I NWW 333/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy stwierdził swoją niewłaściwość do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego, przekazując sprawę do Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie, powołując się na wyrok TSUE.
Powódka E. D. wniosła o wyłączenie sędziego Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie, argumentując, że sędzia został rekomendowany przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną zgodnie z ustawą z 2017 r. Sąd Najwyższy, powołując się na wyrok TSUE z 5 czerwca 2023 r. (C-204/21), uznał, że nie jest właściwy do rozpoznania takiego wniosku, gdyż kwestie niezależności sędziego powinny być rozpatrywane przez sąd, w którym sprawa się toczy, zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego.
Wnioskodawczyni E. D. złożyła wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie, SSO X.Y., wskazując na sposób jego powołania przez Krajową Radę Sądownictwa, która zdaniem wnioskodawczyni została ukształtowana niezgodnie z prawem. Sąd Okręgowy przekazał sprawę do Sądu Najwyższego celem rozpoznania wniosku. Sąd Najwyższy, rozpatrując sprawę na posiedzeniu niejawnym, stwierdził swoją niewłaściwość do rozpoznania wniosku. Podstawą tej decyzji był wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 5 czerwca 2023 r. (C-204/21), który uznał, że przekazanie do wyłącznej właściwości Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego rozpoznawania zarzutów dotyczących braku niezależności sądu lub niezawisłości sędziego stanowi naruszenie prawa Unii. TSUE wskazał, że każdy sąd krajowy powołany do stosowania prawa Unii jest zobowiązany zbadać, czy spełnia standardy niezależności i niezawisłości, jeśli pojawią się wątpliwości. W związku z tym Sąd Najwyższy uznał, że wniosek o wyłączenie sędziego powinien być rozpoznawany zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego, a konkretnie art. 52 § 1 k.p.c., który stanowi, że o wyłączeniu sędziego rozstrzyga sąd, w którym sprawa się toczy. W konsekwencji Sąd Najwyższy przekazał wniosek do rozpoznania Sądowi Okręgowemu Warszawa-Praga w Warszawie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd Najwyższy nie jest właściwy do rozpoznawania takich wniosków. Właściwy jest sąd, w którym sprawa się toczy, zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na wyrok TSUE (C-204/21), który stwierdził, że przekazanie takich spraw do wyłącznej właściwości Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych narusza prawo Unii. Kwestie niezależności sędziego powinny być badane przez sąd krajowy zgodnie z przepisami k.p.c.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdza swoją niewłaściwość i przekazuje wniosek
Strona wygrywająca
Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. D. | osoba_fizyczna | powódka |
| J. D. | osoba_fizyczna | pozwany |
| X.Y. | osoba_fizyczna | sędzia |
Przepisy (3)
Główne
k.p.c. art. 52 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zgodnie z tym przepisem, o wyłączeniu sędziego rozstrzyga sąd, w którym sprawa się toczy.
Pomocnicze
u.SN art. 26 § § 2
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Przepis ten określał właściwość Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych do rozpoznawania wniosków dotyczących wyłączenia sędziego obejmujących zarzut braku niezależności sądu lub niezawisłości sędziego.
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
Ustawa, na podstawie której ukształtowano Krajową Radę Sądownictwa, której działania były kwestionowane przez wnioskodawczynię.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyrok TSUE C-204/21 wskazujący na niewłaściwość SN w sprawach dotyczących niezależności sędziego. Zasada pierwszeństwa prawa Unii Europejskiej. Przepisy k.p.c. dotyczące wyłączenia sędziego.
Odrzucone argumenty
Argumenty wnioskodawczyni dotyczące niekonstytucyjności KRS i sposobu powołania sędziego, które nie zostały merytorycznie rozpoznane z uwagi na stwierdzenie niewłaściwości SN.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy zobowiązany był uwzględnić treść wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 5 czerwca 2023 r. (C-204/21) przekazanie – na podstawie art. 26 § 2 u.SN – do wyłącznej właściwości Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego rozpoznawania zarzutów i zagadnień prawnych dotyczących braku niezależności sądu lub braku niezawisłości sędziego stanowi uchybienie zobowiązaniom, które wynikają z mocy art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE w związku z art. 47 Karty praw podstawowych, jak również na mocy art. 267 TFUE i zasady pierwszeństwa prawa Unii.
Skład orzekający
Krzysztof Wiak
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie właściwości sądu do rozpoznawania wniosków o wyłączenie sędziego w kontekście orzecznictwa TSUE i prawa UE."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przekazania sprawy do SN na podstawie art. 26 § 2 u.SN.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii niezależności sądownictwa i wpływu orzecznictwa TSUE na polskie procedury sądowe, co jest tematem o dużym znaczeniu dla prawników i opinii publicznej.
“Sąd Najwyższy nie jest sądem od wyłączania sędziów? Kluczowy wyrok TSUE zmienia zasady gry.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN I NWW 333/23 POSTANOWIENIE Dnia 10 października 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Krzysztof Wiak w sprawie z powództwa E. D. przeciwko J. D. o rozwód, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 10 października 2023 r., wniosku powódki o wyłączenie sędziego Sądu Okręgowego Warszawa - Praga w Warszawie X.Y. od orzekania w sprawie toczącej się przed Sądem Okręgowym Warszawa - Praga w Warszawie, sygn. I C 1126/20 stwierdza swoją niewłaściwość i przekazuje wniosek Sądowi Okręgowemu Warszawa-Praga w Warszawie. UZASADNIENIE Pismem zatytułowanym „Wniosek” z 25 września 2022 r. E. D. (dalej: „wnioskodawczyni” lub „powódka”) zgłosiła zastrzeżenia (stosując formułę „podważam postanowienie”) do postanowienia Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z 18 sierpnia 2022 r. (I C 1126/20), wydanego przez SSO X.Y., podnosząc, że sędzia ten został rekomendowany przez Krajową Radę Sądownictwa (dalej: „KRS”), ukształtowaną zgodnie z przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2018, poz. 3). W kolejnym piśmie z 17 listopada 2022 r. wnioskodawczyni wskazała, że pismo z 25 września 2022 r. traktować należy jako wniosek o wyłączenie sędziego. Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie postanowieniem z 16 sierpnia 2023 r. (I C 1126/20) akta sprawy przedstawił Sądowi Najwyższemu celem rozpoznania wniosku powódki o wyłączenie sędziego z uwagi na sposób jego powołania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie przekazał wniosek o wyłączenie SSO X.Y. do Sądu Najwyższego, na podstawie art. 26 § 2 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (tekst jedn. Dz.U. 2023, poz. 1093 ze zm., dalej: „u.SN”) . Zgodnie z tym przepisem, do właściwości Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych należy rozpoznawanie wniosków lub oświadczeń dotyczących wyłączenia sędziego albo o oznaczenie sądu, przed którym ma się toczyć postępowanie, obejmujących zarzut braku niezależności sądu lub braku niezawisłości sędziego. Sąd rozpoznający sprawę przekazuje niezwłocznie wniosek Prezesowi Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych celem nadania mu dalszego biegu na zasadach określonych w odrębnych przepisach. Przekazanie wniosku Prezesowi Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych nie wstrzymuje biegu toczącego się postępowania. Jako podstawę wniosku o wyłączenie wnioskodawczyni wskazała okoliczność rekomendowania (w oryginale: „nominowania”) SSO X.Y. przez Krajową Radę Sądownictwa, ukształtowaną zgodnie z przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw. Zdaniem powódki KRS jest organem niekonstytucyjnym. Wnioskodawczyni nie podniosła żadnych argumentów, które miałyby świadczyć o braku niezawisłości wskazanego sędziego. W niniejszej sprawie Sąd Najwyższy zobowiązany był uwzględnić treść wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 5 czerwca 2023 r. (C-204/21), w którym uznano, że przekazanie – na podstawie art. 26 § 2 u.SN – do wyłącznej właściwości Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego rozpoznawania zarzutów i zagadnień prawnych dotyczących braku niezależności sądu lub braku niezawisłości sędziego stanowi uchybienie zobowiązaniom, które wynikają z mocy art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE w związku z art. 47 Karty praw podstawowych, jak również na mocy art. 267 TFUE i zasady pierwszeństwa prawa Unii. Trybunał zaznaczył, że kwestie dotyczące badania niezależności sądu i niezawisłości sędziego nie stanowią specyficznych kwestii prawnych w konkretnej dziedzinie prawa, które z tego względu mogłyby należeć do wyłącznej właściwości wyspecjalizowanego potencjalnie sądu. Co więcej, prawo do niezawisłego i bezstronnego sądu ustanowionego uprzednio na mocy ustawy oznacza, że każdy sąd krajowy powołany do stosowania prawa Unii jest zobowiązany zbadać, czy spełnia on takie standardy, jeżeli pojawiłaby się w tym względzie poważna wątpliwość. Uwzględniając argumentację zawartą w powyższym wyroku TSUE, należało przyjąć, że w niniejszej sprawie wniosek o wyłączenie SSO X.Y. powinien być rozpoznawany zgodnie z regulacjami zawartymi w art. 49 i nast. k.p.c. Zgodnie z art. 52 § 1 k.p.c., o wyłączeniu sędziego rozstrzyga sąd, w którym sprawa się toczy, a gdyby sąd ten nie mógł wydać postanowienia z powodu braku dostatecznej liczby sędziów – sąd nad nim przełożony. Prowadzi to do wniosku, że w niniejszej sprawie właściwy pozostaje Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie . Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. [SOP] [ał]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI