I NWW 55/21

Sąd Najwyższy2023-07-26
SNKarneinneŚrednianajwyższy
wyłączenie sędziegoSąd NajwyższyIzba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznychustawa o Sądzie Najwyższympowołanie sędziegobezstronnośćniezawisłość

Sąd Najwyższy pozostawił bez rozpoznania wniosek o wyłączenie sędziego, ponieważ dotyczył on wyłącznie kwestii powołania sędziego, co wyłącza jego kognicję.

R. Ł. złożył wniosek o wyłączenie sędziego P. P. od orzekania w sprawie karnej, argumentując to kwestiami związanymi z powołaniem sędziego na urząd. Sąd Okręgowy przekazał wniosek do Sądu Najwyższego. Sąd Najwyższy, powołując się na art. 26 § 3 ustawy o Sądzie Najwyższym, pozostawił wniosek bez rozpoznania, wskazując, że nie mieści się on w granicach jego kognicji, gdyż dotyczy wyłącznie oceny zgodności z prawem powołania sędziego.

Wniosek R. Ł. o wyłączenie sędziego P. P. od orzekania w sprawie karnej toczącej się przed Sądem Okręgowym w X. (sygn. akt III K 259/17) opierał się na zarzutach dotyczących sposobu powołania sędziego na urząd. Sąd Okręgowy przekazał wniosek do rozpoznania Sądowi Najwyższemu. Sąd Najwyższy, analizując sprawę w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, stwierdził, że zgodnie z art. 26 § 3 ustawy o Sądzie Najwyższym, wnioski dotyczące wyłączenia sędziego, które obejmują ustalenie i ocenę zgodności z prawem powołania sędziego lub jego umocowania, pozostawia się bez rozpoznania. Ponieważ wniosek R. Ł. koncentrował się wyłącznie na tej kwestii, Sąd Najwyższy uznał, że nie mieści się on w granicach jego formalnej kontroli i postanowił pozostawić go bez rozpoznania. Podkreślono, że taka podstawa do pozostawienia wniosku bez rozpoznania wynika również z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który co do zasady domniemywa spełnienie przez sądy krajowe wymogów niezależności i niezawisłości, chyba że prawomocne orzeczenie dowodzi inaczej, czego w tej sprawie wnioskodawca nie wykazał.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, taki wniosek podlega pozostawieniu bez rozpoznania.

Uzasadnienie

Ustawa o Sądzie Najwyższym (art. 26 § 3) wprost stanowi, że wnioski obejmujące ustalenie i ocenę zgodności z prawem powołania sędziego pozostawia się bez rozpoznania. Kognicja Sądu Najwyższego w tym zakresie jest ograniczona do wniosków dotyczących braku niezależności sądu lub niezawisłości sędziego, a nie samego sposobu powołania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

pozostawienie wniosków bez rozpoznania

Strony

NazwaTypRola
R. Ł.osoba_fizycznawnioskodawca
P. P.osoba_fizycznasędzia

Przepisy (6)

Główne

u.SN art. 26 § 3

Ustawa o Sądzie Najwyższym

Wniosek o wyłączenie sędziego, który obejmuje ustalenie oraz ocenę zgodności z prawem powołania sędziego lub jego umocowania do wykonywania zadań z zakresu wymiaru sprawiedliwości, pozostawia się bez rozpoznania.

Pomocnicze

u.SN art. 26 § 2

Ustawa o Sądzie Najwyższym

Do właściwości Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych należy rozpoznawanie wniosków lub oświadczeń dotyczących wyłączenia sędziego albo o oznaczenie sądu, przed którym ma się toczyć postępowanie, obejmujących zarzut braku niezależności sądu lub braku niezawisłości sędziego.

k.p.k. art. 41 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 42 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 35 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 35 § 2

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wniosek o wyłączenie sędziego dotyczy wyłącznie kwestii jego powołania na urząd, co zgodnie z art. 26 § 3 u.SN wyłącza kognicję Sądu Najwyższego.

Godne uwagi sformułowania

wniosek pozostawia się bez rozpoznania, jeżeli obejmuje ustalenie oraz ocenę zgodności z prawem powołania sędziego nie mieści się w granicach formalnych kontroli realizowanej przez Sąd Najwyższy co do zasady należy domniemywać spełnienie przez sąd krajowy wymogów określonych w art. 267 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Skład orzekający

Tomasz Demendecki

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja zakresu kognicji Sądu Najwyższego w sprawach dotyczących wyłączenia sędziego na podstawie ustawy o Sądzie Najwyższym, w szczególności w kontekście zarzutów dotyczących sposobu powołania sędziego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji uregulowanej w ustawie o Sądzie Najwyższym i nie rozstrzyga merytorycznie kwestii wyłączenia sędziego, a jedynie formalne podstawy rozpoznania wniosku.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej związanej z wyłączeniem sędziego i interpretacji przepisów ustawy o Sądzie Najwyższym, co jest istotne dla praktyków prawa, choć nie zawiera nietypowych faktów.

Sąd Najwyższy: Kiedy wniosek o wyłączenie sędziego nie zostanie rozpoznany?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
I NWW 55/21
POSTANOWIENIE
Dnia 26 lipca 2023 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Tomasz Demendecki
w sprawie wniosku R. Ł. oskarżonego o czyn z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. i inne
w przedmiocie wyłączenia sędziego P. P. od orzekania w sprawie toczącej się przed Sądem Okręgowym w X. pod sygn. akt III K 259/17,
po rozpoznaniu na posiedzeniu bez udziału stron w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej
‎
i Spraw Publicznych w dniu 26 lipca 2023 r.,
na podstawie art. 26 § 3 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym,
pozostawia wnioski bez rozpoznania.
UZASADNIENIE
Wnioskiem datowanym na 11 czerwca 2021 r. R. Ł., na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 k.p.k. wniósł o „wyłączenie sędziego P.
P. od udziału w rozpoznaniu sprawy Sądu Okręgowego w X. III Wydział Karny prowadzonej pod sygn. akt III K 259/17”. Okolicznościami mającymi wpływać na kwestię bezstronności i niezawisłości sędziego zdaniem wnioskodawcy są kwestie związane z jego powołaniem na urząd sędziego.
Postanowieniem z 24 czerwca 2021 r., III K 259/17, Sąd Okręgowy w X, na podstawie art. 35 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 26 § 2 ustawy
o
Sądzie Najwyższym, przekazał do rozpoznania Sądowi Najwyższemu wniosek R. Ł. w zakresie w jakim dotyczy on sędziego P. P.
Wnioskodawca w kolejnych wnioskach datowanych na 13 września 2021 r. i
15 września 2021 r. jako podstawę wyłączenia sędziego podtrzymywał kwestie związane z jego powołaniem na urząd sędziego.
W wykonaniu zobowiązania Sądu Najwyższego z 13 stycznia 2023 r. R. Ł., pismem datowanym na 1 lutego 2023 r. wniósł o powstrzymanie się sędziego P. P. od orzekania w sprawie. Natomiast pismami datowanymi na 13 lutego 2023 r. a następnie 16 lutego 2023 r. wnioskodawca wskazał, iż podtrzymuje wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Okręgowego w X. P. P. i wnosi o rozpoznanie sprawy w trybie art. 26 u.SN.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 26 § 2 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (tekst jedn. Dz.U. 2021, poz. 154 ze zm., dalej: „u.SN”), do właściwości Izby
Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych należy rozpoznawanie wniosków lub oświadczeń dotyczących wyłączenia sędziego albo o oznaczenie sądu, przed
którym ma się toczyć postępowanie, obejmujących zarzut braku niezależności sądu lub braku niezawisłości sędziego. Jednocześnie, stosownie do treści art.26 § 3 u.SN, wniosek, o którym mowa w art. 26 § 2 u.SN, pozostawia się bez rozpoznania, jeżeli obejmuje ustalenie oraz ocenę zgodności z prawem powołania sędziego lub jego umocowania do wykonywania zadań z zakresu wymiaru sprawiedliwości.
Sąd rozpoznający sprawę przekazuje niezwłocznie wniosek Prezesowi Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych celem nadania mu dalszego biegu na zasadach określonych w odrębnych przepisach. Przekazanie wniosku Prezesowi Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych nie wstrzymuje biegu toczącego się postępowania.
W przedmiotowej sprawie sformułowany zarzut sprowadza się wyłącznie do
kwestii powołania sędziego. Jak wskazano wyżej, ustawa jednoznacznie stanowi, że wniosek, o którym mowa w art. 26 § 2 u.SN, pozostawia się bez
rozpoznania, jeżeli obejmuje ustalenie oraz ocenę zgodności z prawem powołania sędziego. Konsekwentnie rozpatrzenie sformułowanego przez R.
Ł. wniosku nie mieści się w granicach formalnych kontroli realizowanej przez Sąd Najwyższy na podstawie art. 26 § 2 u.SN (zob.
postanowienia Sądu Najwyższego z  29 czerwca 2021 r., I NWW 45/21; 12 maja 2021 r., I NWW 25/21) i należy pozostawić go bez rozpoznania.
Niezależnie od powyższego podkreślić należy, że
podstawą do
pozostawienia wniosku bez rozpoznania, w oparciu o przepis art. 26 § 3 u.SN, jest sytuacja, w której wniosek nie spełnia warunków konstrukcyjnych (nie
podaje
okoliczności faktycznych i ich oceny prawnej, uzasadnienia lub uprawdopodobnienia zawartych w nim twierdzeń) lub ma charakter abstrakcyjny, tj. nie odnosi się do konkretnej sprawy lub dotyczy kwestionowania samego statusu sędziego (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 8 maja 2020 r., I NWW 7/20). Do analogicznych wniosków prowadzi również analiza orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: „Trybunał” lub „TSUE”). Trybunał oceniając dopuszczalność wniosków o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym wielokrotnie podkreślał, że co do zasady należy domniemywać spełnienie przez
sąd
krajowy wymogów określonych w art. 267 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej, niezależnie od tego w jakim składzie sędziowskim sąd ten orzeka. Domniemanie to może zostać obalone, jeżeli prawomocne orzeczenie sądowe wydane przez sąd krajowy lub międzynarodowy prowadziłoby do uznania, że sędzia lub sędziowie orzekający jako sąd nie są sądem niezawisłym, bezstronnym i ustanowionym uprzednio na mocy ustawy w rozumieniu art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE w świetle art. 47 akapit drugi Karty praw podstawowych Unii
Europejskiej (zob. wyroki Trybunału z 13 października 2022 r. w sprawach C
-
355/21 oraz C
-
698/20). W niniejszej sprawie R. Ł. nie wskazał ani
tym
bardziej nie wykazał, aby w stosunku do sędziego objętego wnioskiem o wyłączenie wydano takie prawomocne orzeczenie sądowe.
Z uwagi na powyższe Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji.
[D.Z.]
[ał]

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI