I NSW 656/23

SN
I NSW 656/23
POSTANOWIENIE
Dnia 12 grudnia 2023 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Aleksander Stępkowski (przewodniczący, sprawozdawca)
‎
SSN Marek Dobrowolski
‎
SSN Grzegorz Żmij
w sprawie z protestu J. P.
przeciwko ważności wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej,
przy udziale Prokuratora Generalnego i Przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 12 grudnia 2023 r.,
pozostawia protest bez dalszego biegu.
(r.g.)
UZASADNIENIE
Pismem nadanym w placówce pocztowej 24 października 2023 r. J.
P. (dalej: „skarżący”) wniósł protest przeciwko ważności wyborów do Sejmu RP i Senatu RP, zarządzonych na 15 października 2023 r.
Skarżący zarzucił, że doszło do
głosowania po 21:00, po zakończeniu ciszy
wyborczej,
a proces głosowania nie został przedłużony żadnym oficjalnym komunikatem PKW ani w zakresie godzin głosowania, ani w zakresie konkretnych komisji wyborczych.
W proteście wskazano również, że wyborcy głosowali na podstawie zaświadczeń zezwalających na głosowanie w lokalach wyborczych poza
miejscem
zamieszkania, a skarżący ma podejrzenie, że „kolejkowi wyborcy” uczestniczyli w zorganizowanym na masową skalę procesie głosowania i to kilkakrotnie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Protest należało pozostawić bez dalszego biegu.
Zgodnie z art. 241 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 2408; dalej: „k.wyb.”) protest przeciwko ważności wyborów do Sejmu wnosi się na piśmie do Sądu Najwyższego w terminie 7 dni od
dnia ogłoszenia wyników wyborów przez Państwową Komisję Wyborczą w
Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym nadanie w tym terminie protestu w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe jest równoznaczne z
wniesieniem go do Sądu Najwyższego. Stosownie do treści art. 242 § 1 k.wyb. Sąd Najwyższy rozpatruje protest w składzie 3 sędziów w postępowaniu nieprocesowym i wydaje, w formie postanowienia, opinię w sprawie protestu. Jednocześnie, w myśl art. 243 § 1 k.wyb.
Sąd Najwyższy powinien pozostawić bez
dalszego biegu protest wniesiony przez osobę do tego nieuprawnioną lub niespełniający warunków formalnych.
Stosownie do brzmienia art. 241 § 3 k.wyb. wnoszący protest powinien
sformułować w nim zarzuty oraz przedstawić lub wskazać dowody, na których opiera swoje zarzuty.
Dla oceny, czy protest został wniesiony w terminie znaczenie ma
uwzględnienie daty właściwej dla wybranego przez składającego protest sposobu jego wniesienia. Gdy wniesienie protestu następuje za pośrednictwem polskiej placówki operatora pocztowego – tak, jak w niniejszym przypadku – ocena
dochowania terminu następuje na podstawie daty stempla pocztowego placówki nadawczej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 6 listopada 2019 r., I NSW 99/19).
Obwieszczenia Państwowej Komisji Wyborczej o wynikach wyborów do
Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzonych w dniu 15
października 2023 r. zostały wydane 17 października 2023 r. i opublikowane w
Dzienniku Ustaw 18 października 2023 r. pod pozycjami 2234 i 2235. Oznacza to, że siedmiodniowy termin do wnoszenia protestów przeciwko ważności wyborów rozpoczął bieg w dniu 19 października 2023 r. i upłynął z dniem 25 października 2023 r., a tym samym, protest nadany za pośrednictwem polskiej placówki operatora pocztowego 24 października 2023 r., został wniesiony w terminie.
W myśl art. 82 § 1 k.wyb. protest przeciwko ważności wyborów, ważności wyborów w okręgu lub wyborowi określonej osoby może być wniesiony z
powodu:
1) dopuszczenia się przestępstwa przeciwko wyborom, określonego w
rozdziale XXXI Kodeksu karnego, mającego wpływ na przebieg głosowania, ustalenie wyników głosowania lub wyników wyborów; 2) naruszenia przepisów Kodeksu dotyczących głosowania, ustalenia wyników głosowania lub wyników wyborów, mającego wpływ na wynik wyborów.
Na mocy art. 243 § 1 k.wyb. Sąd Najwyższy pozostawia bez dalszego biegu protest wniesiony przez osobę do tego nieuprawnioną lub niespełniający warunków
określonych w art. 241 k.wyb., podobnie jak w przypadku, gdy protest, które mogą stać się przedmiotem zaskarżenia przed dniem głosowania do sądu lub do Państwowej Komisji Wyborczej (art. 243 § 2 k.wyb.).
Odnosząc się do podnoszonego w proteście zarzutu głosowania po
godz.
21.00
wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 39 § 4 k.wyb. o godzinie zakończenia głosowania przewodniczący obwodowej komisji wyborczej zarządza jego zakończenie. Od tej chwili głosować mogą wyłącznie wyborcy, którzy przybyli do lokalu wyborczego przed godziną jego zakończenia, lub gdy wyborca, ze
względu na warunki lokalowe, stanął przed upływem tej godziny w kolejce oczekujących na wejściem do budynku, w którym mieściła się siedziba obwodowej komisji wyborczej.
Powyższe nie wpływa na przedłużenie ciszy wyborczej, podczas której obowiązuje zakaz emisji wszelkich audycji radiowych i telewizyjnych o charakterze agitacyjnym, która obowiązuje przez 24 godziny przed dniem głosowania, w
samym dniu głosowania, aż do momentu zamknięcia lokali wyborczych. Cisza
wyborcza ulega przedłużeniu wyłącznie w sytuacji, gdy obwodowa komisja wyborcza, na skutek zajścia nadzwyczajnych okoliczności (np. wskutek katastrofy budowlanej dotyczącej budynku, w którym znajduje się lokal wyborczy, pożaru
budynku albo zalania lokalu wyborczego), zarządzi przerwanie, przedłużenie albo odroczenie głosowania do dnia następnego, co wynika z
art.
47
§ 1 k.wyb. Uchwałę w sprawie przedłużenia albo odroczenia do dnia następnego głosowania obwodowa komisja wyborcza podejmuje po uzyskaniu zgody właściwej komisji wyborczej wyższego stopnia. Uchwała w tej sprawie powinna być natychmiast podana do publicznej wiadomości, przekazana właściwej komisji wyborczej wyższego stopnia, wójtowi oraz przesłana Państwowej Komisji
Wyborczej za pośrednictwem komisji wyborczej wyższego stopnia. Wyłącznie w takiej wyjątkowej sytuacji następuje „przedłużenie” ciszy wyborczej poza godzinę 21:00, do czasu zakończenia głosowania.
W głosowaniu w dniu 15 października 2023 r. nie doszło do nadzwyczajnych wydarzeń, o których stanowi art. 47 § 1 k.wyb., i w związku z tym żadna obwodowa komisja wyborcza nie zgłosiła do okręgowych komisji wyborczych informacji o
przedłużeniu głosowania i nie podjęła uchwały w sprawie przedłużenia głosowania, z czym wiązałoby się przedłużenie ciszy wyborczej z mocy ustawy. Wyborcy, którzy przybyli do lokalu wyborczego realizowali swoje czynne prawo wyborcze wprost na podstawie art. 39 § 4 k.wyb., zgodnie z którym o godzinie zakończenia głosowania przewodniczący obwodowej komisji wyborczej zarządza zakończenie głosowania. Od tej chwili mogą głosować tylko wyborcy, którzy
przybyli do lokalu wyborczego przed godziną zakończenia głosowania. Nie
było bowiem żadnych podstaw do korzystania z trybu, o którym mowa w art. 47 k.wyb.
Odnosząc się natomiast do zarzutu możliwości
skopiowania zaświadczenia o
prawie do głosowania i tym samym oddania głosu w wielu komisjach wyborczych, wskazać należy, że
z art. 32 § 4 k.wyb. wynika, że wyborca, któremu wydano zaświadczenie o prawie do głosowania, jest skreślany ze spisu wyborców, w którym został on ujęty. Jest to bezwzględny obowiązek.
Jak z kolei wynika z § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i
Administracji z dnia 28 lipca 2023 r. w sprawie wzorów wniosków o ujęcie w
obwodzie głosowania, skreślenie wyborcy z Centralnego Rejestru Wyborców, zmianę miejsca głosowania oraz wzoru i sposobu ewidencjonowania zaświadczeń o
prawie do głosowania (Dz. U. poz. 1495) zaświadczenie o prawie do głosowania opatruje się numerem i zabezpiecza się przez naklejenie znaku holograficznego. Natomiast jak wynika z pkt 47 ppkt 1
Wytycznych
obwodowe komisje wyborcze podczas przeprowadzania głosowania miały obowiązek zwracania szczególnej uwagi, czy przedkładany był oryginał zaświadczenia, tj. czy na zaświadczeniu umieszczony został autentyczny hologram z nadrukiem „PLT 2023”. W związku z
tym kopiowanie zaświadczeń w celu ich ponownego użycia wraz z naklejonym na
nich unikatowym hologramem nie było możliwe. Trzeba też pamiętać, że
procedura określona w wytycznych przewidywała, że zaświadczenie musiało
być odebrane od wyborcy i dołączone do spisu wyborców, a w rubryce uwagi musiała zostać zamieszczona adnotacja „wyborca zagłosował na podstawie zaświadczenia” albo „Zaświadczenie”. Dopiero wtedy komisja wydawała karty do
głosowania.
Pozostawienie zaświadczenia w obwodowej komisji wyborczej i
dołączenie do spisu wyborców uniemożliwia użycie ponownie tego zaświadczenia. Dodatkowo wskazać należy, że zaświadczenie wystawiane jest na nazwisko konkretnej osoby i zawiera szczegółowe dane wyborcy, co uniemożliwia wykorzystanie go przez osobę nieuprawnioną.
W proteście nie przedstawiono też żadnych dowodów, że jakiekolwiek nieautentyczne zaświadczenie o prawie do głosowania zostało wykorzystane podczas głosowania 15 października 2023 r.
Nie zgłaszała tego również żadna obwodowa komisja wyborcza.
Zgodnie z art. 241 § 3 k.wyb. wnoszący protest ma nie tylko obowiązek sformułowania w nim zarzutów, ale również przedstawienia lub wskazania dowodów, na których opiera swoje zarzuty. Niesprostanie przez wnoszącego protest tym obowiązkom, zgodnie z art. 243 § 1 k.wyb., prowadzi do pozostawienia protestu bez dalszego biegu.
Powołanie się na przekazy medialne nie czyni zadość obowiązkowi wyrażonemu w art. 241 § 3 k.wyb. polegającemu na konieczności przedstawienia lub wskazania dowodów, na których wnoszący protest opiera swoje zarzuty.
Z uwagi na wskazane okoliczności, Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji
.
[ms]
[ał]