I OPP 20/24

I OPP 20/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-10-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Siegień /przewodniczący/
Jolanta Rudnicka
Marek Stojanowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Przewlekłość postępowania
Skarżony organ
Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego
Treść wyniku
Oddalono skargi na przewlekłość postępowania
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1725
art. 12 ust. 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym  prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 30 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg D.R. oraz A.R. na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt I OSK 1430/16 ze skargi kasacyjnej B.R-W i K.R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 stycznia 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 2125/15 w sprawie ze skargi B.R-W, K.R., D.R. i A.R. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 27 września 2013 r. nr 1803/2013 w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość postanawia: oddalić skargi na przewlekłość postępowania.
Uzasadnienie
Pismem z 17 kwietnia 2016 r. B.R-W i K.R. złożyli skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 stycznia 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 2125/15.
Akta sprawy wraz ze skargą kasacyjną wpłynęły do Naczelnego Sądu Administracyjnego 8 czerwca 2016 r. i tego samego dnia zarejestrowano sprawę w Wydziale I Izby Ogólnoadministracyjnej. Zarządzeniem z 28 lutego 2018 r. wyznaczono termin rozprawy na 25 kwietnia 2018 r. Przy piśmie z 23 kwietnia 2018r. Prokurator Prokuratury Regionalnej w Warszawie wniósł o zawieszenie postępowania, gdyż rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku postępowania administracyjnego toczącego się przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Warszawie pod sygn. KOC/7371/Go/17.
Postanowieniem z 25 kwietnia 2018 r. zawieszono postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Postanowieniem z 16 maja 2024 r. podjęto zawieszone postępowanie, z uwagi na prawomocne zakończenie wskazanego postępowania przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Warszawie – co nastąpiło 24 lutego 2024 r. Zarządzeniem z 10 lipca 2024 r. wyznaczono termin rozprawy na 25 września 2024 r.
Pismami z 13 września 2024 r. D.R. oraz A.R. (dalej: "skarżący") złożyli skargi na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W ocenie skarżących w sprawie doszło do przewlekłości, gdyż postępowanie trwa dłużej niż jest to konieczne do wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych sprawy. Skarżący wskazali, że cała spraw trwa przed Naczelnym Sądem Administracyjnym 8 lat, co uzasadnia przyznanie każdemu z nich sumy pieniężnej w kwocie po 10.000 złotych.
Wyrokiem z 25 września 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2023 r. poz. 1725, dalej: "ustawa"), skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Konieczne jest zatem ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że jest ona nieuzasadniona. Stosownie zaś do art. 2 ust. 1 i 2 powołanej ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej, niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, biorąc pod uwagę charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej zawiłości, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być jednak oderwana od obowiązku sądu rozpoznania wszystkich wniesionych spraw bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. Należy również zauważyć, że ustawa nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewną wskazówkę może stanowić jednak art. 14 tej ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływie 12 miesięcy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się więc, że ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Przy czym, jeżeli postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy nie oznacza to samo przez się, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu tej ustawy (por. postanowienia Naczelnego Sadu Administracyjnego z: 7 marca 2014 r., sygn. akt II OPP 14/14, 25 lipca 2013 r., sygn. akt II OPP 25/13, 19 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OPP 27/11 i 3 października 2014 r., sygn. akt I OPP 101/14). Istotne są bowiem ustalenia faktyczne danej sprawy.
W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna wpłynęła do Naczelnego Sądu Administracyjnego wraz z aktami sprawy 8 czerwca 2016 r. Po prawidłowym i terminowym wykonaniu wstępnych czynności sądowych, sprawa została skierowana do oczekujących na wyznaczenie terminu rozprawy. Zarządzeniem z 13 marca 2018r. wyznaczono termin rozprawy na 25 kwietnia 2018 r. Postępowanie pozostawało następnie zawieszone w okresie od 25 kwietnia 2018 r. do 16 maja 2024 r. Po podjęciu postępowania, zarządzeniem z 10 lipca 2024 r. wyznaczono termin rozprawy, po czym sprawa została zakończona na rozprawie 25 września 2024 r. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że jako przewlekłość postępowania nie może zostać zaliczony okres zawieszenia postępowania. Postępowanie w sprawie zostało zawieszone na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "ppsa") – z uwagi na inne toczące się postepowanie przed organem administracji publicznej. Czas oczekiwania na zakończenie powyższej sprawy był niezależny od czynności Sądu. Stosownie do art. 127 § 3 ppsa, w okresie zawieszenia sąd nie podejmuje żadnych czynności z wyjątkiem tych, które mają na celu podjęcie postępowania. Z akt sprawy wynika, że czynności te były podejmowane, Sąd bowiem regularnie występował z zapytaniem o stan sprawy toczącej się przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym pod sygn. KOC/7371/Go/17, a następnie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie ze skargi na decyzję wydaną w ww. sprawie. Wyłączając okres zawieszenia postępowania, łączny czas trwania postępowania w sprawie przekroczył 26 miesięcy, co przekracza 12 miesięcy o których mowa w art. 14 ustawy.
