I NWW 479/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku oskarżycielki subsydiarnej K.W.-Ś. o wyłączenie sędziego Sądu Rejonowego w S. X.Y.. od orzekania w sprawie III K 906/22, z powodu zarzucanego mu braku niezależności i niezawisłości. Sąd Rejonowy w S. przekazał ten wniosek do rozpoznania Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego, zgodnie z art. 26 § 2 ustawy o Sądzie Najwyższym. Sąd Najwyższy, analizując sprawę, wziął pod uwagę wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 5 czerwca 2023 r. (C-204/21), który uznał, że przekazanie wyłącznej właściwości do rozpoznawania zarzutów dotyczących braku niezależności sądu lub niezawisłości sędziego do Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych stanowi naruszenie prawa UE. TSUE podkreślił, że każdy sąd krajowy ma obowiązek badać swoją niezależność i niezawisłość, a takie kwestie nie mogą być skoncentrowane w jednym sądzie. W związku z tym Sąd Najwyższy stwierdził swoją niewłaściwość do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego Sądu Rejonowego i na podstawie art. 35 § 1 k.p.k. przekazał go do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w S. Ponadto, Sąd Najwyższy odrzucił wniosek pełnomocnika oskarżycielki o zbadanie wymogów niezawisłości i bezstronności sędziego SN M. Dobrowolskiego w sprawie I NWW 479/23, wskazując, że zgodnie z art. 29 § 6 ustawy o Sądzie Najwyższym, takie wnioski są dopuszczalne tylko w ściśle określonych kategoriach spraw, do których niniejsze postępowanie nie należy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie zasady, że sądy krajowe, w tym Sąd Najwyższy, muszą badać swoją niezawisłość i bezstronność w świetle prawa UE, a wyłączna właściwość Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych SN w tym zakresie jest niezgodna z prawem UE.
Dotyczy specyficznej sytuacji przekazania sprawy do Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych SN oraz wniosków o zbadanie niezawisłości sędziego SN w określonych przypadkach.
Zagadnienia prawne (2)
Czy Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego jest właściwa do rozpoznawania wniosków o wyłączenie sędziego, obejmujących zarzut braku niezależności sądu lub niezawisłości sędziego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych nie jest właściwa do rozpoznawania takich wniosków.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na wyrok TSUE (C-204/21), który stwierdził, że wyłączna właściwość tej Izby w sprawach dotyczących niezawisłości sędziowskiej narusza prawo UE. Badanie niezawisłości i bezstronności nie może być skoncentrowane w jednym sądzie, a każdy sąd krajowy ma obowiązek je przeprowadzić. Rozpoznawanie takich wniosków powinno odbywać się na zasadach ogólnych według właściwości wynikającej z przepisów proceduralnych.
Czy wniosek o zbadanie wymogów niezawisłości i bezstronności sędziego Sądu Najwyższego jest dopuszczalny w niniejszej sprawie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wniosek jest niedopuszczalny.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 29 § 6 ustawy o Sądzie Najwyższym, wniosek o zbadanie wymogów niezawisłości i bezstronności sędziego SN może być złożony tylko w ściśle określonych sprawach (środek zaskarżenia, sprawa dyscyplinarna, zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej, sprawy pracownicze sędziego SN, sprawy o przeniesienie w stan spoczynku). Niniejsze postępowanie nie należy do tych kategorii.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. K. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| K.W.-Ś. | osoba_fizyczna | oskarżycielka subsydiarna / wnioskodawca |
| X.Y.. | osoba_fizyczna | sędzia Sądu Rejonowego w S. |
| M. D. | osoba_fizyczna | sędzia Sądu Najwyższego |
Przepisy (5)
Główne
k.p.k. art. 35 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek przekazania sprawy sądowi właściwemu, także w kwestiach incydentalnych.
Pomocnicze
u.SN art. 26 § § 2
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Przepis określający właściwość Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych do rozpoznawania wniosków dotyczących wyłączenia sędziego lub oznaczenia sądu, obejmujących zarzut braku niezależności lub niezawisłości.
u.SN art. 29 § § 10
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Podstawa do odrzucenia wniosku.
u.SN art. 29 § § 5
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Określa dopuszczalność badania wymogów niezawisłości i bezstronności sędziego SN.
u.SN art. 29 § § 6
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Określa katalog spraw, w których dopuszczalne jest złożenie wniosku o zbadanie wymogów niezawisłości i bezstronności sędziego SN.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyrok TSUE (C-204/21) kwestionujący wyłączną właściwość Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych SN w sprawach dotyczących niezawisłości sędziowskiej. • Zasada pierwszeństwa prawa UE i obowiązek sądów krajowych do badania swojej niezależności i niezawisłości. • Przepisy k.p.k. (art. 35 § 1) nakazujące przekazanie sprawy sądowi właściwemu. • Ograniczony katalog spraw, w których dopuszczalne jest badanie niezawisłości sędziego SN (art. 29 § 6 u.SN).
Godne uwagi sformułowania
przekazanie – na podstawie art. 26 § 2 u.SN – do wyłącznej właściwości Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego rozpoznawania zarzutów i zagadnień prawnych dotyczących braku niezależności sądu lub braku niezawisłości sędziego stanowi uchybienie zobowiązaniom, które wynikają z mocy art. 19 ust. 1 akapit drugi Traktatu o Unii Europejskiej w związku z art. 47 Karty praw podstawowych, jak również na mocy art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, i zasady pierwszeństwa prawa Unii. • kwestie dotyczące badania niezależności sądu i niezawisłości sędziego nie stanowią specyficznych kwestii prawnych w konkretnej dziedzinie prawa, które z tego względu mogłyby należeć do wyłącznej właściwości wyspecjalizowanego potencjalnie sądu. • każdy sąd krajowy powołany do stosowania prawa Unii jest zobowiązany zbadać, czy ze względu na swój skład stanowi on taki sąd, jeżeli pojawia się w tym względzie poważna wątpliwość. • badanie wniosków obejmujących zarzut braku niezawisłości i bezstronności sędziów nie może być skoncentrowane w jednym sądzie. • każdy sąd krajowy, działający w ramach swojej właściwości, ma jako organ państwa członkowskiego obowiązek, zgodnie z zasadą współpracy wyrażoną w art. 4 ust. 3 TUE, stosować w całości podlegające bezpośredniemu stosowaniu prawo Unii i zapewnić ochronę uprawnień wynikających z tego prawa dla jednostek.
Skład orzekający
Marek Dobrowolski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie zasady, że sądy krajowe, w tym Sąd Najwyższy, muszą badać swoją niezawisłość i bezstronność w świetle prawa UE, a wyłączna właściwość Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych SN w tym zakresie jest niezgodna z prawem UE."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przekazania sprawy do Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych SN oraz wniosków o zbadanie niezawisłości sędziego SN w określonych przypadkach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Orzeczenie ma wysokie znaczenie praktyczne i precedensowe ze względu na odwołanie do wyroku TSUE i jego wpływ na polski system prawny, a także dotyczy kwestii ustrojowych związanych z niezawisłością sędziowską.
“Sąd Najwyższy nie jest właściwy do badania niezawisłości sędziego SN – przełomowe orzeczenie w świetle prawa UE.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.