I NSW 9/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę partii politycznej Śląska Partia Regionalna na dwie uchwały Państwowej Komisji Wyborczej (PKW) z dnia 17 sierpnia 2022 r., które odrzuciły sprawozdania partii dotyczące źródeł pozyskania środków finansowych za lata 2019 i 2020. PKW uznała, że partia naruszyła art. 35 ust. 2 ustawy o partiach politycznych, ponieważ finansowała komitet wyborczy utworzony przez siebie z rachunku bieżącego partii, a nie z Funduszu Wyborczego. Partia zarzuciła PKW błędną wykładnię przepisów, w tym art. 38a ust. 1 pkt 3 i art. 38a ust. 2 pkt 5 ustawy o partiach politycznych, kwestionując brak powołania biegłego rewidenta do zbadania sprawozdania komitetu wyborczego oraz podnosząc potencjalną niekonstytucyjność przepisu stanowiącego podstawę uchwał. Sąd Najwyższy, po zawieszeniu postępowania do czasu rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny sprawy P 8/17 (które zostało umorzone), oddalił skargę. Sąd uznał, że finansowanie wydatków na kampanie wyborcze z pominięciem Funduszu Wyborczego stanowi naruszenie o charakterze kategorycznym, które skutkuje odrzuceniem sprawozdania, zgodnie z art. 38a ust. 2 pkt 5 ustawy o partiach politycznych. Sąd podkreślił, że nowelizacja ustawy z 2023 r. złagodziła sankcje tylko w określonych przypadkach niewielkich kwotowo naruszeń, które nie miały zastosowania w tej sprawie. Sąd odwołał się również do stanowiska Trybunału Konstytucyjnego z postanowienia P 8/17, wskazującego na bezwzględny charakter regulacji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących finansowania partii politycznych, sankcji za naruszenia oraz stosowania nowelizacji prawa.
Dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji z 2023 r. w zakresie zastosowania sankcji, choć zasady interpretacji pozostają aktualne.
Zagadnienia prawne (3)
Czy finansowanie wydatków partii politycznej na cele związane z wyborami z rachunku bieżącego partii, a nie z Funduszu Wyborczego, stanowi podstawę do odrzucenia sprawozdania finansowego partii?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, stanowi podstawę do odrzucenia sprawozdania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że naruszenie art. 35 ust. 2 ustawy o partiach politycznych, polegające na finansowaniu kampanii wyborczej z pominięciem Funduszu Wyborczego, ma charakter kategoryczny i jest bezwzględną podstawą do odrzucenia sprawozdania finansowego partii, zgodnie z art. 38a ust. 2 pkt 5 ustawy.
Czy nowelizacja ustawy o partiach politycznych z 2023 r. łagodzi sankcje za naruszenia przepisów dotyczących finansowania kampanii wyborczej w sposób mający zastosowanie do stanu faktycznego sprzed nowelizacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nowelizacja nie ma zastosowania do stanu faktycznego sprzed jej wejścia w życie w sposób pozwalający na uniknięcie odrzucenia sprawozdania w tym przypadku.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że nowelizacja ustawy z 2023 r. wprowadziła złagodzenie sankcji tylko w ściśle określonych przypadkach niewielkich kwotowo naruszeń, które nie obejmowały sposobu finansowania kampanii wyborczej zakwestionowanego przez PKW. Sąd podkreślił, że naruszenie polegające na finansowaniu kampanii z pominięciem Funduszu Wyborczego nie jest tożsame z nieprawidłowym pozyskiwaniem lub wydatkowaniem środków przez partię, a nowa regulacja dotyczy konkretnych rodzajów naruszeń.
Czy skład Sądu Najwyższego orzekający w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych spełnia wymogi niezawisłego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą w świetle orzecznictwa ETPCz?
Odpowiedź sądu
Nie zostało bezpośrednio rozstrzygnięte przez większość orzekającą, ale zostało podniesione w zdaniu odrębnym.
Uzasadnienie
Sędziowie Księżak i Przesławski złożyli zdanie odrębne, argumentując, że Sąd Najwyższy powinien powstrzymać się z rozstrzyganiem sprawy do czasu wprowadzenia zmian legislacyjnych mających na celu usunięcie systemowych naruszeń Konwencji praw człowieka, stwierdzonych w wyroku ETPCz Wałęsa przeciwko Polsce, wskazując na wadliwość procedury powoływania sędziów w Polsce.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Śląska Partia Regionalna | instytucja | skarżąca |
| Państwowa Komisja Wyborcza | organ_państwowy | organ |
Przepisy (10)
Główne
u.p.p. art. 35 § ust. 2
Ustawa o partiach politycznych
Wydatki partii politycznej na cele związane z wyborami mogą być dokonywane tylko za pośrednictwem jej Funduszu Wyborczego.
u.p.p. art. 38a § ust. 1 pkt 3
Ustawa o partiach politycznych
PKW odrzuca sprawozdanie partii politycznej w przypadku stwierdzenia, że gromadzenie lub dokonywanie wydatków na kampanie wyborcze nastąpiło z pominięciem Funduszu Wyborczego.
u.p.p. art. 38a § ust. 2 pkt 5
Ustawa o partiach politycznych
PKW odrzuca sprawozdanie finansowe partii politycznej w przypadku stwierdzenia, że gromadzenie lub dokonywanie wydatków na kampanie wyborcze nastąpiło z pominięciem Funduszu Wyborczego.
Pomocnicze
u.p.p. art. 25 § ust. 1
Ustawa o partiach politycznych
Środki finansowe mogą być przekazywane partiom politycznym jedynie przez obywateli polskich z stałym miejscem zamieszkania na terenie RP.
u.p.p. art. 38 § ust. 1
Ustawa o partiach politycznych
Partia polityczna składa PKW sprawozdanie o źródłach pozyskania środków finansowych oraz o wydatkach poniesionych ze środków Funduszu Wyborczego.
u.p.p. art. 38d § zd. 1
Ustawa o partiach politycznych
W przypadku odrzucenia sprawozdania, partia polityczna traci prawo do otrzymania subwencji w następnych 3 latach.
u.p.p. art. 38a § ust. 1 pkt 2
Ustawa o partiach politycznych
Określa przypadki, w których PKW może przyjąć sprawozdanie ze wskazaniem uchybień, gdy pozyskane środki lub dokonane czynności nie przekraczają określonych progów procentowych przychodów partii.
k.w. art. 142
Kodeks wyborczy
Dotyczy badania sprawozdania komitetu wyborczego przez biegłego rewidenta.
k.p.c. art. 180 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy podjęcia zawieszonego postępowania.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy stosowania przepisów k.p.c. do postępowań przed SN.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Finansowanie kampanii wyborczej z rachunku bieżącego partii, a nie z Funduszu Wyborczego, stanowi naruszenie art. 35 ust. 2 ustawy o partiach politycznych. • Naruszenie art. 35 ust. 2 ustawy o partiach politycznych jest bezwzględną podstawą do odrzucenia sprawozdania finansowego partii. • Nowelizacja ustawy z 2023 r. nie ma zastosowania do stanu faktycznego sprzed jej wejścia w życie w sposób pozwalający na uniknięcie odrzucenia sprawozdania w tym przypadku.
Odrzucone argumenty
PKW błędnie zastosowała art. 38a ust. 1 pkt 3 i art. 38a ust. 2 pkt 5 ustawy o partiach politycznych, odrzucając sprawozdanie pomimo braku ustawowych przesłanek. • PKW błędnie zinterpretowała art. 35 ust. 2 ustawy o partiach politycznych, przyjmując, że partia finansowała kampanię z pominięciem Funduszu Wyborczego, podczas gdy jedynym wyznacznikiem jest raport biegłego rewidenta, którego PKW nie powołała. • Przepis art. 38a ust. 2 pkt 5 ustawy o partiach politycznych jest niezgodny z Konstytucją RP z uwagi na automatyzm sankcji i brak proporcjonalności.
Godne uwagi sformułowania
finansowanie komitetu utworzonego przez partię z jej rachunku bieżącego stanowi naruszenie art. 35 ust. 2 u.p.p. • wydatki partii politycznej na cele związane z wyborami mogą być dokonywane tylko za pośrednictwem jej Funduszu Wyborczego. • wskazana norma ma charakter kategoryczny i nie daje żadnego marginesu oceny, w tym uwzględnienia proporcji środków przyjętych ze źródeł niedozwolonych do ogólnej kwoty przychodów partii politycznej. • regulacje związane z finansowaniem partii politycznej i jej obowiązkami sprawozdawczymi zalicza się do prawa publicznego. Z tego względu niedopuszczalne jest stosowanie wobec nich wykładni rozszerzającej lub odwoływanie się do analogii. • regulacja ta ma charakter bezwzględny. Nie mają znaczenia wielkość kwoty gromadzonej lub wydatkowanej z pominięciem Funduszu Wyborczego, jak i okoliczności dokonania tego naruszenia, czy było to działanie zamierzone, czy przypadkowe.
Skład orzekający
Joanna Lemańska
przewodniczący
Paweł Księżak
członek
Tomasz Przesławski
członek
Maria Szczepaniec
członek
Krzysztof Wiak
sprawozdawca
Paweł Wojciechowski
członek
Grzegorz Pastuszko
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących finansowania partii politycznych, sankcji za naruszenia oraz stosowania nowelizacji prawa."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji z 2023 r. w zakresie zastosowania sankcji, choć zasady interpretacji pozostają aktualne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy finansowania partii politycznych i potencjalnych naruszeń przepisów, co jest tematem o znaczeniu publicznym. Dodatkowo, zdanie odrębne podnosi kwestie związane z praworządnością i wyrokami ETPCz, co dodaje jej głębi.
“Partia polityczna przegrała w Sądzie Najwyższym sprawę o miliony złotych z Funduszu Wyborczego. Kluczowe naruszenie przepisów.”
Zdanie odrębne
SSN Paweł Księżak, SSN Tomasz Przesławski
Sędziowie złożyli zdanie odrębne, argumentując, że Sąd Najwyższy powinien powstrzymać się z rozstrzyganiem sprawy do czasu wprowadzenia zmian legislacyjnych, których konieczność wynika z wyroku ETPCz Wałęsa przeciwko Polsce, dotyczącego systemowych naruszeń prawa do niezawisłego i bezstronnego sądu.
Sektor
polityka
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.