I NZ 33/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy zawiesił postępowanie w sprawie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości składu orzekającego, wskazując na konieczność zmian legislacyjnych wynikających z orzeczeń TSUE i ETPCz.
Sąd Najwyższy, rozpoznając wniosek o wyłączenie sędziego w sprawie dotyczącej wznowienia postępowania karnego, postanowił zawiesić postępowanie. Jako przyczynę wskazano konieczność przeprowadzenia zmian legislacyjnych w celu usunięcia wad procesowych, które zostały zidentyfikowane w orzeczeniach Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (C-718/21) oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (Wałęsa przeciwko Polsce, skarga nr 50849/21). Sąd uznał, że wady te dotyczą ustrojowego charakteru składu orzekającego i mogą być usunięte jedynie przez ustawodawcę.
Sąd Najwyższy w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, rozpoznając wniosek o wyłączenie sędziego Elżbiety Karskiej od orzekania w sprawie sygn. I NZ 33/24, postanowił zawiesić postępowanie. Wniosek o wyłączenie sędziego został złożony przez obrońcę ukaranego M. J., który podniósł zarzut braku bezstronności. Sąd Najwyższy powołał się na przepis art. 22 § 1 k.p.k., który dopuszcza zawieszenie postępowania w przypadku długotrwałej przeszkody uniemożliwiającej jego prowadzenie. Jako podstawę do zawieszenia wskazano konieczność przeprowadzenia zmian legislacyjnych, które usunęłyby wady procesowe określone w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 21 grudnia 2023 r. (C-718/21) oraz w wyroku pilotażowym Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 23 listopada 2023 r. (Wałęsa przeciwko Polsce, skarga nr 50849/21). Orzeczenia te wskazują na wadliwość składu Sądu Najwyższego – Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, wynikającą z ukształtowania Krajowej Rady Sądownictwa na podstawie ustawy z 2017 r. Sąd Najwyższy uznał, że wady te mają charakter ustrojowy i mogą być usunięte jedynie przez polskiego ustawodawcę, a zawieszenie postępowania jest niezbędne do czasu wprowadzenia odpowiednich zmian prawnych.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, zawieszenie postępowania jest właściwą drogą do uniknięcia naruszenia prawa, jeśli wady procesowe mogą być usunięte jedynie przez ustawodawcę.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że wady procesowe dotyczące składu orzekającego, wynikające z orzeczeń TSUE i ETPCz, mają charakter ustrojowy i mogą być usunięte tylko przez ustawodawcę. W związku z tym, zawieszenie postępowania jest konieczne do czasu wprowadzenia zmian legislacyjnych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
zawieszenie postępowania
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. J. | osoba_fizyczna | ukaranego |
| adw. A. N. | osoba_fizyczna | obrońca ukaranego |
| Sędzia Elżbieta Karska | osoba_fizyczna | sędzia Sądu Najwyższego |
Przepisy (3)
Główne
k.p.k. art. 22 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Przepis dopuszcza zawieszenie postępowania w przypadku długotrwałej przeszkody uniemożliwiającej jego prowadzenie, w tym z powodu choroby psychicznej lub innej ciężkiej choroby, a katalog przyczyn ma charakter otwarty.
Pomocnicze
u.s.n.p. art. 8 § ust. 2
Ustawa o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r., na podstawie której ukształtowano Krajową Radę Sądownictwa, co doprowadziło do stwierdzenia wadliwości składu orzekającego przez TSUE i ETPCz.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wady procesowe składu orzekającego stwierdzone przez TSUE i ETPCz mają charakter ustrojowy i mogą być usunięte jedynie przez ustawodawcę. Zawieszenie postępowania jest konieczne do czasu usunięcia wad procesowych w celu uniknięcia naruszenia prawa.
Godne uwagi sformułowania
wady procesowe określone w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wada procesowa pozbawia Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej kompetencji do udzielenia merytorycznej odpowiedzi ustrojowy charakter instytucji pytań prejudycjalnych zawieszenie postępowania jest właściwą drogą do uniknięcia naruszenia prawa
Skład orzekający
Grzegorz Żmij
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie zawieszenia postępowania w krajowych sądach w związku z wadami praworządności stwierdzonymi przez sądy międzynarodowe."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wadliwości składu Sądu Najwyższego – Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 9/10
Orzeczenie dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności i niezależności sądownictwa w Polsce, odwołując się do kluczowych wyroków TSUE i ETPCz, co czyni je niezwykle istotnym dla prawników i opinii publicznej.
“Sąd Najwyższy zawiesza postępowanie z powodu wad praworządności: kluczowe orzeczenia TSUE i ETPCz zmieniają polskie sądownictwo.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN I NZ 33/24 POSTANOWIENIE Dnia 2 kwietnia 2025 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Grzegorz Żmij w sprawie M. J., ukaranego za czyn z art. 92a k.w. o wznowienie postepowania zakończonego wyrokiem Sądu Rejowego w Tychach z dnia 9 marca 2021 r, sygn. II W 2/21, utrzymanym w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 1 czerwca 2021 r. w sprawie o sygn. XXII Ka 321/21, na skutek zażalenia obrońcy ukaranego - adw. A. N. od postanowienia Sądu Najwyższego z 7 sierpnia 2024 r., w sprawie o sygn. I NWW 180/24, na posiedzeniu bez udziału stron w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 2 kwietnia 2025 r., w przedmiocie wniosku obrońcy ukaranego - adw. A. N. o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Elżbiety Karskiej od orzekania w postępowaniu toczącym się przed Sądem Najwyższym pod sygn. I NZ 33/24, na podstawie art. 22 § 1 k.p.k. w zw. z art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. 2023, poz. 1725) zawiesza postępowanie z uwagi na konieczność przeprowadzenia zmian legislacyjnych usuwających wady procesowe określone w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (Wielka Izba) z 21 grudnia 2023 r., C-718/21 oraz w wyroku pilotażowym Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 23 listopada 2023 r. Wałęsa przeciwko Polsce (skarga nr 50849/21). UZASADNIENIE Pismem z 12 listopada 2024 r. (data stempla pocztowego) obrońca M. J. – adw. A. N. wniósł o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Elżbiety Karskiej od orzekania od orzekania w postępowaniu toczącym się przed Sądem Najwyższym pod sygn. I NZ 33/24, podnosząc między innymi zarzut braku bezstronności w sprawie . Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Przepis art. 22 § 1 k.p.k. stanowi, że jeśli zachodzi długotrwała przeszkoda uniemożliwiająca prowadzenie postępowania, a w szczególności jeżeli nie można ująć oskarżonego albo nie może on brać udziału w postępowaniu z powodu choroby psychicznej lub innej ciężkiej choroby, postępowanie zawiesza się na czas trwania przeszkody. Katalog przyczyn zawieszenia postępowania zawarty w cytowanym przepisie ma charakter otwarty. Sąd Najwyższy wziął pod uwagę, że postępowanie z imiennie określonego wniosku o wyłączenie sędziego wyznaczonego do składu w rozpatrywanej sprawie w trybie art. 42 k.p.k., toczy się w sytuacji podniesienia przez obrońcę ukaranego okoliczności nieprawidłowości składu orzekającego, które wynikają w istotnej części ze względów systemowych. W wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (Wielka Izba) z dnia 21 grudnia 2023 r., C-718/21 potwierdzono, że Krajowa Rada Sądownictwa ukształtowana w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2018 r., poz. 3), nie jest organem niezależnym od władzy wykonawczej i ustawodawczej, a orzeczenia Sądu Najwyższego – Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych są obarczone wadą procesową. Stwierdzona wada procesowa pozbawia Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej kompetencji do udzielenia merytorycznej odpowiedzi na pytanie prejudycjalne przedłożone przez tak ukształtowany Sąd. Europejski Trybunał Praw Człowieka w wyroku z dnia 23 listopada 2023 r. w sprawie Wałęsa przeciwko Polsce (skarga nr 50849/21), stwierdził systemowe naruszenie art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności i wyznaczył termin na jego usunięcie. W uzasadnieniu wyjaśnił, że przyczyną stwierdzonej wady procesowej jest przede wszystkim wydanie orzeczenia przez sąd ukształtowany z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa działającej na podstawie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2018 r., poz. 3). Mając na względzie utrwalone orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, a nadto ustrojowy charakter instytucji pytań prejudycjalnych i jej fundamentalne znaczenie dla całego systemu prawnego Unii Europejskiej (zob. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (Wielka Izba) z dnia 6 marca 2018 r., C-284/16), Sąd Najwyższy uznał, że zawieszenie postępowania jest właściwą drogą do uniknięcia naruszenia prawa, ponieważ w polskim systemie konstytucyjnym tylko ustawodawca może usunąć stwierdzoną wadę procesową. Zawieszenie postępowania z urzędu, na podstawie art. 22 § 1 k.p.k. okazało się zatem konieczne do czasu usunięcia stwierdzonej wady procesowej. [kf] [r.g.]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI