I NSW 225/23

SN
I NSW 225/23
POSTANOWIENIE
Dnia 7 grudnia 2023 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Krzysztof Wiak (przewodniczący, sprawozdawca)
‎
SSN Maria Szczepaniec
‎
SSN Paweł Wojciechowski
w sprawie z protestu wyborczego E. W.
przeciwko ważności wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej zarządzonych na 15 października 2023 r.,
przy udziale Prokuratora Generalnego oraz Przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej,
‎
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 7 grudnia 2023 r.,
pozostawia protest bez dalszego biegu.
[SOP]
UZASADNIENIE
E.W. (dalej: „wnosząca protest”) pismem z 25 października 2023 r. wniosła protest wyborczy przeciwko wyborom do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, wskazując, że doszło do naruszenia ciszy wyborczej poprzez niezamknięcie wielu lokali wyborczych na terenie całego kraju, po ujawnieniu sondażowych wyników wyborów.
Wnosząca protest zażądała unieważnienia wyborów i ich ponownego zarządzenia.
Przewodniczący Państwowej Komisji Wyborczej wniósł o pozostawienie protestu bez dalszego biegu.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Protest należało pozostawić bez dalszego biegu.
Zgodnie z art. 242 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (tekst jedn. Dz.U. 2023, poz. 2408, dalej: „k.wyb.”),
Sąd Najwyższy rozpatruje protest w składzie 3 sędziów w postępowaniu nieprocesowym i wydaje, w  formie  postanowienia, opinię w sprawie protestu. Powyższe przepisy znajdują zastosowanie również w przypadku wniesienia protestu przeciwko ważności wyborów do Senatu (art. 258 k.wyb.).
Protest przeciwko ważności wyborów może być wniesiony do
Sądu
Najwyższego z powodu dopuszczenia się przestępstwa przeciwko wyborom, określonego w rozdziale XXXI Kodeksu karnego, mającego wpływ na  przebieg głosowania, ustalenie wyników głosowania lub wyników wyborów lub  naruszenia przepisów kodeksu dotyczących głosowania, ustalenia wyników głosowania lub wyników wyborów, mającego wpływ na wynik wyborów (art. 82 § 1 k.wyb.).
Zgodnie z art. 241 § 3 k.wyb.,
wnoszący protest powinien sformułować zarzuty oraz przedstawić lub wskazać dowody, na których opiera swoje zarzuty.
Z  treści tego przepisu wynika, że osoba wnosząca protest jest zobowiązana do
wykazania wpływu wystąpienia naruszeń na wynik wyborów.
Sąd Najwyższy pozostawia natomiast bez dalszego biegu protest wniesiony przez osobę do tego nieuprawnioną lub niespełniający wymogów formalnych, tj. niezawierający zarzutów, które zgodnie z art. 82 § 1 k.wyb., mogą być podstawą kwestionowania ważności wyborów oraz w którym nie przedstawiono lub nie wskazano dowodów, na których zarzuty te byłyby oparte (art. 243 § 1 k.wyb.).
W niniejszej sprawie wnosząca protest nie sformułowała w nim zarzutów, z
których wynikałoby, że doszło do
popełnienia przestępstwa przeciwko wyborom, określonego w
rozdziale XXXI
Kodeksu karnego, mającego wpływ na przebieg głosowania, ustalenie wyników głosowania lub wyników wyborów lub naruszenia przepisów Kodeksu wyborczego dotyczących głosowania, ustalenia wyników głosowania lub wyników wyborów, mającego wpływ na wynik wyborów (art.
82
§
1
k.wyb.). Powołane przez nią zarzuty mają charakter ogólny i
abstrakcyjny – nie odnoszą się do konkretnego zdarzenia, którego wnosząca protest była świadkiem. Z treści jej pisma nie sposób ustalić, w których dokładnie lokalach wyborczych miały miejsca wskazane przez nią naruszenia. Wnosząca protest nie powołała również żadnych dowodów w tym zakresie.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego konsekwentnie przyjmuje się natomiast, że
opinia wnoszącego protest, ze swej istoty niepoparta żadnymi dowodami, może    być zakwalifikowana wyłącznie jako opinia prywatna, a zarzuty sprowadzające się do hipotetycznego założenia o nieprawidłowościach nie mieszczą się w przedmiocie protestu określonym w ustawie
(np. postanowienie Sądu Najwyższego z 27 listopada 2019 r., I NSW 206/19). Co więcej,
osoba  wnosząca protest nie może skutecznie podnosić zarzutów o charakterze abstrakcyjnym, odnoszących się do ogólnie pojętych wydarzeń w kraju lub za granicą, o których protestujący jedynie słyszał. Przyjęty zarówno w Kodeksie wyborczym, jak i ustawie z 14 marca 2003 r. o referendum ogólnokrajowym model protestów wyborczych i referendalnych polega bowiem na sprawowaniu przez
Sąd
Najwyższy indywidualno-konkretnej kontroli ważności wyborów i referendum. Brak natomiast podstaw prawnych do prowadzenia w tym zakresie kontroli abstrakcyjnej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 21 listopada 2019 r., I NSW 235/19).
Niezależnie od powyższego, odnosząc się do zarzutu naruszenia czasu głosowania w wyborach i referendum, należy zaznaczyć, że
zgodnie z art. 39 §
2
k.wyb. głosowanie odbywa się bez przerwy od godziny 7
00
do godziny 21
00
. Stosownie zaś do art. 39 § 4 k.wyb., o godzinie zakończenia głosowania przewodniczący obwodowej komisji wyborczej zarządza zakończenie głosowania. Od tej chwili głosować mogą tylko wyborcy, którzy przybyli do lokalu wyborczego przed godziną zakończenia głosowania. Wyborca, który przybył do lokalu wyborczego przed godziną zakończenia głosowania, czyli w realiach sprawy przed
godziną 21
00
, może zrealizować swoje czynne prawo wyborcze. Jedocześnie
obwodowa komisja wyborcza ma obowiązek umożliwienia takiej osobie realizację jej konstytucyjnego prawa. Dotyczy to również wyborcy, który  ze  względu na warunki lokalowe nie mógł dostać się do środka lokalu, ale
przed upływem godziny 21.00 stanął w kolejce oczekujących na wejście do   budynku, w którym mieściła się siedziba obwodowej komisji wyborczej. Z
dotychczasowego orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika, że „wnoszący protest, który przebywał w lokalu Komisji Wyborczej, mimo zarządzenia o   zakończeniu głosowania, był nadal uprawniony do oddania głosu (…). Tym
samym Komisja była zobowiązana do wydania mu karty wyborczej i udostępnienia urny wyborczej” (postanowienie Sądu Najwyższego z 26 listopada 2015 r., III SW 108/15).
W Kodeksie wyborczym ustawodawca przewidział co prawda odpowiedzialność karną m.in. za naruszenie ciszy wyborczej (art. 498 k.wyb.). Zachowanie to stanowi jednak jedynie wykroczenie, które nie może być podstawą wniesienia protestu wyborczego.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 243 § 1 k.wyb. orzekł jak w sentencji.
Z.G.
[ał]