I KK 307/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy oddalił wniosek sędzi o wyłączenie jej z postępowania kasacyjnego, uznając brak uzasadnionych wątpliwości co do jej bezstronności pomimo wcześniejszych kontaktów zawodowych i towarzyskich z autorem kasacji.
Sędzia Sądu Najwyższego Małgorzata Bednarek złożyła wniosek o wyłączenie jej z postępowania kasacyjnego, powołując się na długoletnie kontakty zawodowe i towarzyskie z autorem kasacji, Zastępcą Prokuratora Generalnego R. H. Sędzia wyraziła obawę, że okoliczności te mogą budzić wątpliwości co do jej obiektywizmu, choć subiektywnie czuła się zdolna do bezstronnego rozpoznania sprawy. Sąd Najwyższy, rozpatrując wniosek, uznał, że same kontakty zawodowe i towarzyskie, nawet długotrwałe, nie stanowią wystarczającej podstawy do wyłączenia sędziego, jeśli nie ma szczególnych okoliczności wskazujących na realną możliwość braku bezstronności. Sąd podkreślił, że inicjatywa sędzi w złożeniu wniosku oraz jej deklaracja gotowości do obiektywnego rozpoznania sprawy świadczą o dbałości o standardy rzetelnego procesu.
Sędzia Sądu Najwyższego Małgorzata Bednarek złożyła do akt sprawy kasacyjnej sygn. akt I KK 307/22 wniosek o własne wyłączenie od udziału w postępowaniu. Jako podstawę wyłączenia wskazała okoliczności określone w art. 41 k.p.k., powołując się na występowanie okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jej bezstronności. Sędzia Bednarek podała, że kasację w sprawie złożył Zastępca Prokuratora Generalnego R. H., z którym utrzymywała kontakty zawodowe i towarzyskie od blisko 20 lat, pracując razem w Prokuraturze Okręgowej, Apelacyjnej i Krajowej. Ponadto, przez pewien okres do 2010 roku, obie osoby były członkami Niezależnego Stowarzyszenia Prokuratorów „[…]”. Sędzia wyraziła przekonanie, że te okoliczności mogą w odbiorze społecznym budzić wątpliwości co do jej obiektywizmu, jednak zaznaczyła, że subiektywnie czuje się zdolna do bezstronnego rozpoznania sprawy. Sąd Najwyższy, rozpatrując wniosek, odwołał się do definicji bezstronności jako obiektywnej cechy sędziego, uwzględniającej zarówno subiektywne poczucie sędziego, jak i jego odbiór zewnętrzny. Sąd uznał, że sama treść oświadczenia sędzi Bednarek, w kontekście realió procesowych, nie daje podstaw do stwierdzenia uzasadnionej wątpliwości co do jej bezstronności. Podkreślono, że kontakty służbowe i prywatne w środowisku prawniczym są zjawiskiem naturalnym i nie zawsze prowadzą do konieczności wyłączenia sędziego. Dla zastosowania instytucji sędziego podejrzanego (iudex suspectus) niezbędne jest wykazanie szczególnych okoliczności, które obiektywnie wskazują na możliwość braku bezstronności. W tym przypadku, sam fakt długotrwałych kontaktów z autorem kasacji oraz wspólne członkostwo w stowarzyszeniu przed laty nie zostały uznane za wystarczające do wywołania uzasadnionej wątpliwości. Sąd zwrócił również uwagę na postawę samej sędzi Bednarek, której inicjatywa złożenia wniosku i deklaracja gotowości do obiektywnego rozpoznania sprawy świadczą o dbałości o standardy rzetelnego procesu i prawa do bezstronnego sądu. W konsekwencji, Sąd Najwyższy postanowił nie uwzględnić wniosku o wyłączenie sędziego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, same długoletnie kontakty zawodowe i towarzyskie, a także wspólne członkostwo w stowarzyszeniu sprzed lat, nie stanowią wystarczającej podstawy do wyłączenia sędziego, jeśli nie ma szczególnych okoliczności wskazujących na realną możliwość braku bezstronności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że kontakty zawodowe i prywatne w środowisku prawniczym są naturalne i nie prowadzą automatycznie do konieczności wyłączenia sędziego. Dla zastosowania instytucji wyłączenia niezbędne jest wykazanie szczególnych okoliczności, które obiektywnie wskazują na możliwość braku bezstronności. W tym przypadku, same kontakty i wspólne członkostwo w stowarzyszeniu sprzed lat nie były wystarczające do wywołania uzasadnionej wątpliwości. Dodatkowo, inicjatywa sędziego w złożeniu wniosku i jego deklaracja gotowości do bezstronnego rozpoznania sprawy świadczą o dbałości o standardy rzetelnego procesu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
wniosek nie uwzględniony
Strona wygrywająca
Sąd Najwyższy (w składzie orzekającym)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Małgorzata Bednarek | osoba_fizyczna | sędzia |
| R. H. | osoba_fizyczna | Zastępca Prokuratora Generalnego |
Przepisy (1)
Główne
k.p.k. art. 41 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Pojęcie bezstronności należy rozumieć jako obiektywną bezstronność, uwzględniającą zarówno subiektywne poczucie sędziego, jak i jego odbiór zewnętrzny oparty na zobiektywizowanych przesłankach.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Kontakty zawodowe i towarzyskie w środowisku prawniczym są naturalne i nie muszą prowadzić do wyłączenia sędziego. Dla wyłączenia sędziego konieczne jest wykazanie szczególnych okoliczności wskazujących na realną możliwość braku bezstronności. Inicjatywa sędziego w złożeniu wniosku i jego deklaracja gotowości do bezstronnego rozpoznania sprawy świadczą o dbałości o standardy rzetelnego procesu.
Odrzucone argumenty
Długoletnie kontakty zawodowe i towarzyskie z autorem kasacji oraz wspólne członkostwo w stowarzyszeniu sprzed lat wywołują uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego.
Godne uwagi sformułowania
okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie obiektywną bezstronność sędziego, w tym zarówno subiektywne poczucie sędziego co do własnej bezstronności, jak i jego bezstronność w odbiorze zewnętrznym opartą na zobiektywizowanych przesłankach i analizowaną przez odwołanie się do oceny sytuacji dokonanej przez przeciętnego, rozsądnie rozumującego obserwatora procesu fakt kontaktów służbowych, czy nawet prywatnych w środowisku prawniczym jest rzeczą naturalną Dla zastosowania instytucji iudex suspectus niezbędne jest wykazanie szczególnych okoliczności związanych z kontaktami zawodowymi lub prywatnymi, które będą wskazywały na możliwość istnienia tego typu relacji sędziego ze stroną postępowania, która rzeczywiście może wywoływać wątpliwości co do bezstronności sędziego.
Skład orzekający
Kazimierz Klugiewicz
przewodniczący
Małgorzata Bednarek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek wyłączenia sędziego z postępowania karnego na podstawie art. 41 k.p.k., w szczególności w kontekście kontaktów zawodowych i towarzyskich."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o wyłączenie sędziego w Sądzie Najwyższym w sprawie karnej. Ogólna zasada dotycząca bezstronności ma szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa jest interesująca dla prawników ze względu na praktyczną interpretację przepisów o wyłączeniu sędziego i pojęciu bezstronności w kontekście kontaktów zawodowych. Pokazuje, jak Sąd Najwyższy podchodzi do kwestii potencjalnego konfliktu interesów.
“Czy stare znajomości dyskwalifikują sędziego? Sąd Najwyższy rozstrzyga.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN Sygn. akt I KK 307/22 POSTANOWIENIE Dnia 7 grudnia 2022 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Kazimierz Klugiewicz po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu bez udziału stron, w dniu 7 grudnia 2022 r., oświadczenia SSN Małgorzaty Bednarek o istnieniu podstaw do wyłączenia od udziału w sprawie kasacyjnej, sygn. akt I KK 307/22, p o s t a n o w i ł : wniosku nie uwzględnić. UZASADNIENIE Sędzia Sądu Najwyższego Małgorzata Bednarek złożyła do akt sprawy Sądu Najwyższego o sygn. akt I KK 307/22 wniosek o wyłączenie jej z ww. sprawy z uwagi na wystąpienie okoliczności, o której mowa w art. 41 k.p.k. (k. 16 akt SN). Wskazała, że kasację w ww. sprawie złożył Zastępca Prokuratora Generalnego – R. H., z którym pracowała w Prokuraturze Okręgowej i Apelacyjnej w […] oraz w Prokuraturze Krajowej i z tej racji utrzymywała z nim kontakty zawodowe i towarzyskie od blisko 20 lat, a także przez pewien okres (do 2010 r.) była razem z prokuratorem R. H. członkiem Niezależnego Stowarzyszenia Prokuratorów „[…]”. W przekonaniu sędzi M. Bednarek okoliczności te mogą w odbiorze społecznym wywoływać wątpliwość co do jej obiektywizmu w sprawie. Zaznaczyła jednak, że w jej subiektywnym przekonaniu mogłaby ją rozpoznać w sposób bezstronny. Sąd Najwyższy rozważył, co następuje. Zgodnie z art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Jak wskazuje się w orzecznictwie: „wskazane w tym przepisie pojęcie bezstronności należy rozumieć jako obiektywną bezstronność sędziego, w tym zarówno subiektywne poczucie sędziego co do własnej bezstronności, jak i jego bezstronność w odbiorze zewnętrznym opartą na zobiektywizowanych przesłankach i analizowaną przez odwołanie się do oceny sytuacji dokonanej przez przeciętnego, rozsądnie rozumującego obserwatora procesu” ( postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 2022 r., II KO 34/22, LEX nr 3404744 ). Treść oświadczenia SSN Małgorzaty Bednarek w kontekście realió w procesowych sprawy nie daje podstaw do uznania, że zachodzi uzasadniona wątpliwość co do jej bezstronności. Trzeba bowiem pamiętać, że fakt kontaktów służbowych, czy nawet prywatnych w środowisku prawniczym jest rzeczą naturalną, typową zresztą dla każdej innej sfery aktywności zawodowej. Nie oznacza to jednak każdorazowego uruchomienia mechanizmu gwarancyjnego bezstronność sadu, unormowanego w art. 41 i nast. k.p.k. Dla zastosowania instytucji iudex suspectus niezbędne jest wykazanie szczególnych okoliczności związanych z kontaktami zawodowymi lub prywatnymi, które będą wskazywały na możliwość istnienia tego typu relacji sędziego ze stroną postępowania, która rzeczywiście może wywoływać wątpliwości co do bezstronności sędziego. W badanym przypadku sam fakt nawet długotrwałych kontaktów sędzi z autorem kasacji – Zastępcą Prokuratora Generalnego nie wskazuje na takie ryzyko, podobnie jak członkostwo tych osób w tym samym stowarzyszeniu przed kilkunastu laty. Sama postawa SSN Małgorzaty Bednarek – jej inicjatywa, będąca przedmiotem niniejszych rozważań, przy zaakcentowaniu gotowości do obiektywnego rozpoznania sprawy nie jest bez znaczenia dla uznania, że rozpoznanie sprawy przez Sąd Najwyższy w składzie orzekającym z jej udziałem będzie czyniło zadość standardom prawa do rzetelnego procesu, w tym prawa do bezstronnego sądu. Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu. l.n
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI