sprawa nie należy do żadnej z kategorii o których mowa w § 26 ust. 2 regulaminu, żadne przepisy ustaw szczególnych nie nakładają na Naczelny Sąd Administracyjny obowiązku jej rozpoznania poza kolejnością wpływu, zaś skarżący nie składał wniosku w tym przedmiocie. Podkreślić także należy, że w skardze kasacyjnej zawarto wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie, co znacząco wydłuża termin oczekiwania na rozpoznanie sprawy.
Z uwagi na powyższe w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okres oczekiwania na wyznaczenie terminu rozprawy w sprawie ze skargi kasacyjnej od wyroku z 5 kwietnia 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 2371/22 nie może stanowić o nieuzasadnionej zwłoce sądu. Zgodnie z regulaminem przed powyższą sprawą na dostępne terminy rozpraw kierowane były bowiem sprawy o wcześniejszej dacie wpływu, sprawy z urzędu należące do kategorii spraw rozpoznawanych poza kolejnością wpływu oraz sprawy w których został uwzględniony wniosek o ich rozpoznanie poza kolejnością wpływu. Oceny tej nie zmienia wskazywany przez skarżącego fakt orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny wyłącznie w granicach zarzutów kasacyjnych, jak również wskazywany fakt, że sprawa nie należy do szczególnie skomplikowanych. Niezależnie bowiem od powyższych okoliczności, rozpoznanie niniejszej sprawy wymaga wyznaczenia terminu rozprawy – co musi uwzględniać kolejność wskazaną powyżej.
Na marginesie jedynie można zauważyć, że stanowisko skarżącego co do mniejszego obciążenia sądu administracyjnego II instancji jest całkowicie nieuzasadnione. W odróżnieniu od Sądu Najwyższego – który co do zasady rozpoznaje nadzwyczajne środki zaskarżenia – Naczelny Sąd Administracyjny, jako jedyny w kraju sąd odwoławczy dla sądów administracyjnych I instancji, rozpoznaje zwyczajne środki zaskarżenia od orzeczeń zapadłych we wszystkich wojewódzkich sądach administracyjnych w Polsce. Skutkuje to w istocie bardzo dużym wpływem spraw oraz obciążeniem wydziałów orzeczniczych Naczelnego Sądu Administracyjnego. Składowi orzekającemu z urzędu jest wiadomym, że zgodnie z kolejnością wpływu okres oczekiwania na wyznaczenie terminu rozprawy w Wydziale I Izby Ogólnoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego przekracza obecnie 36 miesięcy. W takich okolicznościach, mimo że czas oczekiwania na wyznaczenie terminu rozprawy jest znaczący, nie sposób dopatrzeć się jakiegokolwiek stopnia zawinienia po stronie sądu, nie można zatem uznać, aby w sprawie wystąpiła przewlekłość postępowania. Wobec pozostałych argumentów podniesionych w uzasadnieniu skargi można zauważyć, że żadne przepisy nie nakładają na sąd obowiązku bieżącego informowania stron o stanie sprawy w trakcie oczekiwania na wyznaczenie terminu jej rozpoznania, jak również skarżący nie składał żadnego wniosku w tym przedmiocie. Okoliczność powyższa także nie stanowi zatem błędu w czynnościach sądu. Nie ma również znaczenia dla oceny przewlekłości sądu fakt, że postępowanie administracyjne zostało wszczęte w 1998 r. – jakkolwiek tak długi okres oczekiwania na zakończenie sprawy co do istoty może budzić zrozumiałe wątpliwości strony, to jednak na podstawie przepisów ustawy ocenie może podlegać wyłącznie przewlekłość sądu, a nie organu administracji publicznej – i to wyłącznie w jednym konkretnym postępowaniu sądowym, nie zaś we wszystkich postępowaniach które kiedykolwiek były prowadzone w tym samym przedmiocie.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy, orzekł jak w sentencji postanowienia.