I NWW 41/23

SN
I NWW 41/23
POSTANOWIENIE
Dnia 7 marca 2023 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Elżbieta Karska
w sprawie z wniosku R. Ł.
o wyłączenie ASR A.D.
od orzekania w sprawie Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu, sygn. akt V K 589/22,
po rozpoznaniu na posiedzeniu bez udziału stron w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 7 marca 2023 r.,
pozostawia wniosek bez rozpoznania.
UZASADNIENIE
W sprawie sygn. akt V K 589/22 Sądu Rejonowego dla Wrocławia – Śródmieścia we Wrocławiu, oskarżony R. Ł.
wniósł o wyłączenie od
orzekania ASR
A. D.
podnosząc m.in., że została ona powołana na wniosek nowej Krajowej Rady Sądownictwa - „NeoKRS” i nie zapewnia gwarancji niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Wniosek pozostawiono bez rozpoznania.
W myśl art. 26 § 2 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (tj.
Dz.U. 2021, poz. 154, dalej: u.SN) do właściwości Sądu Najwyższego należy
rozpoznawanie wniosków
lub oświadczeń dotyczących wyłączenia sędziego
albo o oznaczenie sądu, przed którym ma się toczyć postępowanie, obejmujących zarzut braku niezależności sądu lub braku niezawisłości sędziego. Ustawodawca powierzył Sądowi Najwyższemu rozpoznawanie określonej kategorii wniosków lub
oświadczeń formułowanych w toku spraw rozpatrywanych przez sądy, a
jednocześnie ograniczył zakres kognicji Sądu do takich, które zawierają pewien rodzaj zarzutów, tj. zarzut braku niezależności sądu lub braku niezawisłości sędziego.
Wniosek o wyłączenie sędziego skierowany do rozpoznania przez Sąd Najwyższy na podstawie art. 26 § 2 u.SN,
jako obejmujący ustalenie oraz ocenę zgodności z prawem powołania sędziego lub jego umocowania do wykonywania zadań z zakresu wymiaru sprawiedliwości, pozostawia się bez rozpoznania (art. 26 § 3 u.SN).
Przywołany art. 26 § 3 u.SN wyznacza tym samym granicę, w jakiej Sąd
Najwyższy bada zarzuty, o których mowa w art. 26 § 2 u.SN. Zarzuty te nie
mogą dotyczyć oceny tego, czy dana osoba jest sędzią, a więc polegać na
rozstrzyganiu w przedmiocie przysługiwania osobie objętej wnioskiem statusu sędziowskiego. Ograniczenie to stanowi konsekwencję przewidzianej na poziomie konstytucyjnym procedury powoływania sędziów przez Prezydenta RP na wniosek KRS (art. 179 Konstytucji RP) i wiąże się z rozstrzygnięciem przez ustawodawcę, że akt powołania stanowi podstawę prawno
-
konstytucyjnego stosunku łączącego osobę sędziego z
Rzecząpospolitą Polską, który - jako taki - nie może być przedmiotem kontroli sądowej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z
16
października 2019 r., I NOZP 2/19). O ile zatem istnieje sądowa kontrola uchwał KRS obejmujących rozstrzygnięcie w przedmiocie przedstawienia Prezydentowi RP wniosku o powołanie do pełnienia urzędu sędziego, realizowana
przez Sąd Najwyższy (art. 44 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o
Krajowej Radzie Sądownictwa, Dz.U. 2019, poz. 84 ze zm.), o tyle kontrola ta jest
niedopuszczalna w odniesieniu do samego aktu powołania sędziego przez
Prezydenta RP.
Wnioskodawca oparł wniosek o wyłączenie od orzekania ASR A.D. wyznaczonej do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy na przesłance udziału tzw. „NeoKRS” w postępowaniu nominacyjnym. Właściwym do rozpoznania przedmiotowego wniosku jest zatem Sąd Najwyższy.
Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z 8 stycznia 2020 r., I
NOZP
3/19, pkt 32 podkreślił, że
badanie ważności lub skuteczności aktu ustrojowego Prezydenta RP powołania sędziego oraz wynikającego z niego stosunku ustrojowego łączącego sędziego z Rzeczpospolitą Polską przez
Prezydenta RP - odrębnego od stosunku służbowego - nie jest dopuszczalne w jakimkolwiek postępowaniu przed sądem lub innym organem państwowym (…). Nie jest w szczególności dopuszczalne ustalenie istnienia albo nieistnienia tego
stosunku na drodze sądowej (np. postanowienie Sądu Najwyższego z
5
listopada 2009 r., I CSK 16/09).
Celem kontroli i stosowania kryteriów określonych w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 19 listopada 2019 r. w połączonych sprawach C
-
585/18, C
-
624/18 i C
-
625/18 jest zapewnienie rozpoznania sprawy przez sąd spełniający kryteria niezależności i bezstronności, a
nie następcza kontrola aktu powołania sędziego. Kontrola ta ma charakter wstępny i następuje na etapie uchwał Krajowej Rady Sądownictwa o
rekomendowaniu sędziego, wyłącznie w sytuacji ich zaskarżenia do Sądu Najwyższego. Inaczej prowadziłoby to do naruszenia prerogatywy Prezydenta Rzeczypospolitej do powoływania sędziów, w świetle potwierdzonej także przez TSUE w wyroku z 19 listopada 2019 r. niedopuszczalności kontroli sądowej aktów ustrojowych Prezydenta Rzeczypospolitej.
Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności niniejszej sprawy należy stwierdzić, że zgłoszony wniosek nie wskazuje, jaki wpływ na niezawisłość i
rozpoznawanie sprawy ma okoliczność powołania asesora przy udziale Krajowej Rady Sądownictwa powołanej na podstawie przepisów ustawy z 8 grudnia 2017 r. W
świetle wyroku TSUE z 19 listopada 2019 r. sama okoliczność, że sędzia został powołany w procesie nominacyjnym przeprowadzonym przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o
Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, nie uzasadnia zarzutu braku niezależności lub bezstronności, bowiem konieczne jest wystąpienie dodatkowych okoliczności i wzięcie pod uwagę ich całokształtu, w tym testu obiektywnego odbioru kwestii niezawisłości sędziego.
Wyrokiem z 2 czerwca 2020 r., P 13/19, Trybunał Konstytucyjny orzekł, że
art. 49 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. 2019, poz. 1460, ze zm.) w zakresie, w jakim dopuszcza rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu podniesienia okoliczności wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, jest niezgodny z art. 179 Konstytucji RP. Z kolei wyrokiem z 4 marca 2020 r., P
22/19, Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 41 § 1 w związku z art. 42 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz.U. 2020, poz.
30), stosowany odpowiednio na podstawie art. 74
1
pkt 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz.U. 2020, poz. 75), w zakresie, w jakim dopuszcza rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, w skład której wchodzą sędziowie wybrani na podstawie art. 9a ustawy z dnia 12 maja 2011
r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz.U. 2019, poz. 84, 609, 730 i 914 oraz 2020, poz. 190), jest niezgodny z art. 179 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji RP. W konsekwencji doprowadziło to do ustalenia stanu prawnego, który pozostaje w sprzeczności ze stanowiskiem przyjętym w uchwale trzech
połączonych Izb Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r.
(B
SA I
-
4110
-
1/20,
OSNC 2020, nr 4, poz. 34). Zmiana stanu prawnego, na gruncie którego została podjęta uchwała powoduje, że również z tej przyczyny wykładnia tam przyjęta nie
wiąże innych składów Sądu Najwyższego (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 12 kwietnia 2021 r., I NZP 1/21).
Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne (art. 190 ust. 1 Konstytucji). Nadanie przez Konstytucję RP mocy powszechnie obowiązującej orzeczeniom Trybunału Konstytucyjnego oznacza, iż jest nimi związany także Sąd Najwyższy. Odnosi się to również do uchwały trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r.
Wnioskodawca nie wskazał żadnych konkretnych zarzutów, które mogłyby stanowić podstawę oceny niezawisłości wskazanego asesora wyznaczonego do
rozpoznania sprawy. Tak skonstruowany, abstrakcyjny, pozbawiony podstaw faktycznych i prawnych, wniosek nie podlega merytorycznemu rozpoznaniu.
Mając na uwadze powyższe wniosek o wyłączenie ASR A.D. formułowany na podstawie wątpliwości co do jej statusu wynikających z samej procedury powołania, jako niedopuszczalny, należało pozostawić bez rozpoznania, o czym Sąd Najwyższy na podstawie art. 26 § 3 u.SN, orzekł jak w sentencji.