I NZ 18/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w składzie orzekającym rozpoznał zażalenie adwokata J. B. na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 marca 2025 r. (sygn. akt I NSP 18/25), którym zawieszono postępowanie w sprawie skargi na przewlekłość postępowania przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie (sygn. akt II AKa 400/24). Sąd pierwszej instancji zawiesił postępowanie, opierając się na art. 22 § 1 k.p.k. i wskazując na potrzebę zmian legislacyjnych wynikających z wyroków TSUE (C-718/21) i ETPCz (Wałęsa przeciwko Polsce, skarga nr 50849/21). Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym zażalenie uznał, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z obrazą przepisów postępowania i błędnymi ustaleniami faktycznymi. Podkreślono, że art. 22 § 1 k.p.k. nie stanowił właściwej podstawy do zawieszenia postępowania, gdyż nie zachodziła długotrwała przeszkoda uniemożliwiająca prowadzenie sprawy. Sąd Najwyższy wskazał również, że wyroki TSUE i ETPCz są skierowane do Państwa jako strony, a nie do organów sądowych, a ich realizacja należy do organów władzy wykonawczej i ustawodawczej. Ponadto, stwierdzono, że sprawy, których dotyczyły postanowienie i skarga, nie miały związku z orzecznictwem TSUE dotyczącym KRS, ani nie kierowano do TSUE pytań prejudycjalnych. Zawieszenie postępowania zostało uznane za czynność nieprawidłową, generującą kolejną przewlekłość i naruszającą prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. W konsekwencji, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących zawieszania postępowań w sprawach o przewlekłość, stosowania przepisów o postępowaniu odwoławczym do postanowień Sądu Najwyższego wydanych w pierwszej instancji, oraz relacji między prawem krajowym a orzecznictwem międzynarodowym.
Dotyczy specyficznej sytuacji skargi na przewlekłość postępowania w kontekście procedury karnej.
Zagadnienia prawne (2)
Czy postanowienie o zawieszeniu postępowania w sprawie skargi na przewlekłość, wydane na podstawie art. 22 § 1 k.p.k. z uwagi na konieczność zmian legislacyjnych i wyroki TSUE/ETPCz, jest prawidłowe i zgodne z prawem strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postanowienie o zawieszeniu postępowania było nieprawidłowe, naruszało przepisy procedury karnej i prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że art. 22 § 1 k.p.k. nie stanowił właściwej podstawy do zawieszenia postępowania w sprawie skargi na przewlekłość, gdyż nie zachodziła długotrwała przeszkoda uniemożliwiająca prowadzenie sprawy. Ponadto, wyroki TSUE i ETPCz są skierowane do Państwa, a nie do organów sądowych, a ich realizacja leży w gestii władzy wykonawczej i ustawodawczej. Zawieszenie postępowania było nieuzasadnione i generowało kolejną przewlekłość.
Czy postanowienie Sądu Najwyższego wydane w pierwszej instancji, które zamyka drogę do merytorycznego rozpoznania sprawy, podlega zaskarżeniu na zasadach ogólnych postępowania odwoławczego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienie o zawieszeniu postępowania w sprawie skargi na przewlekłość, wydane przez Sąd Najwyższy w pierwszej instancji, podlega zaskarżeniu na podstawie przepisów o postępowaniu odwoławczym i zażaleniu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy zastosował przepisy postępowania karnego o postępowaniu odwoławczym (art. 425 k.p.k. i nast.) oraz o zażaleniu (art. 459 k.p.k. i nast.), odsyłając do nich art. 8 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość. Uznano, że brak możliwości weryfikacji takiego postanowienia prowadziłby do luki procesowej i naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania (art. 176 ust. 1 Konstytucji RP).
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. B. | osoba_fizyczna | adwokat |
Przepisy (17)
Główne
k.p.k. art. 425 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Umożliwia zaskarżenie orzeczeń sądu odwoławczego oraz orzeczeń wydanych przez Sąd Najwyższy, chyba że ustawa stanowi inaczej. Stosowany do postanowienia wydanego w pierwszej instancji.
k.p.k. art. 425 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Pozwala na zaskarżenie orzeczenia w całości lub w części, a także na zaskarżenie braku określonego rozstrzygnięcia. Stosowany do postanowienia wydanego w pierwszej instancji.
k.p.k. art. 426 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Zażalenie przysługuje na postanowienie o zawieszeniu postępowania, o którym orzekał sąd odwoławczy, do innego równorzędnego składu sądu odwoławczego. Stosowany do postanowienia Sądu Najwyższego wydanego w pierwszej instancji.
k.p.k. art. 437 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do uchylenia zaskarżonego postanowienia.
k.p.k. art. 437 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do uchylenia zaskarżonego postanowienia.
u.s.p.p. art. 2 § ust. 1
Ustawa o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki
Definicja przewlekłości postępowania.
u.s.p.p. art. 2 § ust. 2
Ustawa o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki
Kryteria oceny przewlekłości postępowania (terminowość i prawidłowość czynności).
u.s.p.p. art. 8 § ust. 2
Ustawa o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki
Zastosowanie przepisów o postępowaniu zażaleniowym obowiązujących w postępowaniu, którego skarga dotyczy.
Konstytucja RP art. 176 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada co najmniej dwuinstancyjności postępowania sądowego. Zaskarżone postanowienie naruszało tę zasadę poprzez brak możliwości weryfikacji.
Konstytucja RP art. 78
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada zaskarżalności orzeczeń wydanych w pierwszej instancji. Zaskarżone postanowienie naruszało tę zasadę poprzez brak możliwości weryfikacji.
Pomocnicze
k.p.k. art. 22 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Nie stanowił właściwej podstawy do zawieszenia postępowania w sprawie skargi na przewlekłość, gdyż nie zachodziła długotrwała przeszkoda uniemożliwiająca prowadzenie postępowania.
k.p.k. art. 22 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Katalog przyczyn zawieszenia postępowania ma charakter otwarty, jednakże nie obejmuje sytuacji związanych z oczekiwaniem na zmiany legislacyjne czy realizacją orzeczeń międzynarodowych.
k.p.k. art. 426 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Stanowi, że od orzeczeń sądu odwoławczego oraz od orzeczeń wydanych przez Sąd Najwyższy nie przysługuje środek odwoławczy, chyba że ustawa stanowi inaczej. W kontekście postanowienia wydanego w pierwszej instancji, ustawa (o skardze na przewlekłość) stanowi inaczej.
k.p.k. art. 438 § pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Obraza przepisów postępowania, która miała wpływ na treść orzeczenia, jako podstawa uchylenia postanowienia.
k.p.k. art. 438 § pkt 3
Kodeks postępowania karnego
Błąd w ustaleniach faktycznych, który miał wpływ na treść orzeczenia, jako podstawa uchylenia postanowienia.
u.s.p.p. art. 11
Ustawa o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki
Przewiduje dwumiesięczny termin na rozpoznanie sprawy skargi na przewlekłość.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Postanowienie naruszało ten przepis poprzez niezrozumienie podziału kompetencji organów państwa w stosunkach międzynarodowych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zastosowanie art. 22 § 1 k.p.k. jako podstawy zawieszenia postępowania było błędne. • Wyroki TSUE i ETPCz są skierowane do Państwa, a nie do organów sądowych. • Zawieszenie postępowania narusza prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. • Postanowienie wydane w pierwszej instancji powinno podlegać zaskarżeniu na zasadach ogólnych.
Odrzucone argumenty
Argumenty Sądu Najwyższego pierwszej instancji dotyczące konieczności zmian legislacyjnych i wpływu orzeczeń międzynarodowych na zawieszenie postępowania.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy zastosował niewłaściwą podstawę prawną, tj. art. 22 § 1 k.p.k. jako podstawę zawieszenia postępowania. • Wyroki organów międzynarodowych kierowane są do Państwa Członkowskiego Unii Europejskiej, a nie do organu sądowego tego Państwa Członkowskiego ani tym bardziej do Sądu Najwyższego. • To suwerenne Państwo-Strona decyduje o sposobie wykonania wyroku ETPC w systemie prawa krajowego. • Zawieszenie postępowania w sprawie I NSP 18/25 było czynnością zarówno nieprawidłową jak i naruszającą prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. • Zaskarżone rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego o zawieszeniu postępowania w sprawie o przewlekłość, może być dla obywatela niezrozumiałe i stanowi próbę „obejścia” systemu wymiaru sprawiedliwości, a także stanowi próbę uchylenia się od sprawowania wymiaru sprawiedliwości w oczekiwaniu na podjęcie zgodnych z wyobrażeniem Sądu Najwyższego działań ustawodawczych.
Skład orzekający
Elżbieta Karska
przewodniczący-sprawozdawca
Marek Dobrowolski
członek
Maria Szczepaniec
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zawieszania postępowań w sprawach o przewlekłość, stosowania przepisów o postępowaniu odwoławczym do postanowień Sądu Najwyższego wydanych w pierwszej instancji, oraz relacji między prawem krajowym a orzecznictwem międzynarodowym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji skargi na przewlekłość postępowania w kontekście procedury karnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnego prawa do sądu i szybkości postępowania, a także pokazuje napięcia między polskim sądownictwem a orzecznictwem międzynarodowym (TSUE, ETPCz) oraz rolę Sądu Najwyższego w interpretacji przepisów.
“Sąd Najwyższy kontra TSUE i ETPCz: Kto decyduje o zawieszeniu postępowania?”
Zdanie odrębne
Maria Szczepaniec
Sędzia Maria Szczepaniec nie zgodziła się z większością składu orzekającego, uznając, że zażalenie adwokata J. B. na postanowienie o zawieszeniu postępowania należało oddalić, a zaskarżone postanowienie powinno zostać utrzymane w mocy.
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.