I NWW 288/24

Sąd Najwyższy2024-12-30
SNinneorganizacja sądownictwaWysokanajwyższy
Sąd NajwyższyTSUEniezawisłość sędziowskaniezależność sąduwłaściwość sąduprawo unijneIzba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw PublicznychIzba Cywilna

Sąd Najwyższy stwierdził swoją niewłaściwość w sprawie żądania wyłączenia sędziego i przekazał sprawę do rozpoznania Izbie Cywilnej, powołując się na orzecznictwo TSUE.

Sędzia Jacek Widło zażądał wyłączenia go od orzekania w sprawie III CBO 5/24, wskazując na osobistą znajomość z sędzią, którego postępowanie dotyczy, oraz na treść zarzutów i wyrok TSUE. Sąd Najwyższy, powołując się na orzecznictwo TSUE (C-204/21R), uznał, że Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych nie jest właściwa do rozpoznania tego typu wniosków, które powinny być rozpatrywane na zasadach ogólnych przez Izbę Cywilną. W konsekwencji, Sąd stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawę do właściwej izby.

Sędzia Sądu Najwyższego Jacek Widło złożył pismem z dnia 3 grudnia 2024 r. żądanie wyłączenia go od orzekania w sprawie oznaczonej sygnaturą III CBO 5/24. Jako podstawę swojego żądania wskazał osobistą znajomość z sędzią, którego postępowanie dotyczy, treść zarzutów podniesionych w sprawie wobec sędziego Dariusza Pawłyszcze, a także wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 23 grudnia 2023 r. w sprawie C-718/21. Sąd Najwyższy, rozpatrując sprawę na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, stwierdził swoją niewłaściwość do rozpoznania tego żądania. Uzasadnienie opiera się na przepisach ustawy o Sądzie Najwyższym oraz na orzecznictwie TSUE, w szczególności na wyroku z dnia 5 czerwca 2023 r. w sprawie C-204/21R. TSUE zakwestionował wyłączną właściwość Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w sprawach dotyczących wyłączenia sędziego lub oznaczenia sądu, gdy zarzut dotyczy braku niezależności lub niezawisłości sędziego. Sąd Najwyższy podkreślił obowiązek prounijnej wykładni przepisów krajowych i możliwość pominięcia przepisu niezgodnego z prawem UE. W związku z tym, Sąd uznał, że żądanie sędziego Jacka Widły powinno być rozpoznane na zasadach ogólnych przez Sąd Najwyższy – Izbę Cywilną. W konsekwencji, Sąd Najwyższy stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawę do rozpoznania Izbie Cywilnej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych nie jest właściwa do rozpoznawania takich wniosków na zasadach wyłączności. Powinny być one rozpoznawane na zasadach ogólnych przez właściwą izbę.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy powołał się na wyrok TSUE C-204/21R, który zakwestionował wyłączną właściwość Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w sprawach dotyczących wyłączenia sędziego z powodu braku niezależności lub niezawisłości. Wskazano na obowiązek prounijnej wykładni przepisów krajowych i możliwość odmowy zastosowania przepisu niezgodnego z prawem UE.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzenie niewłaściwości i przekazanie sprawy

Strony

NazwaTypRola
J. B.osoba_fizycznapowód
Bank spółka akcyjna w W.spółkapozwany
SSN Jacek Widłoosoba_fizycznawnioskodawca
SSN Dariusz Pawłyszczeosoba_fizycznasędzia, którego postępowanie dotyczy

Przepisy (3)

Główne

u.SN. art. 26 § § 2

Ustawa o Sądzie Najwyższym

Przepis ten, w brzmieniu nadanym ustawą z 20 grudnia 2019 r., przekazujący do wyłącznej właściwości Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych rozpoznawanie zarzutów dotyczących braku niezależności sądu lub niezawisłości sędziego, został uznany za niezgodny z prawem UE.

Pomocnicze

u.SN. art. 82 § § 2-5

Ustawa o Sądzie Najwyższym

Przepisy te, dotyczące właściwości Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, zostały uznane za niezgodne z prawem UE w wyroku TSUE C-204/21R.

Ustawa o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych, ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw art. 10

Przepis ten, dotyczący przekazania do wyłącznej właściwości Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych rozpoznawania zarzutów i zagadnień prawnych dotyczących braku niezależności sądu lub braku niezawisłości sędziego, został uznany za niezgodny z prawem UE.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niewłaściwość Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych do rozpoznawania wniosków o wyłączenie sędziego z powodu braku niezależności lub niezawisłości, wynikająca z orzecznictwa TSUE. Obowiązek prounijnej wykładni przepisów krajowych i możliwość odmowy zastosowania przepisu niezgodnego z prawem UE.

Godne uwagi sformułowania

zakwestionowano jej wyłączną właściwość w sprawach z wniosków lub oświadczeń dotyczących wyłączenia sędziego albo o oznaczenie sądu, przed którym ma się toczyć postępowanie, obejmujących zarzut braku niezależności sądu lub braku niezawisłości sędziego. Rozpoznawanie wniosków i oświadczeń dotyczących wyłączenia sędziego albo o oznaczenie sądu, przed którym ma się toczyć postępowanie, w tym również obejmujących zarzut braku niezależności sądu lub braku niezawisłości sędziego, ma się zatem odbywać na zasadach ogólnych, według właściwości wynikającej z właściwych przepisów proceduralnych.

Skład orzekający

Adam Redzik

przewodniczący

Jacek Widło

wnioskodawca

Dariusz Pawłyszcze

sędzia, którego postępowanie dotyczy

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie właściwości Sądu Najwyższego w sprawach dotyczących wyłączenia sędziego, zwłaszcza w kontekście zarzutów dotyczących niezależności i niezawisłości, oraz stosowanie prawa UE w polskim porządku prawnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z funkcjonowaniem Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych oraz interpretacją orzecznictwa TSUE w kontekście polskiego prawa.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy kluczowych kwestii ustrojowych polskiego sądownictwa, konfliktu prawa krajowego z prawem UE oraz roli Sądu Najwyższego w zapewnieniu niezależności sędziowskiej, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie.

Sąd Najwyższy nie jest sądem od wyłączania sędziów? TSUE zmienia zasady gry.

