I NWW 364/23

SN
I NWW 364/23
POSTANOWIENIE
Dnia 26 października 2023 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Grzegorz Żmij
w sprawie z powództwa S.W. i R.W.
przeciwko Bankowi spółce akcyjnej z siedzibą w W.
o zapłatę, ewentualnie o zapłatę
na skutek skargi kasacyjnej pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie
‎
z dnia 9 czerwca 2021 r. sygn. II Ca 402/21,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
‎
Publicznych w dniu 26 października 2023 r.,
w przedmiocie wniosku i oświadczenia SSN Jacka Widły o wyłączenie od orzekania
‎
w sprawie I CSK 433/23,
stwierdza swoją niewłaściwość i wniosek zgodnie
‎
z właściwością przekazuje do rozpoznania Sądowi Najwyższemu – Izbie Cywilnej.
UZASADNIENIE
Zarządzeniem z 28 września 2023 r. Prezes Izby Cywilnej Sądu Najwyższego na podstawie art. 26 § 2 ustawy o Sądzie Najwyższym oraz § 36 Instrukcji biurowej przekazał wniosek SSN Jacka Widły z 27 września 2023 r. o
wyłączenie od rozpoznania sprawy I CSK 433/23 Prezesowi Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, wraz z aktami sprawy celem nadania mu dalszego biegu.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 26 § 2 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (tekst jedn. Dz.U. 2023, poz. 1093, dalej: „u.s.n.”) do właściwości Izby Kontroli
Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych należy rozpoznawanie wniosków lub
oświadczeń dotyczących wyłączenia sędziego albo o oznaczenie sądu, przed
którym ma się toczyć postępowanie, obejmujących zarzut braku niezależności
sądu lub braku niezawisłości sędziego. Sąd rozpoznający sprawę
przekazuje niezwłocznie wniosek Prezesowi Izby Kontroli Nadzwyczajnej i
Spraw Publicznych celem nadania mu dalszego biegu na zasadach określonych
w
odrębnych przepisach. Przekazanie wniosku Prezesowi Izby Kontroli
Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych nie wstrzymuje biegu toczącego się postępowania.
Na
przeszkodzie rozpoznania w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych
wniosku SSN Jacka Widły z 27 września 2023 r. o wyłączenie od
rozpoznania sprawy I CSK 433/23
w trybie art. 26 § 2 u.s.n. stoi wyrok Trybunału
Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 5 czerwca 2023 r. w sprawie C
-
204/21R orzekający w pkt 4, że przyjmując i utrzymując w mocy art. 26 §§ 2 i 4
-
6 i
art. 82 §§ 2
-
5 ustawy o Sądzie Najwyższym, w brzmieniu nadanym ustawą z
20
grudnia 2019 r. o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych, ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw, jak również art. 10 tej
ustawy, przekazujące do wyłącznej właściwości Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i
Spraw Publicznych Sądu Najwyższego rozpoznawanie zarzutów i zagadnień prawnych dotyczących braku niezależności sądu lub braku niezawisłości sędziego, Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom, które na niej ciążą na mocy art.
19
ust. 1 akapit drugi TUE w związku z art. 47 Karty Praw Podstawowych, jak również na mocy art. 267 TFUE i zasady pierwszeństwa prawa Unii.
Sąd Najwyższy, w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów z
8
stycznia
2020 r., sygn. akt I NOZP 3/19, mającej moc zasady prawnej, przypomniał, że podstawą funkcjonowania Unii Europejskiej jest wzajemne zaufanie
państw członkowskich, w szczególności przez przestrzeganie prawa UE. Z
tego względu, zgodnie z zasadą lojalnej współpracy wyrażoną w art. 4 ust. 3 akapit
pierwszy
Traktatu o Unii Europejskiej (Dz.U. 2004, nr 90, poz. 864/30 ze zm., dalej: „TUE”)
– Państwa Członkowskie zapewniają na swym terytorium stosowanie
i
poszanowanie prawa Unii oraz podejmują w tym celu środki służące
zapewnieniu
wykonania zobowiązań wynikających z traktatów lub aktów instytucji Unii. Realizacji
celów Unii służyć ma system sądowniczy, na który składa
się Trybunał
Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz sądy państw członkowskich. Zapewnienie jednolitego stosowania prawa Unii na całym jej
obszarze wymaga ścisłej współpracy TSUE oraz sądów państw członkowskich. Jej ramy wyznacza procedura odesłania prejudycjalnego przewidziana w
art.
267
Traktatu o
funkcjonowaniu Unii Europejskiej (tekst skonsolidowany Dz.Urz. UE 2016 C 202, s. 1, dalej: „TFUE”), która, ustanawiając dialog między
sądami, zwłaszcza
między Trybunałem a sądami Państw Członkowskich, ma
na celu zapewnienie jednolitej wykładni prawa Unii, umożliwiając tym samym zapewnienie jego spójności, skuteczności i autonomii.
Nie ulega zatem wątpliwości, iż każdy sąd krajowy, w tym Sąd Najwyższy, działający w ramach swojej właściwości, ma jako organ państwa członkowskiego obowiązek, zgodnie z zasadą współpracy wyrażoną w art. 4 ust. 3 TUE, stosować
w
całości podlegające bezpośredniemu stosowaniu prawo Unii i zapewnić ochronę uprawnień wynikających z tego prawa dla jednostek.
Treść wyroku TSUE oraz jego uzasadnienia prowadzi do konstatacji, że
w
odniesieniu do Sądu Najwyższego – Izby Kontroli Nadzwyczajnej i
Spraw Publicznych zakwestionowano jej wyłączną właściwość w sprawach z wniosków lub
oświadczeń dotyczących wyłączenia sędziego albo o oznaczenie sądu, przed
którym ma się toczyć postępowanie, obejmujących zarzut braku niezależności
sądu lub braku niezawisłości sędziego. Nie ulega zatem wątpliwości, że
rozpoznawanie wniosków i oświadczeń dotyczących wyłączenia sędziego albo
o
oznaczenie sądu, przed którym ma się toczyć postępowanie, w tym również obejmujących zarzut braku niezależności sądu lub braku niezawisłości sędziego, ma
się odbywać na zasadach ogólnych według właściwości wynikającej z właściwych przepisów proceduralnych.
Przypomnieć też należy, że w orzecznictwie zarówno Trybunału Sprawiedliwości, jak i Sądu Najwyższego wskazuje się, że w przypadku stwierdzenia
sprzeczności między przepisem prawa krajowego a przepisem prawa
UE, rolą sądu krajowego jest w pierwszej kolejności podjęcie próby prounijnej
wykładni przepisu prawa krajowego. Obowiązek prounijnej wykładni niezgodnego z prawem unijnym przepisu sięga tak daleko, że sąd krajowy może
pominąć przepis prawa krajowego i w jego miejsce zastosować inny przepis
prawa krajowego, który będzie zgodny z prawem UE lub którego wykładnia taką zgodność pozwoli uzyskać. Jeżeli natomiast sąd krajowy nie może zinterpretować przepisu prawa krajowego w sposób zgodny z prawem UE lub nie
znajdzie w krajowym systemie prawnym innego przepisu, który mógłby zastępczo stanowić podstawę prawną dla rozstrzygnięcia sprawy w sposób zgodny
z
prawem unijnym, należy
rozważyć kwestię odmowy zastosowania przepisu
prawa krajowego (wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 24 stycznia 2012 r. w sprawie C
-
282/10
Dominguez
, wyrok Sądu Najwyższego z 19 października 2012 r., III SK 3/12).
Z tych wszystkich względów należało uznać, że Sąd Najwyższy – Izba Kontroli
Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych nie jest właściwa do
rozpoznania
wniosku SSN Jacka Widły z 27 września 2023 r. o wyłączenie od rozpoznania sprawy
I CSK 433/23
, który podlega rozpoznaniu na podstawie przepisów ogólnych.
Kolejnym argumentem za przyjęciem właściwości Sądu Najwyższego – Izby
Cywilnej jest okoliczność, iż w oświadczeniu i wniosku SSN Jacka Widły z
27
września 2023 r. brak jest podniesionych okoliczności o braku
niezależności sądu lub braku niezawisłości sędziego. Z tych względów brak było podstaw, aby
przekazać
wniosek SSN Jacka Widły z 27 września 2023 r. o wyłączenie od
rozpoznania sprawy I CSK 433/23 Prezesowi Izby Kontroli Nadzwyczajnej i
Spraw Publicznych zarządzeniem z 28 września 2023 r. Prezes Izby Cywilnej Sądu
Najwyższego na podstawie art. 26 § 2 ustawy o Sądzie Najwyższym oraz
§
36 Instrukcji biurowej. Co również istotne, przekazanie wniosku o
wyłączenie sędziego zarządzeniem, nastąpiło wbrew treści art. 26 § 2 ustawy o
Sądzie Najwyższym, który
stanowi w tym przedmiocie o decyzji sądu w znaczeniu procesowym.
W powyższych okolicznościach, Sąd
Najwyższy na podstawie art. 398
21
k.p.c. w zw. z art. 391 k.p.c. w zw. z art. 200 § 1
4
k.p.c. w zw. z art. 52 § 1 k.p.c. stwierdził
swoją niewłaściwość i przekazał wniosek Sądowi Najwyższemu – Izbie Cywilnej zgodnie z właściwością.
(P.S.)
[ms]