I NWW 77/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy stwierdził swoją niewłaściwość do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego, przekazując sprawę do Sądu Rejonowego w Warszawie, powołując się na orzecznictwo TSUE dotyczące niezależności sądownictwa.
Sąd Najwyższy w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych rozpatrywał wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Rejonowego w W. z powodu zarzutu braku niezależności. Sąd Najwyższy, powołując się na wyrok TSUE z 5 czerwca 2023 r. (C-204/21), uznał, że Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych nie jest wyłącznym organem właściwym do rozpoznawania takich wniosków. W związku z tym, stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał wniosek do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Warszawie.
Sprawa dotyczyła wniosku oskarżyciela prywatnego P. N. o wyłączenie sędziego J. K. z Sądu Rejonowego w W. od orzekania w sprawie karnej IV K [...], z powodu zarzutu braku niezależności i niezawisłości sędziego. Sąd Rejonowy w W. przekazał ten wniosek do Sądu Najwyższego – Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, zgodnie z art. 26 § 2 ustawy o Sądzie Najwyższym. Sąd Najwyższy, rozpatrując sprawę, wziął pod uwagę wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 5 czerwca 2023 r. (C-204/21), który stwierdził, że wyłączna właściwość Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych do rozpoznawania zarzutów dotyczących braku niezależności sądu lub niezawisłości sędziego stanowi uchybienie zobowiązaniom wynikającym z prawa UE. TSUE podkreślił, że prawo do niezawisłego i bezstronnego sądu wymaga, aby każdy sąd krajowy był zobowiązany zbadać swoją niezależność, jeśli pojawią się wątpliwości. W związku z tym, Sąd Najwyższy uznał, że nie jest właściwy do rozpoznania wniosku i na podstawie art. 35 § 1 k.p.k. przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Warszawie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych nie jest wyłącznym organem właściwym do rozpoznawania takich wniosków.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na wyrok TSUE (C-204/21), który uznał, że wyłączna właściwość tej Izby w sprawach dotyczących niezależności sądu stanowi uchybienie prawu UE. Badanie niezależności sędziego nie może być skoncentrowane w jednym sądzie, a każdy sąd krajowy ma obowiązek stosować prawo UE i zapewnić ochronę uprawnień jednostek.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzenie niewłaściwości i przekazanie sprawy
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. S. | osoba_fizyczna | oskarżona |
| P. N. | osoba_fizyczna | oskarżyciel prywatny |
| J. K. | osoba_fizyczna | sędzia |
Przepisy (3)
Główne
k.p.k. art. 35 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Nakazuje przekazanie sprawy sądowi właściwemu, w tym kwestii incydentalnych.
Pomocnicze
uSN art. 26 § § 2
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Określa właściwość Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych do rozpoznawania wniosków o wyłączenie sędziego z powodu braku niezależności lub niezawisłości.
uSN art. 26 § § 4
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyrok TSUE (C-204/21) kwestionujący wyłączną właściwość Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w sprawach dotyczących niezależności sądownictwa. Obowiązek stosowania prawa UE i zapewnienia ochrony uprawnień jednostek przez każdy sąd krajowy.
Godne uwagi sformułowania
brak niezależności i brak niezawisłości przekazanie – na podstawie art. 26 § 2 u.SN – do wyłącznej właściwości Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego rozpoznawania zarzutów i zagadnień prawnych dotyczących braku niezależności sądu lub braku niezawisłości sędziego stanowi uchybienie zobowiązaniom, które wynikają z mocy art. 19 ust. 1 akapit drugi Traktatu o Unii Europejskiej w związku z art. 47 Karty praw podstawowych, jak również na mocy art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej i zasady pierwszeństwa prawa Unii. każdy sąd krajowy powołany do stosowania prawa Unii jest zobowiązany zbadać, czy ze względu na swój skład stanowi on taki sąd, jeżeli pojawia się w tym względzie poważna wątpliwość.
Skład orzekający
Tomasz Demendecki
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja właściwości Sądu Najwyższego w sprawach dotyczących niezależności sądownictwa w świetle prawa UE i orzecznictwa TSUE."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której zarzut braku niezależności sędziego jest podstawą wniosku o wyłączenie, a sprawa została pierwotnie skierowana do Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych SN.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Orzeczenie dotyczy fundamentalnej kwestii niezależności sądownictwa i jego zgodności z prawem Unii Europejskiej, co jest tematem o dużym znaczeniu publicznym i prawniczym.
“Sąd Najwyższy nie jest sądem od wszystkiego: TSUE wpływa na polskie procedury wyłączania sędziów.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN I NWW 77/23 POSTANOWIENIE Dnia 4 lipca 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Tomasz Demendecki w sprawie przeciwko R. S. oskarżonej o przestępstwo z art. 212 § 1 k.k. w przedmiocie wniosku oskarżyciela prywatnego P. N. o wyłączenie sędziego Sądu Rejonowego w W. J. K. od orzekania w sprawie IV K [...], na posiedzeniu bez udziału stron w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 4 lipca 2023 r., na podstawie art. 35 § 1 k.p.k., stwierdza swoją niewłaściwość i wniosek zgodnie z właściwością przekazuje do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Warszawie. UZASADNIENIE Pismem z 28 marca 2023 r. P. N. (dalej: „wnioskodawca”) złożył wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Rejonowego w W. J. K. od orzekania w sprawie IV K [...] zarzucając wskazanemu sędziemu „brak niezależności i brak niezawisłości”. Postanowieniem z 29 marca 2023 r. (IV K [...]) Sąd Rejonowy w W. przekazał pismo wnioskodawcy, zawierające wniosek o wyłączenie SSR J. K. od rozpoznania sprawy toczącej się pod sygn. akt IV K [...], do Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego, na podstawie art. 26 § 2 i § 4 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (tekst jedn. Dz.U. 2023, poz. 1093, dalej: „uSN”). Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Sąd Rejonowy w W. przekazał wniosek o wyłączenie SSR J. K. do Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego na podstawie przepisów u.SN. Zgodnie z art. 26 § 2 u.SN, do właściwości Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych należy rozpoznawanie wniosków lub oświadczeń dotyczących wyłączenia sędziego albo o oznaczenie sądu, przed którym ma się toczyć postępowanie, obejmujących zarzut braku niezależności sądu lub braku niezawisłości sędziego. Sąd rozpoznający sprawę przekazuje niezwłocznie wniosek Prezesowi Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych celem nadania mu dalszego biegu na zasadach określonych w odrębnych przepisach. Przekazanie wniosku Prezesowi Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych nie wstrzymuje biegu toczącego się postępowania. Sąd Najwyższy zobowiązany był uwzględnić treść wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej także: TSUE) z 5 czerwca 2023 r. (C - 204/21), w którym uznano, że przekazanie – na podstawie art. 26 § 2 u.SN – do wyłącznej właściwości Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego rozpoznawania zarzutów i zagadnień prawnych dotyczących braku niezależności sądu lub braku niezawisłości sędziego stanowi uchybienie zobowiązaniom, które wynikają z mocy art. 19 ust. 1 akapit drugi Traktatu o Unii Europejskiej (Dz.U. 2004, nr 90, poz. 864/30 ze zm., dalej: „TUE”) w związku z art. 47 Karty praw podstawowych, jak również na mocy art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (tekst skonsolidowany Dz.Urz.UE 2016 C 202, s. 1), i zasady pierwszeństwa prawa Unii. Trybunał zaznaczył, że kwestie dotyczące badania niezależności sądu i niezawisłości sędziego nie stanowią specyficznych kwestii prawnych w konkretnej dziedzinie prawa, które z tego względu mogłyby należeć do wyłącznej właściwości wyspecjalizowanego potencjalnie sądu. Co więcej, prawo do niezawisłego i bezstronnego sądu ustanowionego uprzednio na mocy ustawy oznacza, że każdy sąd krajowy powołany do stosowania prawa Unii jest zobowiązany zbadać, czy ze względu na swój skład stanowi on taki sąd, jeżeli pojawia się w tym względzie poważna wątpliwość. Oznacza to, że badanie wniosków obejmujących zarzut braku niezawisłości i bezstronności sędziów nie może być skoncentrowane w jednym sądzie. Wobec zakwestionowania wyłącznej właściwości Sądu Najwyższego – Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w sprawach wniosków lub oświadczeń dotyczących wyłączenia sędziego albo o oznaczenie sądu, przed którym ma się toczyć postępowanie, obejmujących zarzut braku niezależności sądu lub braku niezawisłości sędziego, n ie ulega wątpliwości, iż każdy sąd krajowy, działający w ramach swojej właściwości, ma jako organ państwa członkowskiego obowiązek, zgodnie z zasadą współpracy wyrażoną w art. 4 ust. 3 TUE, stosować w całości podlegające bezpośredniemu stosowaniu prawo Unii i zapewnić ochronę uprawnień wynikających z tego prawa dla jednostek. Wobec powyższego, rozpoznawanie wniosków i oświadczeń dotyczących wyłączenia sędziego albo o oznaczenie sądu, przed którym ma się toczyć postępowanie, w tym również obejmujących zarzut braku niezależności sądu lub braku niezawisłości sędziego, ma się odbywać na zasadach ogólnych według właściwości wynikającej z właściwych przepisów proceduralnych. Z tych wszystkich względów należało uznać, że Sąd Najwyższy – Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych nie jest właściwa do rozpoznania wniosku oskarżyciela prywatnego P. N. Biorąc pod uwagę treść art. 35 § 1 k.p.k., z którego wynika obowiązek przekazania sprawy sądowi właściwemu nie tylko co do głównego przedmiotu procesu, ale także co do kwestii incydentalnych, wniosek oskarżyciela prywatnego P. N. o wyłączenie sędziego Sądu Rejonowego w W. J. K. od orzekania w sprawie IV K [...], należało przekazać Sądowi Rejonowemu w W. Z tych wszystkich względów, na podstawie powołanych przepisów Sąd Najwyższy – Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych orzekł jak w sentencji. [ ł.n ]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI