I NWW 94/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy stwierdził swoją niewłaściwość do rozpoznania wniosku o wyłączenie asesora sądowego, przekazując sprawę do Sądu Rejonowego w Gdańsku, powołując się na wyrok TSUE i przepisy k.p.c.
Wnioskodawca złożył wniosek o wyłączenie asesora sądowego z powodu jego powołania przez KRS ukształtowaną nowymi przepisami oraz odrzucenia dowodu. Sąd Rejonowy przekazał wniosek do Sądu Najwyższego. Sąd Najwyższy, opierając się na wyroku TSUE C-204/21, uznał, że wyłączna właściwość Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych do rozpoznawania takich wniosków narusza prawo UE. W związku z tym, Sąd Najwyższy stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał wniosek do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Gdańsku zgodnie z przepisami k.p.c.
Sprawa dotyczy wniosku M.S. o wyłączenie asesora sądowego X.Y. z Sądu Rejonowego Gdańsk-Północ w Gdańsku, toczącej się pod sygnaturą I C 901/23. Wnioskodawca uzasadnił wniosek powołaniem asesora przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną przepisami z 2017 r. oraz odrzuceniem przez niego dowodu w sprawie. Sąd Rejonowy przekazał wniosek do Sądu Najwyższego na podstawie art. 26 § 2 ustawy o Sądzie Najwyższym. Sąd Najwyższy, rozpoznając sprawę w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, powołał się na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 5 czerwca 2023 r. (C-204/21). Wyrok ten stwierdził, że przekazanie do wyłącznej właściwości tej Izby rozpoznawania zarzutów dotyczących braku niezależności sądu lub sędziego stanowi naruszenie prawa Unii Europejskiej (art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE w związku z art. 47 Karty praw podstawowych, art. 267 TFUE i zasada pierwszeństwa prawa UE). TSUE podkreślił, że prawo do niezawisłego i bezstronnego sądu wymaga, aby każdy sąd krajowy badał spełnienie tych standardów, jeśli pojawią się wątpliwości. W świetle tego orzeczenia TSUE oraz podstawy przekazania wniosku przez Sąd Rejonowy, Sąd Najwyższy uznał, że wniosek o wyłączenie asesora powinien być rozpoznawany zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego (art. 49 i nast. k.p.c.). Zgodnie z art. 52 § 1 k.p.c., o wyłączeniu sędziego rozstrzyga sąd, w którym sprawa się toczy, a w przypadku braku możliwości wydania postanowienia z powodu braku sędziów, sąd nad nim przełożony. W konsekwencji Sąd Najwyższy stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał wniosek do rozpoznania Sądowi Rejonowemu Gdańsk-Północ w Gdańsku.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd Najwyższy stwierdził swoją niewłaściwość do rozpoznania wniosku o wyłączenie asesora sądowego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na wyroku TSUE C-204/21, który uznał, że wyłączna właściwość Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych do rozpoznawania takich wniosków narusza prawo UE. W związku z tym, wniosek powinien być rozpoznawany zgodnie z przepisami k.p.c. przez sąd, w którym sprawa się toczy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
przekazanie wniosku
Strona wygrywająca
Sąd Rejonowy Gdańsk-Północ w Gdańsku
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.S. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| E.S.A. | spółka | pozwany |
| asesor sądowy X.Y. | inne | asesor sądowy |
Przepisy (4)
Główne
k.p.c. art. 49
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy dotyczące wyłączenia sędziego, które powinny być stosowane w niniejszej sprawie.
k.p.c. art. 52 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zgodnie z tym przepisem, o wyłączeniu sędziego rozstrzyga sąd, w którym sprawa się toczy, a gdyby sąd ten nie mógł wydać postanowienia z powodu braku dostatecznej liczby sędziów – sąd nad nim przełożony.
Pomocnicze
u.SN art. 26 § § 2
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Przepis ten stanowił podstawę do przekazania wniosku do Sądu Najwyższego, jednak jego zastosowanie zostało zakwestionowane w świetle prawa UE.
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
Przepisy tej ustawy stanowiły podstawę powołania asesora sądowego, co było jednym z argumentów wnioskodawcy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewłaściwość Sądu Najwyższego do rozpoznania wniosku o wyłączenie asesora w świetle wyroku TSUE C-204/21. Konieczność stosowania przepisów k.p.c. dotyczących wyłączenia sędziego.
Godne uwagi sformułowania
wniosek o wykluczenie składu sędziowskiego i zbadanie niezależności asesora powołanie asesora sądowego X.Y. przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. przekazanie – na podstawie art. 26 § 2 u.SN – do wyłącznej właściwości Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego rozpoznawania zarzutów i zagadnień prawnych dotyczących braku niezależności sądu lub braku niezawisłości sędziego stanowi uchybienie zobowiązaniom, które wynikają z mocy art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE w związku z art. 47 Karty praw podstawowych, jak również na mocy art. 267 TFUE i zasady pierwszeństwa prawa Unii. prawo do niezawisłego i bezstronnego sądu ustanowionego uprzednio na mocy ustawy oznacza, że każdy sąd krajowy powołany do stosowania prawa Unii jest zobowiązany zbadać, czy spełnia on takie standardy, jeżeli pojawiłaby się w tym względzie poważna wątpliwość.
