Orzeczenie · 2024-07-10

I NWW 83/24

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2024-07-10
SNKarnepostępowanie karneWysokanajwyższy
sąd najwyższywyłączenie sędziegoniezawisłość sędziowskaniezależność sądukrajowa rada sądownictwakonstytucjaeuropejska konwencja praw człowiekatsuetrybunał konstytucyjnykasacja

Wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Ryszarda Witkowskiego został złożony w związku z wątpliwościami co do jego bezstronności, wynikającymi z procedury nominacyjnej przeprowadzonej przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. Pełnomocnik skazanego argumentował, że sędzia ten nie jest w stanie zapewnić standardów przewidzianych w Konstytucji RP i Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Sąd Najwyższy, rozpatrując wniosek na posiedzeniu bez udziału stron, postanowił pozostawić go bez rozpoznania. Uzasadnienie opiera się na art. 26 § 3 ustawy o Sądzie Najwyższym, który stanowi, że wnioski dotyczące wyłączenia sędziego, obejmujące zarzut braku niezależności lub niezawisłości, a opierające się wyłącznie na wadliwości aktu powołania, pozostawia się bez rozpoznania. Sąd odwołał się do konstytucyjnej procedury powoływania sędziów przez Prezydenta RP na wniosek KRS, podkreślając, że sam akt powołania nie podlega kontroli sądowej. Przywołano również orzecznictwo Sądu Najwyższego (m.in. I NOZP 2/19, I NOZP 3/19) oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego P 22/19, który orzekł o niezgodności przepisów k.p.k. w zakresie dopuszczającym rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania. Podkreślono, że orzeczenia TK mają moc powszechnie obowiązującą. W kontekście wyroku TSUE w sprawach połączonych C-585/18, C-624/18 i C-625/18, wskazano, że sama okoliczność powołania sędziego w procesie nominacyjnym przez KRS ukształtowaną ustawą z 2017 r. nie uzasadnia zarzutu braku niezależności lub bezstronności bez wystąpienia dodatkowych okoliczności.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Uzasadnienie dopuszczalności lub niedopuszczalności wniosków o wyłączenie sędziego w Sądzie Najwyższym, zwłaszcza w kontekście procedury powołania sędziów.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o wyłączenie sędziego SN opartego wyłącznie na zarzutach dotyczących procedury nominacyjnej.

Zagadnienia prawne (2)

Czy wniosek o wyłączenie sędziego, oparty wyłącznie na zarzutach dotyczących procedury powołania sędziego przez Krajową Radę Sądownictwa, podlega rozpoznaniu przez Sąd Najwyższy?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, taki wniosek pozostawia się bez rozpoznania.

Uzasadnienie

Ustawa o Sądzie Najwyższym (art. 26 § 3) stanowi, że wnioski dotyczące wyłączenia sędziego, obejmujące zarzut braku niezależności lub niezawisłości, a opierające się wyłącznie na wadliwości aktu powołania, pozostawia się bez rozpoznania. Akt powołania sędziego przez Prezydenta RP nie podlega kontroli sądowej. Orzecznictwo TK potwierdza, że badanie wadliwości powołania sędziego jest niedopuszczalne.

Czy sama okoliczność powołania sędziego w procesie nominacyjnym przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną ustawą z 2017 r. uzasadnia zarzut braku niezależności lub bezstronności sędziego?

Odpowiedź sądu

Nie, sama ta okoliczność nie jest wystarczająca; konieczne jest wystąpienie dodatkowych okoliczności i ocena ich całokształtu.

Uzasadnienie

Wyrok TSUE w sprawach połączonych C-585/18, C-624/18 i C-625/18 wskazuje, że do stwierdzenia braku niezależności lub bezstronności konieczne jest wykazanie dodatkowych okoliczności poza samą procedurą nominacyjną.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Pozostawiono wniosek bez rozpoznania

Strony

NazwaTypRola
C. O.osoba_fizycznaskazany

Przepisy (8)

Główne

u.SN art. 26 § § 3

Ustawa o Sądzie Najwyższym

Pozostawia się bez rozpoznania wnioski lub oświadczenia dotyczące wyłączenia sędziego, obejmujące zarzut braku niezależności sądu lub braku niezawisłości sędziego, jako obejmujące ustalenie oraz ocenę zgodności z prawem powołania sędziego lub jego umocowania do wykonywania zadań z zakresu wymiaru sprawiedliwości.

Pomocnicze

u.SN art. 26 § § 2

Ustawa o Sądzie Najwyższym

Do właściwości Sądu Najwyższego należy rozpoznawanie wniosków lub oświadczeń dotyczących wyłączenia sędziego albo o oznaczenie sądu, przed którym ma się toczyć postępowanie, obejmujących zarzut braku niezależności sądu lub braku niezawisłości sędziego.

Konstytucja RP art. 179

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Procedura powoływania sędziów przez Prezydenta RP na wniosek KRS.

Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw

Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r., na podstawie której ukształtowano skład KRS.

k.p.k. art. 41 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Podstawa do złożenia wniosku o wyłączenie sędziego.

k.p.k. art. 42 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Podstawa do złożenia wniosku o wyłączenie sędziego.

u.KRS art. 44

Ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa

Kontrola uchwał KRS przez Sąd Najwyższy.

Konstytucja RP art. 190 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Moc powszechnie obowiązująca i ostateczność orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wniosek o wyłączenie sędziego, oparty wyłącznie na zarzutach dotyczących procedury powołania sędziego, jest niedopuszczalny na podstawie art. 26 § 3 u.SN. • Akt powołania sędziego przez Prezydenta RP nie podlega kontroli sądowej. • Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego P 22/19 wyznacza stan prawny, w którym badanie wadliwości powołania sędziego jest niedopuszczalne.

Godne uwagi sformułowania

akt powołania stanowi podstawę prawno-konstytucyjnego stosunku łączącego osobę sędziego z Rzecząpospolitą Polską, który – jako taki – nie może być przedmiotem kontroli sądowej • sama okoliczność, że sędzia został powołany w procesie nominacyjnym przeprowadzonym przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. [...] nie uzasadnia zarzutu braku niezależności lub bezstronności, bowiem konieczne jest wystąpienie dodatkowych okoliczności i wzięcie pod uwagę ich całokształtu

Skład orzekający

Tomasz Demendecki

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności lub niedopuszczalności wniosków o wyłączenie sędziego w Sądzie Najwyższym, zwłaszcza w kontekście procedury powołania sędziów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o wyłączenie sędziego SN opartego wyłącznie na zarzutach dotyczących procedury nominacyjnej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii niezależności sądownictwa i procedury powoływania sędziów, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie w środowisku prawniczym i szerszej publiczności.

Sąd Najwyższy: Czy wniosek o wyłączenie sędziego z powodu wadliwego powołania jest dopuszczalny?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst