I OPP 40/22

I OPP 40/22 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2022-12-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-01
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Siegień
Marek Stojanowski /przewodniczący sprawozdawca/
Marian Wolanin
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Przewlekłość postępowania
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę na przewlekłość postępowania
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 75
art. 2, art. 12 ust. 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym  prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędzia NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi G.Ż. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku w sprawie o sygn. akt III SA/Gd 344/22 ze skargi G.Ż. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 19 stycznia 2022 r., nr SKO Gd/5665/21 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie zasiłku celowego postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania.
Uzasadnienie
Pismem z 20 października 2022 r. (wpływ do WSA w Gdańsku: 16 listopada 2022 r.), G.Ż. (dalej również: "skarżący") wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku, w sprawie o sygn. akt III SA/Gd 344/22, w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie zasiłku celowego. W środku zaskarżenia zawarł żądanie stwierdzenia przewlekłości postępowania w sprawie, której skarga dotyczyła.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w sprawie doszło do "celowej i zamierzonej przewlekłości", którą skarżący określił na okres ośmiu miesięcy. Skarżący podkreślił, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w trakcie postępowania nie zrealizował przysługującego mu konstytucyjnego prawa do pomocy prawnej z urzędu, pomimo prawidłowo dostarczonego oświadczenia, co spowodowało nieuzasadnioną zwłokę w rozpoznaniu sprawy. Podniósł, że wszelkie, kierowanie przez niego do WSA ponaglenia w tym kierunku nie przyniosły odpowiedzi. Jego zdaniem, Sąd uchylał się od swego obowiązku, zatem skarga na przewlekłość stała się w pełni uzasadniona.
Z akt sprawy wynika, że G.Ż. pismem z 1 lutego 2022 r. (data wpływu do WSA: 28 marca 2022 r.), złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku (dalej również: "organ", "SKO"), z 19 stycznia 2022 r., nr SKO Gd/5665/21, odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy O. z 3 września 2021 r., nr OPS.512.O.2.2021 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego.
Skarga, wraz ze stosowną odpowiedzią organu, została przekazana do Sądu 28 marca 2022 r. i zarejestrowana pod sygn. akt III SA/Gd 344/22 – zarządzeniem z 29 marca 2022 r. W tym też dniu, na podstawie art. 57 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "ppsa" – w zarządzeniu błędnie wskazano publikator ustawy: "t.j. Dz.U. z dn. 28.11.2019r., poz. 2325"), zarządzono rozdzielenie skarg zawartych w piśmie G.Ż. z 1 lutego 2022 r. i wyłączenie do odrębnego rozpoznania skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 19 stycznia 2022 r., nr SKO Gd/6909/21 (sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt III SA/Gd 345/22). O powyższym poinformowano skarżącego wraz z doręczeniem mu: wezwania do uzupełnienia braku formalnego skargi, poprzez podanie numeru PESEL (art. 58 § 1 pkt 3 ppsa). Również 29 marca 2022 r. z akt sprawy wyłączono wniosek strony o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia pełnomocnika z urzędu (wniosek zarejestrowano pod sygnaturą akt III SPP/Gd 58/22), oraz wniosek skarżącego o wymierzenie SKO grzywny na podstawie art. 55 § 1 ppsa, który zarejestrowano pod sygn. akt III SO/Gd 4/22.
Pismem z 11 kwietnia 2022 r. skarżący uzupełnił brak formalny skargi.
Zarządzeniem z 26 kwietnia 2022 r. sprawę skierowano do rozpoznania w trybie uproszczonym oraz zarządzono wyznaczenie terminu jej rozpoznania, po rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie sygn. akt III SPP/Gd 58/22.
Przy piśmie z 4 kwietnia 2022 r., przesłano wnioskodawcy urzędowy formularz wniosku PPF w sprawie III SPP/Gd 58/22, zobowiązując go jednocześnie do jego wypełnienia w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Wnioskodawca formularz nadesłał 11 kwietnia 2022 r. (data stempla pocztowego). Wobec stwierdzenia przez referendarza sądowego, że oświadczenia zawarte w nadesłanym formularzu wniosku są niewystarczające, zarządzeniem z 25 kwietnia 2022 r., wezwano wnioskującego do przedłożenia stosownych informacji. W odpowiedzi na powyższe, wnioskodawca złożył wniosek o przedłużenie terminu na dostarczenie żądanych wyjaśnień. Zarządzeniem z 6 maja 2022 r. poinformowano wnioskodawcę, że powinien on wykonać zarządzenie z 25 kwietnia 2022 r., w nieprzekraczanym terminie 7 dni, od daty doręczenia zarządzenia z 6 maja 2022 r., pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o dotychczas złożone oświadczenia. Pismem z 14 maja 2022 r. (skierowanym do spraw sygn. akt: III SPP/Gd 59/22 i III SPP/Gd 58/22), wnioskodawca poinformował, że wystąpił do Dyrektora Aresztu Śledczego o wystawienie zaświadczenia o wysokości posiadanych środków. Postanowieniem z 10 czerwca 2022 r., w sprawie sygn. akt III SPP/Gd 58/22 umorzono postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych oraz odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Powyższe postanowienie zostało zakwestionowane sprzeciwem z 20 czerwca 2022 r. Postanowieniem z 30 czerwca 2022 r. WSA w Gdańsku utrzymał w mocy ww. postanowienie referendarza sądowego – odpis postanowienia doręczono skarżącemu 5 lipca 2022 r.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 17 października 2022 r., sprawę skierowano do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym na 24 listopada 2022 r., wyznaczono również skład orzekający oraz zarządzono o zawiadomieniu o powyższym skarżącego.
16 listopada 2022 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęła, przekazana przez Naczelny Sąd Administracyjny, skarga na przewlekłość postępowania w sprawie sygn. akt III SA/Gd 344/22 – skargę zarejestrowano i zarządzono jej niezwłoczne przekazanie do NSA wraz z aktami sprawy, po wyznaczonym na 24 listopada 2022 r. terminie posiedzenia.
Wyrokiem z 24 listopada 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznał skargę, orzekając o uchyleniu zaskarżonego postanowienia. Akta sprawy wraz ze skargą na przewlekłość postępowania przed Sądem I instancji przekazano do NSA przy piśmie z 1 grudnia 2022 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku w sprawie sygn. akt III SA/Gd 344/22 nie zasługuje na uwzględnienie i jako taka podlega oddaleniu.
Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2018 r., poz. 75, ze zm., dalej: "ustawa"), skarga
o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.
Koniecznym staje się więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że była ona nieuzasadniona.
W myśl art. 2 ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej, niż to konieczne, w kontekście oceny terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ocena taka nie może być jednak oderwana od obowiązku sądu rozpoznania wszystkich wniesionych spraw bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach.
Stosownie do art. 2 ust. 2 powołanej ustawy, dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość
i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie. Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania.
Z przepisów ustawy nie wynika wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Brzmienie art. 14 ustawy wskazuje jednak, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie z upływem
12 miesięcy, od daty wydania przez sąd orzeczenia, o określonego w art. 12 ustawy.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż
12 miesięcy. Przy czym, jeżeli postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy nie oznacza to samo przez się, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu tej ustawy (zob. postanowienia NSA: z 7 marca 2014 r., II OPP 14/14; z 25 lipca 2013 r., II OPP 25/13, z 19 sierpnia 2011 r., II OPP 27/11, z 13 sierpnia 2021 r., I OPP 48/21, czy z 3 sierpnia 2022 r., I OPP 12/22).
Mając na uwadze wyżej wymienione normy ustawy stwierdzić należy, że w ocenianej sprawie brak było podstaw do zarzucenia Sądowi I instancji przewlekłości postępowania, ponieważ poszczególne czynności podejmowane były prawidłowo
i bez nieuzasadnionej zwłoki. Od daty wpływu sprawy do Sądu I instancji (28 marca 2022 r.) do dnia jej rozstrzygnięcia przez ten Sąd (24 listopada 2022 r.) upłynęło 8 miesięcy, w czasie których dokonywano czynności niezbędnych dla przygotowania sprawy do jej rozstrzygnięcia. Skarżący, podnosząc zarzut przewlekłego prowadzenia postępowania przez WSA, winien mieć na uwadze czas niezbędny do wezwania go przez Sąd I instancji do uzupełnienia braku formalnego skargi (wskazanie numeru PESEL) oraz konieczność rozpoznania złożonego przez niego wniosku w sprawie o przyznanie prawa pomocy, który to wniosek wymagał wezwania do jego dwukrotnego uzupełnienia (poprzez przesłanie wnioskodawcy urzędowego formularza PPF, a następnie wezwanie do uzupełnienia złożonych oświadczeń). Zauważyć tu również trzeba, że sam skarżący zwrócił się do Sądu o przedłużenie terminu na nadesłanie żądanych dokumentów.
Podkreślenia wymaga, że dopiero z chwilą, gdy zakończone zostaną wszystkie postępowania wpadkowe (m.in.: w zakresie przyznania prawa pomocy), skarga może zostać merytorycznie rozpoznana przez sąd administracyjny (wydaniem wyroku). Od tego zatem momentu należy oceniać terminowość rozpoznania skargi (zob. np. postanowienia NSA: z 12 lutego 2010 r., I OPP 4/10, z 23 listopada 2012 r., II OPP 19/12, czy z 6 października 2022 r., I OPP 22/22). Jak wskazano już wyżej, w sprawie złożono wniosek o przyznanie prawa pomocy (w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu, a następnie – w złożonym formularzu PPF - zmodyfikowano wniosek i sprecyzowano go żądając zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata) – postanowienie referendarza sądowego zostało przez skarżącego zakwestionowane sprzeciwem, którego rozpoznanie wymagało wydania odrębnego postanowienia przez Sąd. Działania WSA w zakresie terminowości podejmowanych czynności należy uznać za prawidłowe.
Konkludując stwierdzić należy, że w toku postępowania nie wystąpiły
w czynnościach Sądu I instancji nieprawidłowości, których charakter znacznie przedłużyłyby czas postępowania. Jak już wskazano wyżej, w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego za przewlekłe uznaje się postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy, gdy w ocenianej sprawie od daty wpływu skargi do WSA do dnia jej rozpoznania wyrokiem, upłynęło 8 miesięcy. Za przewlekłość postępowania uznaje się brak czynności zmierzających do rozpoznania sprawy, zachodzący dłużej niż jest to konieczne. W konsekwencji powyższego dochodzi do niej jedynie wtedy, gdy zwłoka w czynnościach sądowych jest nadmierna (rażąca) i nie znajduje uzasadnienia w obiektywnych okolicznościach sprawy. W okolicznościach niniejszej sprawy stan taki nie wystąpił.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy, orzekł jak w sentencji.