I NWW 17/24

SN
I NWW 17/24
POSTANOWIENIE
Dnia 26 czerwca 2024 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Tomasz Demendecki
w sprawie zażalenia Ł. S.  na postanowienie Prokuratury
Rejonowej dla Wrocławia – Krzyków Wschód o odmowie wszczęcia śledztwa
‎
o czyn z art. 231 § 1 k.k.
po rozpoznaniu na posiedzeniu bez udziału stron w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej
‎
i Spraw Publicznych w dniu 26 czerwca 2024 r.,
wniosku Ł. S. o wyłączenie sędziów Sądu Rejonowego w Miliczu D. F., Ł. P. oraz asesora sądowego A. K. od orzekania w sprawie toczącej się przed Sądem Rejonowym w Miliczu, sygn. akt II Kp 62/23,
na podstawie art. 26 § 3 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.
‎
o Sądzie Najwyższym (tekst jednolity Dz.U. z 2024 r. poz. 622) pozostawia wniosek bez rozpoznania.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 9 listopada 2023 r., II Kp 62/23, Sąd Rejonowy w Miliczu na podstawie art. 26 § 2 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 622, dalej: „u.SN”) przekazał Sądowi Najwyższemu – Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych wniosek skarżącego
Ł. S.
(dalej: „wnioskodawca”) o wyłączenie sędziów Sądu  Rejonowego w Miliczu D. F., Ł. P.  oraz asesora sądowego A. K..
W uzasadnieniu podniesiono, że wniosek „wystosowany jest z uwagi na brak niezawisłości oraz brak bezstronności, a także brak zaufania społecznego do piastowania stanowiska sędziego”.
W odniesieniu do
sędziego Sądu Rejonowego w Miliczu
D. F., Ł.  S. wskazał na kilka okoliczności: sędzia ten utracił zaufanie społeczne wobec bliżej nieokreślonego przez wnioskodawcę niedopuszczalnego incydentu; w sposób pogardliwy prowadził przewód sądowy w sprawie II Kp 33/23, a ponadto posiedzenie w tej sprawie, które odbyło się w dniu 14 kwietnia 2023 r. poprowadził „bez ubioru sędziowskiego”. Wobec osoby
sędziego Sądu Rejonowego w Miliczu Ł.  P
., wnioskodawca wskazał na
zaistniałe jego zdaniem nieprawidłowości dotyczące prowadzenia postępowania w sprawie II W 289/22
(wykazywanie rażącego uprzedzenia wobec wnioskodawcy; wszczęcie postępowania pomimo braku przesłanek; nieuchylenie pytania zadanego świadkowi oraz uchylenie pytania zadanego funkcjonariuszowi policji; naprowadzanie świadków by odpowiadali w określony sposób) oraz postępowania w sprawie II W 343/22 (odstąpienie od ukarania funkcjonariusza). W odniesieniu zaś do asesora sądowego A.K., wnioskodawca podniósł, że   został   on powołany przez „upolitycznioną Krajową Radę Sądownictwa” i „nie sprzeciwił się swojemu przełożonemu” w osobie
sędziego Sądu Rejonowego w Miliczu Ł. P
., który go powołał, a wobec którego wystosowano wniosek o wyłączenie.
Sędzia Sądu Rejonowego w Miliczu Ł.. P. w oświadczeniu z dnia 16 listopada 2023 r. wskazał, że nie są mu znane żadne okoliczności uzasadniające wyłączenie go od rozpoznania sprawy II Kp 62/23. Ponadto wskazał, że zaprzecza, by doszło do jakiegokolwiek incydentu, który mógłby podważyć zaufanie do niego jako sędziego. Przy czym dodał, że na posiedzeniu w dniu 8   listopada 2023 r. wnioskodawca przeprosił go „za użyte we wniosku sformułowania”.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Wniosek pozostawiono bez rozpoznania.
W myśl art. 26 § 2 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (tj.
Dz.U. 2021, poz. 154, dalej: u.SN) do właściwości Sądu Najwyższego należy rozpoznawanie wniosków
lub oświadczeń dotyczących wyłączenia sędziego albo
o
oznaczenie sądu, przed którym ma się toczyć postępowanie, obejmujących zarzut braku niezależności sądu lub braku niezawisłości sędziego. Ustawodawca powierzył Sądowi Najwyższemu rozpoznawanie określonej kategorii wniosków lub oświadczeń formułowanych w toku spraw rozpatrywanych przez sądy, a
jednocześnie ograniczył zakres kognicji sądu do takich, które zawierają pewien rodzaj zarzutów, tj. zarzut braku niezależności sądu lub braku niezawisłości sędziego. Zarzut braku niezawisłości sędziego podnoszony w sprawie, w
której
orzeka dany sędzia musi tej sprawy bezpośrednio dotyczyć.
Już
treść
art.
26 § 2 zdanie drugie u.SN, wyraźnie wskazuje, że wniosek o
wyłączenie przekazuje sąd rozpoznający sprawę, zatem okoliczności w nim podniesione muszą tej konkretnej sprawy dotyczyć.
Wniosek o wyłączenie sędziego skierowany do rozpoznania przez
Sąd
Najwyższy na podstawie art. 26 § 2 u.SN,
jako obejmujący ustalenie oraz ocenę zgodności z prawem powołania sędziego lub jego umocowania do  wykonywania zadań z zakresu wymiaru sprawiedliwości, pozostawia się bez rozpoznania (art. 26 § 3 u.SN).
Przywołany art. 26 § 3 u.SN wyznacza tym samym granicę, w  jakiej  Sąd  Najwyższy bada zarzuty, o których mowa w art. 26 § 2 u.SN. Zarzuty  te nie mogą dotyczyć oceny tego, czy dana osoba jest sędzią, a więc polegać na rozstrzyganiu w przedmiocie przysługiwania osobie objętej wnioskiem statusu sędziowskiego. Ograniczenie to stanowi konsekwencję przewidzianej na poziomie konstytucyjnym procedury powoływania sędziów przez Prezydenta RP na wniosek KRS (art. 179 Konstytucji RP) i wiąże się z rozstrzygnięciem przez ustawodawcę, że akt powołania stanowi podstawę prawno-konstytucyjnego stosunku łączącego osobę sędziego z Rzecząpospolitą Polską, który – jako taki – nie może być przedmiotem kontroli sądowej (por. postanowienie Sądu
Najwyższego z 16 października 2019 r., I NOZP 2/19). O ile zatem istnieje sądowa kontrola uchwał KRS obejmujących rozstrzygnięcie w przedmiocie przedstawienia Prezydentowi RP wniosku o powołanie do pełnienia urzędu sędziego, realizowana przez Sąd Najwyższy (art. 44 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa, Dz.U. 2019, poz. 84 ze zm.), o tyle kontrola ta jest   niedopuszczalna w odniesieniu do samego aktu powołania sędziego przez Prezydenta RP.
Instytucja wyłączenia sędziego z powodu istnienia okoliczności mogących wywołać wątpliwości co do jego niezawisłości ma charakter procesowej gwarancji jego bezstronności i obiektywizmu w konkretnym postępowaniu. W konsekwencji, zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych mogących mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego. Niedopuszczalne jest przy tym formułowanie zastrzeżeń o generalnym braku niezawisłości danego sędziego, w oderwaniu od specyfiki i okoliczności konkretnej sprawy (postanowienie Sądu Najwyższego z
dnia 20 maja 2021 r., I NWW 101/20).
Każdy wniosek o wyłączenie sędziego musi spełniać wymogi konstrukcyjne, które pozwalają na jego merytoryczne rozpoznanie. Dotyczy to w szczególności wymagania, aby oprócz postawienia wniosku o wyłączenie sędziego od    rozpoznania konkretnej sprawy, sformułowano stosowne zarzuty, ich
uzasadnienie i w miarę możliwości wykazano lub chociażby uprawdopodobniono (wniosek
in concreto
) okoliczności wskazujące na brak bezstronności lub niezawisłości sędziego (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z  8 maja 2020 r., I NWW 7/20). Wobec powyższego, podstawą
pozostawienia wniosku bez rozpoznania, w oparciu o przepis art. 26 § 3 u.SN, jest sytuacja, w
której wniosek nie spełnia warunków konstrukcyjnych (nie podaje okoliczności faktycznych i ich oceny prawnej, uzasadnienia lub uprawdopodobnienia zawartych w nim twierdzeń) lub ma charakter abstrakcyjny, tj. nie odnosi się do konkretnej sprawy lub dotyczy kwestionowania samego statusu sędziego (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 8 maja 2020 r., I NWW 7/20).
Ponadto wskazać należy, że wniosek o wyłączenie sędziego formułowany na
podstawie art. 26 § 2 u.SN można
per analogiam
odnieść również do asesora sądowego, z tego względu, że wniosek ten służy kontroli, czy osobie orzekającej w   imieniu Rzeczypospolitej Polskiej można przypisać cechy niezawisłości i
niezależności, o których mowa w tym przepisie, a którymi musi odznaczać się również asesor sądowy. Tym niemniej, może on być rozpoznawany jedynie  względem osoby, która faktycznie pełni urząd sędziego lub asesora sądowego, bowiem tylko te osoby muszą się odznaczać przymiotami niezawisłości tak, aby sąd, w którym zasiadają można było uznać za niezależny. Na podstawie art. 26 § 2 u.SN nie da się zatem rozpoznać zarzutu polegającego na
kwestionowaniu statusu sędziego (asesora sądowego) i niewskazującego żadnych okoliczności, które mogłyby świadczyć o braku niezawisłości osoby objętej wnioskiem (postanowienie Sądu Najwyższego z 25 sierpnia 2023 r., I NWW 308/23).
Wnioskodawca oparł wniosek o wyłączenie od orzekania sędziów oraz
asesora sądowego wyznaczonych do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o   sygn. akt II Kp 62/23 na przesłankach dotyczących
nieprawidłowości w prowadzeniu innych spraw sądowych (dot. sędziego Sądu Rejonowego w Miliczu D. F. oraz sędziego Sądu Rejonowego w Miliczu Ł. P.), bliżej nieokreślonego niemoralnego zachowania (dot. sędziego Sądu Rejonowego w Miliczu D. F.)
oraz powołania przez
„upolitycznioną Krajową Radę Sądownictwa” i nie sprzeciwienia się swojemu przełożonemu w osobie sędziego Sądu Rejonowego w Miliczu Ł. P., który go powołał, a  wobec  którego wystosowano wniosek o wyłączenie (dot.
asesora sądowego
A. K.).
Jak wskazano wyżej, ustawa jednoznacznie stanowi, że wniosek, o którym mowa w art. 26 § 2 u.SN, pozostawia się bez rozpoznania, jeżeli obejmuje ustalenie oraz ocenę zgodności z prawem powołania sędziego. Nie
ulega
wątpliwości, że podstawą kwestionowania przez wnioskodawcę niezawisłości asesora sądowego A. K. jest tryb jego powołania, w
szczególności udział we wskazanej procedurze Krajowej Rady Sądownictwa. W konsekwencji uznać należy, że rozpatrzenie wniosku pozwanego w zakresie ww.  okoliczności nie mieści się w granicach formalnych kontroli realizowanej przez
Sąd Najwyższy na podstawie art. 26 § 2 u.SN (zob. postanowienia Sądu  Najwyższego z: 29 czerwca 2021 r., I NWW 45/21; 12 maja 2021 r., I NWW 25/21).
Ponadto – jak już wyżej wskazano – podstawą do pozostawienia wniosku bez rozpoznania, w oparciu o przepis art. 26 § 3 u.SN, jest sytuacja, w   której   wniosek nie spełnia warunków konstrukcyjnych – ma charakter abstrakcyjny, nie odnosząc się do konkretnej sprawy. Okoliczności mające uzasadniać wniosek złożony przez Ł. S.  dotyczące nieprawidłowości w prowadzeniu innych (niż sprawa
o sygn. akt II Kp 62/23)
spraw sądowych przez sędziego Sądu Rejonowego w Miliczu D. F. oraz sędziego Sądu Rejonowego w Miliczu Ł. P. oraz obejmujące bliżej nieokreślone niemoralne zachowanie sędziego Sądu Rejonowego w Miliczu D. F., nie dotyczą sprawy o sygn. akt II Kp 62/23, wobec czego nie mogą stanowić podstawy wniosku.
Z uwagi na powyższe Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji.
[SOP]
[ms]
‎