Pamiętać jednak należy, że nie każda sytuacja w której czas oczekiwania na rozpoznanie sprawy przekroczył 12 miesięcy nosi cechy przewlekłości. Czas oczekiwania na rozpoznanie sprawy nie jest bowiem zależny tylko od czynności Sądu, lecz przede wszystkim od okoliczności niezależnych od Sądu, tj. bardzo dużej ilości składanych skarg kasacyjnych w zestawieniu z ograniczoną ilością możliwych terminów rozpraw oraz ograniczonymi możliwościami kadrowymi Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zgodnie z § 42 ust. 2 obowiązującego w dacie wpływu skargi kasacyjnej regulaminu wewnętrznego urzędowania Naczelnego Sądu Administracyjnego (M. P. z 2010 r. nr 86, poz. 1007), przewodniczący wydziału przydzielał sędziom wydziału sprawy według kolejności ich wpływu, z wyłączeniem wymienionych w pkt 1-12 spraw rozpoznawanych poza kolejnością wpływu. Stosownie natomiast do § 25a ust. 1 obecnie obowiązującego rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 4 lipca 2020 r. – Regulamin Naczelnego Sądu Administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 805, dalej: "regulamin"), sprawy rozpatrywane w składach trzyosobowych przewodniczący wydziału przydziela sędziom w drodze losowania, w ramach symboli spraw należących do właściwości wydziału orzeczniczego, w którym orzekają, z uwzględnieniem specjalizacji orzeczniczej sędziów, zgodnie natomiast z ust. 4 powyższego przepisu, pula spraw wyznaczonych do losowania obejmuje sprawy z uwzględnieniem kolejności ich wpływu. Kategorie spraw rozpoznawanych poza kolejnością wpływu wymienione są w § 26 ust. 2 regulaminu, ponadto stosownie do § 26 ust. 5 regulaminu Prezes Izby może w uzasadnionych przypadkach zarządzić rozpoznanie sprawy lub określonych spraw poza kolejnością wpływu, po uprzednim uzgodnieniu z przewodniczącymi wydziałów.
Rozpoznawana sprawa nie należała do kategorii spraw rozpoznawanych poza kolejnością wpływu w momencie jej wpływu do Naczelnego Sądu Administracyjnego, obecnie należy natomiast do tej kategorii na podstawie § 26 ust. 2 pkt 5 regulaminu. Jednak podkreślić należy, że sam ten fakt nie oznacza, że sprawy tego rodzaju rozpoznawane są natychmiast po podjęciu postępowania. Także sprawy które rozpoznawane są poza kolejnością wpływu przydzielane są do rozpoznania poszczególnym sędziom w drodze losowania, z uwzględnieniem kolejności wpływu spraw tej właśnie kategorii (§ 25a ust. 1 i 4 regulaminu). Oznacza to, że również w przypadku spraw które z urzędu lub z wniosku strony podlegają rozpoznaniu poza kolejnością wpływu o terminie ich rozpoznania decyduje ilość pozostających do rozpoznania spraw tego rodzaju, w zestawieniu z ograniczoną ilością możliwych terminów rozpraw oraz ograniczonymi możliwościami kadrowymi Naczelnego Sądu Administracyjnego, gdzie na wcześniejsze terminy posiedzeń kierowane są sprawy należące do kategorii rozpoznawanych poza kolejnością wpływu ale o wcześniejszej dacie wpływu. Podkreślić także należy, że skarżący kasacyjnie złożyli wniosek o rozpoznanie sprawy na rozprawie, co znacząco wydłuża czas oczekiwania na jej rozpoznanie. Składowi orzekającemu z urzędu jest wiadomym, że okres oczekiwania na wyznaczenie terminu rozprawy zgodnie z kolejnością wpływu w Wydziale I Izby Ogólnoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego wynosi obecnie około 36 miesięcy. Fakt, że w rozpoznawanej sprawie łączny czas trwania postępowania wyniósł około 26 miesięcy nie może zatem świadczyć o nieuzasadnionej zwłoce Sądu. Po podjęciu postępowania czynności zmierzające do rozpoznania sprawy zostały podjęte niezwłocznie, a sprawa została skierowana na najbliższy możliwy termin rozprawy – uwzględniając, że terminy rozpraw wyznaczane są na kilka miesięcy naprzód. Od momentu podjęcia postępowania do zakończenia sprawy upłynęło niewiele ponad cztery miesiące.
Oceniając wszystkie powyższe okoliczności nie sposób dopatrzyć się jakiegokolwiek stopnia zawinienia w czynnościach Sądu, co wyklucza stwierdzenie, przewlekłości w postępowaniu. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy orzekł jak w sentencji postanowienia.