Skład orzekający
Krzysztof Wiak
Prezes SN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie interpretacji przepisów dotyczących właściwości Sądu Najwyższego w sprawach o wyłączenie sędziego w kontekście prawa UE i orzecznictwa TSUE."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której zarzut dotyczy niezależności sądownictwa i jest rozpoznawany przez Izbę Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii niezależności sądownictwa i wpływu orzecznictwa TSUE na polski system prawny, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie wśród prawników i opinii publicznej.
“Sąd Najwyższy nie jest sądem od wyłączania sędziów? Kluczowy wyrok TSUE zmienia zasady gry.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN I NWW 94/25 POSTANOWIENIE Dnia 24 lipca 2025 r. Sąd Najwyższy w składzie: Prezes SN Krzysztof Wiak w sprawie z powództwa M.S. przeciwko E.S.A. z siedzibą w G. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 24 lipca 2025 r., wniosku powoda o wyłączenie asesora sądowego Sądu Rejonowego Gdańsk-Północ w Gdańsku X.Y. od orzekania w sprawie I C 901/23, stwierdza swoją niewłaściwość i przekazuje wniosek Sądowi Rejonowemu Gdańsk-Północ w Gdańsku. UZASADNIENIE Dnia 13 maja 2025 r. M.S. (dalej: „wnioskodawca”) na rozprawie toczącej się przed Sądem Rejonowym Gdańsk-Północ w Gdańsku, w sprawie o sygn. akt I C 901/23, złożył ustnie do protokołu wniosek o „wykluczenie składu sędziowskiego i zbadanie niezależności asesora X.Y.”. W ramach uzasadnienia wnioskodawca wskazał powołanie asesora sądowego X.Y. w 2021 r. przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, a także odrzucenie przez niego dowodu w sprawie, z uwagi na wniesienie go po terminie. Sąd Rejonowy Gdańsk-Północ w Gdańsku postanowieniem z 13 maja 2024 r. ( I C 901/23 ) na podstawie art. 26 § 2 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (tekst jedn. Dz.U. 2024, poz. 622, dalej: „u.SN”) wniosek M.S. przekazał Prezesowi Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Sąd Rejonowy Gdańsk-Północ w Gdańsku przekazał wniosek o wyłączenie asesora sądowego X.Y. do Sądu Najwyższego na podstawie art. 26 § 2 u.SN. Zgodnie z tym przepisem, do właściwości Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych należy rozpoznawanie wniosków lub oświadczeń dotyczących wyłączenia sędziego albo o oznaczenie sądu, przed którym ma się toczyć postępowanie, obejmujących zarzut braku niezależności sądu lub braku niezawisłości sędziego. Sąd rozpoznający sprawę przekazuje niezwłocznie wniosek Prezesowi Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych celem nadania mu dalszego biegu na zasadach określonych w odrębnych przepisach. Przekazanie wniosku Prezesowi Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych nie wstrzymuje biegu toczącego się postępowania. Jako podstawę wniosku wnioskodawca wskazał okoliczność rekomendowania ASR X.Y. przez Krajową Radę Sądownictwa, ukształtowaną zgodnie z przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, jak również podjęcie przez niego decyzji procesowej o odrzuceniu dowodu zgłoszonego przez wnioskodawcę w toku postępowania. W niniejszej sprawie Sąd Najwyższy zobowiązany był uwzględnić treść wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 5 czerwca 2023 r. (C-204/21), w którym uznano, że przekazanie – na podstawie art. 26 § 2 u.SN – do wyłącznej właściwości Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego rozpoznawania zarzutów i zagadnień prawnych dotyczących braku niezależności sądu lub braku niezawisłości sędziego stanowi uchybienie zobowiązaniom, które wynikają z mocy art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE w związku z art. 47 Karty praw podstawowych, jak również na mocy art. 267 TFUE i zasady pierwszeństwa prawa Unii. Trybunał zaznaczył, że kwestie dotyczące badania niezależności sądu i niezawisłości sędziego nie stanowią specyficznych kwestii prawnych w konkretnej dziedzinie prawa, które z tego względu mogłyby należeć do wyłącznej właściwości wyspecjalizowanego potencjalnie sądu. Co więcej, prawo do niezawisłego i bezstronnego sądu ustanowionego uprzednio na mocy ustawy oznacza, że każdy sąd krajowy powołany do stosowania prawa Unii jest zobowiązany zbadać, czy spełnia on takie standardy, jeżeli pojawiłaby się w tym względzie poważna wątpliwość. Uwzględniając argumentację zawartą w powyższym wyroku TSUE oraz podstawę przekazania wniosku przez Sąd Rejonowy Gdańsk-Północ w Gdańsku , należało przyjąć, że w niniejszej sprawie wniosek o wyłączenie ASR X.Y. powinien być rozpoznawany zgodnie z regulacjami zawartymi w art. 49 i nast. k.p.c. Zgodnie z art. 52 § 1 k.p.c., o wyłączeniu sędziego rozstrzyga sąd, w którym sprawa się toczy, a gdyby sąd ten nie mógł wydać postanowienia z powodu braku dostatecznej liczby sędziów – sąd nad nim przełożony. Powyższe prowadzi zatem do wniosku, że w niniejszej sprawie właściwy pozostaje Sąd Rejonowy Gdańsk-Północ w Gdańsku. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. Z.G. [a.ł]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI