I NWW 288/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy pozostawił bez rozpoznania wniosek o wyłączenie sędziów, argumentując, że status sędziego powołanego przez Prezydenta RP na wniosek KRS nie podlega kontroli sądowej.
Wnioskodawca D.G. złożył wniosek o wyłączenie sędziów Sądu Najwyższego, którzy otrzymali nominację na mocy ustawy z 2017 r. o KRS, argumentując, że ich status jest wadliwy i budzi wątpliwości co do bezstronności. Sąd Najwyższy, powołując się na przepisy ustawy o Sądzie Najwyższym oraz orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego i własne uchwały, uznał, że wniosek ten nie podlega merytorycznemu rozpoznaniu, ponieważ akt powołania sędziego przez Prezydenta RP nie może być przedmiotem kontroli sądowej, a sam wniosek był abstrakcyjny i pozbawiony podstaw faktycznych.
Wnioskodawca D. G., skazany w innej sprawie, złożył wniosek o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Sądu Najwyższego z 18 stycznia 2023 r. (sygn. akt II KK 539/22). W ramach tego wniosku, zarejestrowanego jako sygnalizacja potrzeby wznowienia postępowania kasacyjnego pod sygn. akt II KO 62/23, wnioskodawca wystąpił również z wnioskiem o wyłączenie od orzekania sędziów Sądu Najwyższego, którzy otrzymali nominację na mocy uchwały Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej na podstawie ustawy z 8 grudnia 2017 r. Wnioskodawca argumentował, że sędziowie ci nie spełniają standardów konstytucyjnych i Konwencji Praw Człowieka, a ich status budzi obawy co do bezstronności, gdyż mieliby orzekać w przedmiocie wadliwości własnego statusu. Sąd Najwyższy, rozpoznając wniosek o wyłączenie sędziów, pozostawił go bez rozpoznania. Uzasadnienie opierało się na art. 26 § 2 i § 3 ustawy o Sądzie Najwyższym, zgodnie z którym Sąd Najwyższy rozpoznaje wnioski dotyczące wyłączenia sędziego obejmujące zarzut braku niezależności lub niezawisłości, jednakże pozostawia bez rozpoznania wnioski dotyczące oceny zgodności z prawem powołania sędziego lub jego umocowania. Sąd podkreślił, że akt powołania sędziego przez Prezydenta RP na wniosek KRS stanowi podstawę konstytucyjnego stosunku sędziego z państwem i nie podlega kontroli sądowej, co potwierdzają orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (wyroki P 13/19 i P 22/19) oraz uchwały Sądu Najwyższego (np. I NOZP 3/19). Sąd wskazał, że sama okoliczność powołania sędziego w procesie nominacyjnym przez KRS ukształtowaną ustawą z 2017 r. nie uzasadnia zarzutu braku niezależności lub bezstronności bez wystąpienia dodatkowych okoliczności. Ponadto, wniosek został złożony przed wyznaczeniem składu orzekającego, a wniosek o wyłączenie sędziego niewyznaczonego do rozpoznania sprawy jest niedopuszczalny. Wobec powyższego, wniosek został uznany za niedopuszczalny i pozostawiony bez rozpoznania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, taki wniosek pozostawia się bez rozpoznania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołuje się na art. 26 § 3 ustawy o Sądzie Najwyższym, który stanowi, że wnioski dotyczące oceny zgodności z prawem powołania sędziego lub jego umocowania pozostawia się bez rozpoznania. Akt powołania sędziego przez Prezydenta RP nie podlega kontroli sądowej, a sama okoliczność powołania przez KRS ukształtowaną ustawą z 2017 r. nie uzasadnia zarzutu braku niezależności bez dodatkowych okoliczności. Ponadto, wniosek był abstrakcyjny i złożony przed wyznaczeniem składu orzekającego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
pozostawiono wniosek bez rozpoznania
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D. G. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
Przepisy (8)
Główne
u.SN art. 26 § § 2
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Do właściwości Sądu Najwyższego należy rozpoznawanie wniosków lub oświadczeń dotyczących wyłączenia sędziego albo o oznaczenie sądu, przed którym ma się toczyć postępowanie, obejmujących zarzut braku niezależności sądu lub braku niezawisłości sędziego.
u.SN art. 26 § § 3
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Wniosek o wyłączenie sędziego skierowany do rozpoznania przez Sąd Najwyższy na podstawie art. 26 § 2 u.SN, jako obejmujący ustalenie oraz ocenę zgodności z prawem powołania sędziego lub jego umocowania do wykonywania zadań z zakresu wymiaru sprawiedliwości, pozostawia się bez rozpoznania.