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
I NWW 288/24
POSTANOWIENIE
Dnia 30 grudnia 2024 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Adam Redzik
w sprawie z powództwa J. B.
przeciwko Bank spółka akcyjna w W.
o ustalenie i zapłatę
na skutek odwołania od postanowienia Sądu Najwyższego z 23 października 2024 r.
w sprawie III CB 76/24 dot. zbadania spełnienia przez SSN Dariusza Pawłyszcze
wymogów niezawisłości i bezstronności w sprawie I CSK 6124/22,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych 30 grudnia 2024 r.,
w przedmiocie żądania SSN Jacka Widły wyłączenia go od orzekania w sprawie
‎
III CBO 5/24,
stwierdza swoją niewłaściwość i żądanie SSN Jacka Widły przekazuje do rozpoznania Sądowi Najwyższemu – Izbie Cywilnej.
UZASADNIENIE
Pismem z 3 grudnia 2024 r. SSN Jacek Widło zażądał wyłączenia go od
orzekania w sprawie oznaczonej sygnaturą III CBO 5/24, wskazując na osobistą znajomość z sędzią, którego postępowanie dotyczy, treść zarzutów podniesionych w sprawie wobec SSN Dariusza Pawłyszcze oraz Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 23 grudnia 2023 r., C
-
718/21.
Zgodnie z art. 26 § 2 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1093, dalej: „u.SN.”) do właściwości Izby Kontroli
Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych należy rozpoznawanie wniosków lub
oświadczeń dotyczących wyłączenia sędziego albo o oznaczenie sądu, przed
którym ma się toczyć postępowanie, obejmujących zarzut braku niezależności sądu lub braku niezawisłości sędziego. Sąd rozpoznający sprawę przekazuje niezwłocznie wniosek Prezesowi Izby Kontroli Nadzwyczajnej i
Spraw
Publicznych celem nadania mu dalszego biegu na zasadach określonych
w odrębnych przepisach. Przekazanie wniosku Prezesowi Izby
Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych nie wstrzymuje biegu toczącego się postępowania.
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 5 czerwca 2023 r. w
sprawie C
-
204/21R, w pkt 4 orzekł, że przyjmując i utrzymując w mocy art. 26 § 2 i 4
-
6 i art. 82 § 2
-
5 ustawy o Sądzie Najwyższym, w brzmieniu nadanym ustawą z
20
grudnia 2019 r. o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych, ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw, jak również art. 10 tej
ustawy, przekazujące do wyłącznej właściwości Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i
Spraw Publicznych Sądu Najwyższego rozpoznawanie zarzutów i zagadnień prawnych dotyczących braku niezależności sądu lub braku niezawisłości sędziego, Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom, które na niej ciążą na mocy art.
19
ust. 1 akapit drugi Traktatu o Unii Europejskiej (Dz.U. 2004, nr 90, poz.
864/30 ze zm., dalej: „TUE”), w związku z art. 47 Karty Praw Podstawowych, jak również na mocy art. 267 TFUE i zasady pierwszeństwa prawa Unii.
Treść wyroku TSUE z 5 czerwca 2023 r. w sprawie C
-
204/21R oraz jego
uzasadnienia prowadzi do konstatacji, że
w odniesieniu do Sądu Najwyższego – Izby Kontroli Nadzwyczajnej i
Spraw Publicznych zakwestionowano jej wyłączną właściwość w sprawach z wniosków lub oświadczeń dotyczących wyłączenia sędziego albo o oznaczenie sądu, przed którym ma się toczyć postępowanie, obejmujących zarzut braku niezależności sądu lub braku niezawisłości sędziego. Rozpoznawanie wniosków i oświadczeń dotyczących wyłączenia sędziego albo o
oznaczenie sądu, przed którym ma się toczyć postępowanie, w tym również obejmujących zarzut braku niezależności sądu
lub braku niezawisłości sędziego, ma się zatem odbywać na zasadach ogólnych, według właściwości wynikającej z właściwych przepisów proceduralnych.
W orzecznictwie zarówno Trybunału Sprawiedliwości UE, jak i Sądu Najwyższego wskazuje się, że w przypadku stwierdzenia sprzeczności między przepisem prawa krajowego a przepisem prawa
UE, rolą sądu krajowego jest w
pierwszej kolejności podjęcie próby prounijnej wykładni przepisu prawa krajowego. Obowiązek prounijnej wykładni niezgodnego z prawem unijnym przepisu sięga tak daleko, że sąd krajowy może pominąć przepis prawa krajowego i
w jego miejsce zastosować inny przepis prawa krajowego, który będzie zgodny
z
prawem UE lub którego wykładnia taką zgodność pozwoli uzyskać. Jeżeli
natomiast sąd krajowy nie może zinterpretować przepisu prawa krajowego w
sposób zgodny z prawem UE lub nie znajdzie w krajowym systemie prawnym innego przepisu, który mógłby zastępczo stanowić podstawę prawną dla
rozstrzygnięcia sprawy w sposób zgodny z prawem unijnym, należy rozważyć kwestię odmowy zastosowania przepisu prawa krajowego (wyrok TSUE z
24
stycznia 2012 r. w sprawie C
-
282/10 Dominguez, wyrok Sądu Najwyższego z 19 października 2012 r., III SK 3/12).
Biorąc pod uwagę powyższe oraz treść uzasadnienia wniosku, należało
uznać, że Sąd Najwyższy – Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych nie jest właściwa do
rozpoznania
żądania sędziego Sądu Najwyższego Jacka Widły, które powinni zostać rozpoznane na zasadach ogólnych przez Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej.
W powyższych okolicznościach, Sąd
Najwyższy stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawę Sądowi Najwyższemu – Izbie Cywilnej zgodnie z właściwością
.
r.g
‎

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI