I NWW 147/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWniosek o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego X.Y. został złożony przez pełnomocnika powoda w sprawie I PSK 151/25. Uzasadnieniem wniosku były argumenty dotyczące kształtu Krajowej Rady Sądownictwa, rekomendacji sędziów oraz potencjalnego braku istnienia orzeczenia w porządku prawnym. Wnioskodawca powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego z 24 września 2025 r. (sygn. III PZP 1/25) oraz wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 21 grudnia 2023 r. (sygn. C-718/21). Sąd Najwyższy, rozpoznając wniosek na posiedzeniu niejawnym, oddalił go. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z ustawą o Sądzie Najwyższym, do właściwości Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych należy rozpoznawanie wniosków dotyczących wyłączenia sędziego, jeśli obejmują zarzut braku niezależności sądu lub niezawisłości sędziego. Sąd podkreślił, że przepisy Kodeksu postępowania cywilnego (art. 48 i 49 k.p.c.) określają przesłanki wyłączenia sędziego. Sąd Najwyższy przyjął, że wnioski o wyłączenie sędziego oparte na zarzucie braku niezawisłości mogą dotyczyć oceny zgodności z prawem powołania sędziego, jego umocowania do wykonywania zadań, lub samego zarzutu braku niezawisłości bez tych dodatkowych elementów. Jednakże, Sąd Najwyższy zaznaczył, że zarzuty te nie mogą dotyczyć oceny, czy dana osoba jest sędzią, gdyż akt powołania przez Prezydenta RP na wniosek KRS stanowi podstawę konstytucyjną, która nie podlega kontroli sądowej. Podobnie, kwestionowanie samego 'votum' sędziowskiego jest nieuprawnione. Sąd odwołał się do orzecznictwa NSA, które również uznaje sędziów powołanych w obecnym trybie za sędziów w rozumieniu prawa polskiego i europejskiego. Sąd stwierdził, że wnioskodawca nie przedstawił konkretnych okoliczności świadczących o braku bezstronności sędziego, a jedynie ogólne zarzuty dotyczące procedury nominacyjnej. Sąd zaznaczył również, że orzecznictwo TSUE wiąże tylko w konkretnej sprawie, a nakazy ETPCz są adresowane do państwa. Uchwała SN przywołana przez wnioskodawcę nie miała związku z przedmiotową sprawą. W konsekwencji, wniosek został oddalony.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego i NSA w kwestii statusu sędziów powołanych w obecnym trybie oraz dopuszczalności wniosków o wyłączenie sędziego.
Dotyczy specyficznej kategorii wniosków o wyłączenie sędziego, opartych na zarzutach dotyczących procedury nominacyjnej.
Zagadnienia prawne (2)
Czy zarzuty dotyczące braku niezależności sądu lub niezawisłości sędziego, w tym dotyczące procedury powołania sędziego, mogą stanowić podstawę do wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ale tylko w zakresie, w jakim nie dotyczą kwestionowania samego statusu sędziego lub jego umocowania do orzekania, a jedynie okoliczności mogących wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy rozróżnił trzy kategorie wniosków o wyłączenie sędziego. Stwierdził, że wnioski kwestionujące sam status sędziego lub jego umocowanie do orzekania nie podlegają merytorycznemu rozpoznaniu w postępowaniu o wyłączenie. Podstawą do wyłączenia mogą być jedynie konkretne okoliczności wskazujące na brak bezstronności, a nie ogólne zarzuty dotyczące procedury nominacyjnej.
Czy sędzia powołany na urząd na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. jest sędzią w rozumieniu prawa polskiego i europejskiego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jest sędzią w rozumieniu prawa polskiego i europejskiego, nawet jeśli procedura poprzedzająca jego powołanie mogła być dotknięta wadami.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy i Naczelny Sąd Administracyjny konsekwentnie przyjmują, że sędziowie powołani w obecnym trybie są sędziami w rozumieniu prawa krajowego i unijnego. Sama okoliczność powołania na urząd na wniosek KRS ukształtowanej w określony sposób pozostaje bez znaczenia dla oceny statusu sędziego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.J. | osoba_fizyczna | powód |
| J.J. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (5)
Główne
u.SN art. 26 § § 2 zd. 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Do właściwości Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych należy rozpoznawanie wniosków lub oświadczeń dotyczących wyłączenia sędziego albo o oznaczenie sądu, przed którym ma się toczyć postępowanie, obejmujących zarzut braku niezależności sądu lub braku niezawisłości sędziego.
Pomocnicze
k.p.c. art. 48 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w określonych sytuacjach (np. gdy jest stroną, pozostaje w stosunku prawnym z jedną ze stron, był pełnomocnikiem, brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia w niższej instancji).
k.p.c. art. 49 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Niezależnie od przyczyn z art. 48 k.p.c., sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie.
Konstytucja RP art. 179
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Sędziowie są powoływani przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa.
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
Ustawa określająca kształt i tryb działania Krajowej Rady Sądownictwa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy dotyczące wyłączenia sędziego nie pozwalają na kwestionowanie samego statusu sędziego ani jego umocowania do orzekania. • Wniosek o wyłączenie sędziego musi opierać się na konkretnych okolicznościach wskazujących na brak bezstronności, a nie na ogólnych zarzutach dotyczących procedury nominacyjnej. • Sędziowie powołani w obecnym trybie są sędziami w rozumieniu prawa polskiego i europejskiego.
Odrzucone argumenty
Wydanie orzeczenia przez sędziego powołanego w obecnym trybie może skutkować nieistnieniem orzeczenia w porządku prawnym. • Procedura powołania sędziego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. jest wadliwa i dyskwalifikuje sędziego.
Godne uwagi sformułowania
akt powołania stanowi podstawę prawno-konstytucyjnego stosunku łączącego osobę sędziego z Rzecząpospolitą Polską, który – jako taki – nie może być przedmiotem kontroli sądowej • nieuprawnione jest kwestionowanie samego votum sędziowskiego w całości lub w części, które stanowi nieodłączny element wykonywania władzy sędziowskiej • sędzia, powołany na skutek wniosku obecnej (i poprzedniej) Krajowej Rady Sądownictwa, jest sędzią w rozumieniu prawa polskiego i europejskiego, zaś sąd z jego udziałem jest sądem w rozumieniu przepisów unijnych • sama okoliczność powołania na urząd na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w składzie i trybie przewidzianym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. [...] „pozostaje bez znaczenia”
Skład orzekający
Oktawian Nawrot
przewodniczący
X.Y.
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego i NSA w kwestii statusu sędziów powołanych w obecnym trybie oraz dopuszczalności wniosków o wyłączenie sędziego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej kategorii wniosków o wyłączenie sędziego, opartych na zarzutach dotyczących procedury nominacyjnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii niezawisłości sędziowskiej i statusu sędziego, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie w środowisku prawniczym i społecznym.
“Czy sędzia powołany w nowym trybie może orzekać? Sąd Najwyższy rozwiewa wątpliwości.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.