Konstytucja RP art. 179
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Procedura powoływania sędziów przez Prezydenta RP na wniosek KRS.
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
Ustawa z 8 grudnia 2017 r., na podstawie której ukształtowano skład KRS.
Pomocnicze
u.KRS art. 44
Ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa
Sądowa kontrola uchwał KRS obejmujących rozstrzygnięcie w przedmiocie przedstawienia Prezydentowi RP wniosku o powołanie do pełnienia urzędu sędziego.
k.p.c. art. 49 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres, w jakim dopuszcza rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu podniesienia okoliczności wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, jest niezgodny z art. 179 Konstytucji RP (według wyroku TK P 13/19).
k.p.k. art. 41 § § 1
Kodeks postępowania karnego
W związku z art. 42 § 1 k.p.k., w zakresie, w jakim dopuszcza rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, jest niezgodny z art. 179 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji RP (według wyroku TK P 22/19).
u.o.r.p. art. 74 § 1 pkt 1
Ustawa o radcach prawnych
Stosowana odpowiednio do wniosków o wyłączenie sędziego w postępowaniu karnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Akt powołania sędziego przez Prezydenta RP nie podlega kontroli sądowej. Wniosek o wyłączenie sędziego dotyczący oceny jego statusu prawnego jest niedopuszczalny na podstawie art. 26 § 3 u.SN. Sama okoliczność powołania przez KRS ukształtowaną ustawą z 2017 r. nie stanowi wystarczającej podstawy do wyłączenia sędziego. Wniosek złożony przed wyznaczeniem składu orzekającego jest niedopuszczalny.
Godne uwagi sformułowania
akt powołania stanowi podstawę prawno-konstytucyjnego stosunku łączącego osobę sędziego z Rzecząpospolitą Polską, który – jako taki – nie może być przedmiotem kontroli sądowej sama okoliczność, że sędzia został powołany w procesie nominacyjnym przeprowadzonym przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. [...] nie uzasadnia zarzutu braku niezależności lub bezstronności, bowiem konieczne jest wystąpienie dodatkowych okoliczności i wzięcie pod uwagę ich całokształtu wniosek o wyłączenie sędziego niewyznaczonego do rozpoznania sprawy jest niedopuszczalny
Skład orzekający
Marek Dobrowolski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności lub niedopuszczalności wniosków o wyłączenie sędziego w kontekście statusu sędziów powołanych po reformach sądownictwa, interpretacja art. 26 u.SN oraz orzecznictwa TK i TSUE."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o wyłączenie sędziego w Sądzie Najwyższym, opartego na zarzutach dotyczących procedury powołania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii niezależności sądownictwa i statusu sędziów w kontekście zmian prawnych, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie w środowisku prawniczym i szerszej publiczności.
“Sąd Najwyższy: Czy status sędziego powołanego po reformie KRS można kwestionować? Odpowiedź brzmi: nie.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN I NWW 288/23 POSTANOWIENIE Dnia 4 października 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marek Dobrowolski w sprawie z wniosku D. G. o wyłączenie sędziów Sądu Najwyższego od orzekania w sprawie o sygn. akt II KO 62/23, po rozpoznaniu na posiedzeniu bez udziału stron w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 4 października 2023 r., pozostawia wniosek bez rozpoznania. UZASADNIENIE Pismem z 10 maja 2023 r. skazany D. G. złożył wniosek o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Sądu Najwyższego z 18 stycznia 2023 r., sygn. II KK 539/22. Sprawa została zarejestrowana w Izbie Karnej Sądu Najwyższego pod sygn. II KO 62/23 jako sygnalizacja potrzeby wznowienia postępowania kasacyjnego. W piśmie tym wnioskodawca zawarł również wniosek o wyłączenie od rozpoznawania wniosku o wznowienie postępowania sędziów Sądu Najwyższego, którzy otrzymali nominację na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego na mocy uchwały Krajowej Rady Sądownictwa, której skład został ukształtowany na podstawy ustawy z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw co powoduje – zdaniem wnioskodawcy – że sędziowie nie spełniają standardów przewidzianych w ustawie zasadniczej oraz Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, w związku z czym rozpoznanie przez nich wniosku budziło obawy co do ich bezstronności, bowiem niejako orzekaliby oni w przedmiocie wadliwości, którą obarczony jest ich własny status sędziego Sądu Najwyższego. Wniosek ten nie został uzasadniony dodatkowymi okolicznościami. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Wniosek pozostawiono bez rozpoznania. W myśl art. 26 § 2 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (tekst jedn. Dz.U. 2021, poz. 154, dalej: „u.SN”) do właściwości Sądu Najwyższego należy rozpoznawanie wniosków lub oświadczeń dotyczących wyłączenia sędziego albo o oznaczenie sądu, przed którym ma się toczyć postępowanie, obejmujących zarzut braku niezależności sądu lub braku niezawisłości sędziego. Ustawodawca powierzył Sądowi Najwyższemu rozpoznawanie określonej kategorii wniosków lub oświadczeń formułowanych w toku spraw rozpatrywanych przez sądy, a jednocześnie ograniczył zakres kognicji Sądu do takich, które zawierają pewien rodzaj zarzutów, tj. zarzut braku niezależności sądu lub braku niezawisłości sędziego. Wniosek o wyłączenie sędziego skierowany do rozpoznania przez Sąd Najwyższy na podstawie art. 26 § 2 u.SN, jako obejmujący ustalenie oraz ocenę zgodności z prawem powołania sędziego lub jego umocowania do wykonywania zadań z zakresu wymiaru sprawiedliwości, pozostawia się bez rozpoznania (art. 26 § 3 u.SN). Przywołany art. 26 § 3 u.SN wyznacza tym samym granicę, w jakiej Sąd Najwyższy bada zarzuty, o których mowa w art. 26 § 2 u.SN. Zarzuty te nie mogą dotyczyć oceny tego, czy dana osoba jest sędzią, a więc polegać na rozstrzyganiu w przedmiocie przysługiwania osobie objętej wnioskiem statusu sędziowskiego. Ograniczenie to stanowi konsekwencję przewidzianej na poziomie konstytucyjnym procedury powoływania sędziów przez Prezydenta RP na wniosek KRS (art. 179 Konstytucji RP) i wiąże się z rozstrzygnięciem przez ustawodawcę, że akt powołania stanowi podstawę prawno-konstytucyjnego stosunku łączącego osobę sędziego z Rzecząpospolitą Polską, który – jako taki – nie może być przedmiotem kontroli sądowej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 16 października 2019 r., I NOZP 2/19). O ile zatem istnieje sądowa kontrola uchwał KRS obejmujących rozstrzygnięcie w przedmiocie przedstawienia Prezydentowi RP wniosku o powołanie do pełnienia urzędu sędziego, realizowana przez Sąd Najwyższy (art. 44 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa, Dz.U. 2019, poz. 84 ze zm.), o tyle kontrola ta jest niedopuszczalna w odniesieniu do samego aktu powołania sędziego przez Prezydenta RP. Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z 8 stycznia 2020 r., I NOZP 3/19, pkt 32 podkreślił, że badanie ważności lub skuteczności aktu ustrojowego Prezydenta RP powołania sędziego oraz wynikającego z niego stosunku ustrojowego łączącego sędziego z Rzeczpospolitą Polską przez Prezydenta RP – odrębnego od stosunku służbowego – nie jest dopuszczalne w jakimkolwiek postępowaniu przed sądem lub innym organem państwowym (…). Nie jest w szczególności dopuszczalne ustalenie istnienia albo nieistnienia tego stosunku na drodze sądowej (np. postanowienie Sądu Najwyższego z 5 listopada 2009 r., I CSK 16/09). Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności niniejszej sprawy należy stwierdzić, że zgłoszony wniosek nie wskazuje, jaki wpływ na niezawisłość i rozpoznawanie sprawy ma okoliczność powołania sędziów Sądu Najwyższego przy udziale Krajowej Rady Sądownictwa powołanej na podstawie przepisów ustawy z 8 grudnia 2017 r. W świetle wyroku TSUE z 19 listopada 2019 r. sama okoliczność, że sędzia został powołany w procesie nominacyjnym przeprowadzonym przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, nie uzasadnia zarzutu braku niezależności lub bezstronności, bowiem konieczne jest wystąpienie dodatkowych okoliczności i wzięcie pod uwagę ich całokształtu, w tym testu obiektywnego odbioru kwestii niezawisłości sędziego. Wyrokiem z 2 czerwca 2020 r., P 13/19, Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 49 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. 2019, poz. 1460, ze zm.) w zakresie, w jakim dopuszcza rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu podniesienia okoliczności wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, jest niezgodny z art. 179 Konstytucji RP. Z kolei wyrokiem z 4 marca 2020 r., P 22/19, Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 41 § 1 w związku z art. 42 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz.U. 2020, poz. 30), stosowany odpowiednio na podstawie art. 74 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz.U. 2020, poz. 75), w zakresie, w jakim dopuszcza rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, w skład której wchodzą sędziowie wybrani na podstawie art. 9a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz.U. 2019, poz. 84, 609, 730 i 914 oraz 2020, poz. 190), jest niezgodny z art. 179 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji RP. W konsekwencji doprowadziło to do ustalenia stanu prawnego, który pozostaje w sprzeczności ze stanowiskiem przyjętym w uchwale trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r. (B SA I - 4110 - 1/20, OSNC 2020, nr 4, poz. 34). Zmiana stanu prawnego, na gruncie którego została podjęta uchwała powoduje, że również z tej przyczyny wykładnia tam przyjęta nie wiąże innych składów Sądu Najwyższego (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 12 kwietnia 2021 r., I NZP 1/21). Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne (art. 190 ust. 1 Konstytucji). Nadanie przez Konstytucję RP mocy powszechnie obowiązującej orzeczeniom Trybunału Konstytucyjnego oznacza, iż jest nimi związany także Sąd Najwyższy. Odnosi się to również do uchwały trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r. Wnioskodawca nie wskazał żadnych konkretnych zarzutów, które mogłyby stanowić podstawę oceny niezawisłości sędziów Sądu Najwyższego. Tak skonstruowany, abstrakcyjny, pozbawiony podstaw faktycznych i prawnych, wniosek nie podlega merytorycznemu rozpoznaniu. Wniosek o wyłączenie sędziów Sądu Najwyższego został bowiem złożony w treści pisma wszczynającego sprawę przed Sądem Najwyższym, a zatem jeszcze przed wyznaczeniem składu orzekającego w niniejszym postępowaniu. Tymczasem w uchwale składu siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z 26 lipca 2019 r., I NOZP 1/19, Sąd Najwyższy rozstrzygnął, że wniosek o wyłączenie sędziego niewyznaczonego do rozpoznania sprawy jest niedopuszczalny, przy czym sędzia objęty takim wnioskiem o wyłączenie może zasiadać w składzie sądu rozpoznającego ten wniosek. Mając na uwadze powyższe wniosek o wyłączenie sędziów Sądu Najwyższego formułowany na podstawie wątpliwości co do ich statusu wynikających z samej procedury powołania, jako niedopuszczalny, należało pozostawić bez rozpoznania, o czym Sąd Najwyższy na podstawie art. 26 § 3 u.SN, orzekł jak w sentencji. s.h. [ms]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI