I NSW 714/23

SN
I NSW 714/23
POSTANOWIENIE
Dnia 12 grudnia 2023 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Tomasz Przesławski (przewodniczący, sprawozdawca)
‎
SSN Paweł Czubik
‎
SSN Oktawian Nawrot
w sprawie z protestu A.O. - pełnomocnika wyborczego Komitetu Wyborczego W.
przeciwko ważności wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej zarządzonych na 15 października 2023 r.,
przy udziale Prokuratora Generalnego i Przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 12 grudnia 2023 r.,
postanawia:
pozostawić protest bez dalszego biegu.
[ms]
UZASADNIENIE
A. O. – pełnomocnik wyborczy Komitetu Wyborczego W. (dalej: „wnoszący protest”) pismem nadanym 25 października 2023 r. (data stempla pocztowego) wniósł protest przeciwko
ważności wyborów do Sejmu i Senatu przeprowadzonych w dniu 15
października 2023 r. Jak wskazano w treści pisma protest został wywiedziony z
powodu „dopuszczenia się przestępstw przeciwko wyborom wymienionych w
Rozdziale XXXI Kodeksu Karnego, dotyczących przebiegu głosowania i
ustalania wyników głosowania; a także naruszenia prawa wyborczego określonego w Kodeksie Wyborczym oraz w wytycznych dla OKW zawartych w
Uchwale PKW Nr 211/2023 a dotyczących przebiegu głosowania oraz ustalania wyników głosowania”. Wnoszący protest wniósł o „unieważnienie w całości wyniku
wyborów na posłów do Sejmu i na senatorów do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej 2023 r.”.
Państwowa Komisja Wyborcza (dalej: „PKW”) pismem z 24 listopada 2023 r. wyraziła opinię, że wniesiony protest powinien zostać pozostawiony bez
rozpoznania z uwagi na niesformułowanie w nim zarzutów, które
nawiązywałyby do określonych w art. 82 § 1
w zw. z art. 241 § 3
ustawy z
dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 2408; dalej: „k.wyb.”) podstaw do jego wniesienia. W przypadku rozpoznania protestu, w
ocenie PKW, powinien on zostać uznany za bezzasadny albo jeśli rzeczywiście doszło do naruszenia procedury uznany za zasadny, ale bez wpływu na wynik wyborów.
Prokurator Generalny pismem z 27 listopada 2023 r. wyraził stanowisko, że wniesiony protest powinien zostać pozostawiony bez dalszego biegu.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Protest wyborczy pozostawiono bez dalszego biegu.
Zgodnie z art. 241 § 1 k.wyb. protest przeciwko ważności wyborów do
Sejmu
wnosi się na piśmie do Sądu Najwyższego w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyników wyborów przez Państwową Komisję Wyborczą w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym nadanie w tym terminie protestu w
polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z
dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe jest równoznaczne z wniesieniem go do Sądu Najwyższego.
W kontekście ocenianej sprawy należy podkreślić, że w świetle art.
82
§
5
k.wyb. prawo wniesienia protestu przysługuje również przewodniczącemu właściwej komisji wyborczej i pełnomocnikowi wyborczemu. Dlatego uznać należy, że protest został wywiedziony przez osobę uprawnioną.
Stosownie do brzmienia art. 241 § 3 k.wyb. wnoszący protest powinien
sformułować w nim zarzuty oraz przedstawić lub wskazać dowody, na
których opiera swoje zarzuty. Regulacja ta dotyczy zarówno protestu wnoszonego przez wyborcę, jak i przez pełnomocnika wyborczego. Ustawodawca nie dokonał bowiem rozróżnienia w tym zakresie. Zatem dla każdego protestu wyborczego przewidziane są tożsame wymagania formalne.
Z kolei w świetle art. 243 § 1 k.wyb. Sąd Najwyższy pozostawia bez
dalszego biegu protest wniesiony przez osobę do tego nieuprawnioną lub niespełniający warunków formalnych.
Podkreślić należy, że Sąd Najwyższy uchwałą z 25 października 2023 r., I
NZP 8/23, której nadano moc zasady prawnej, jednoznacznie stwierdził, że
„w
postępowaniach zainicjowanych protestami przeciwko ważności wyborów: do
Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej oraz do Parlamentu Europejskiego w
Rzeczypospolitej Polskiej, o których mowa w ustawie z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (tekst jedn. Dz.U. 2022, poz. 1277, ze zm.), a także w
postępowaniu zainicjowanym protestem przeciwko ważności referendum, o
którym mowa w ustawie z dnia 14 marca 2003 r. o referendum ogólnokrajowym (tekst jedn. Dz.U. 2020, poz. 851, ze zm.), nie mają zastosowania przepisy art.
130
§ 1-2 oraz art. 130
1a
§ 1-3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks
postępowania cywilnego (tekst jedn. Dz.U. 2023, poz. 1550, ze zm.)”. W
sprawach dotyczących protestów wyborczych nie wzywa się zatem skarżących do uzupełnienia braku formalnego pisma.
W ocenianym proteście wnoszący protest wprawdzie wymienił przepisy odnoszące się do naruszenia określonych przepisów prawa w zakresie przebiegu głosowania i ustalenia jego wyników, jednak nie dokonał ich konkretyzacji. Na
stronach 12-20 wniesionego protestu w zasadzie znajduje się jedynie wymienienie poszczególnych przepisów prawa mających zastosowanie w
procedurze wyborczej. We wniesionym piśmie procesowym wnoszący protest nie
wskazał jednak jakie uchybienie przepisów łączy z konkretnym zdarzeniem dokonanym w określonym miejscu. W konsekwencji Sąd Najwyższy – z uwagi na abstrakcyjność podniesionych uchybień i ich ogólnikowy charakter - nie jest w
stanie ocenić, czy zarzucane w proteście uchybienia rzeczywiście miały miejsce. Wnoszący protest posługuje się bowiem sformułowaniami niekonkretnymi i
niepozwalającymi na dokonanie weryfikacji, w tym m.in. stwierdzeniami „w
całym
niemal kraju i poza jego granicami Obwodowe Komisje Wyborcze...”, „w
wielu obwodach przed którymi tworzyły się kolejki doszło do dalszego głosowania po godz. 21.00...”.
Wyjaśnić należy, że nawet w sytuacji, gdy protest wyborczy wnoszony jest przez pełnomocnika wyborczego, nie można zarzucać uchybień abstrakcyjnych, bowiem takie – z założenia – pozostają nieweryfikowalne w toku postępowania. Sąd Najwyższy zauważa i wyraźnie podkreśla, że konieczne jest powiązanie konkretnego zarzutu naruszenia przepisów z opisanym i dającym się ocenić zdarzeniem, mającym miejsce w określonymi miejscu i czasie.
Ponadto należy zauważyć, że wnoszący protest wprawdzie wskazał dowody, jednak nie odniósł się do tego na jakie okoliczności powinny być one przeprowadzone w niniejszym postępowaniu. Nieprawidłowy jest także sposób powołania dowodów. Podkreślić należy, że na wnoszącym protest spoczywa obowiązek konkretnego wskazania kogo i na jaką okoliczność chce, aby
przesłuchano w toku postępowania. Zobowiązany jest to jednak uczynić w
taki
sposób, aby sąd mógł wezwać świadka. W ocenianym proteście nie
dopełniono tych warunków, czego przykładem jest m.in. powołanie jako dowodu „zeznań świadków z zagranicznych komisji wyborczych gdzie dochodziło do w/w nieprawidłowości, między innymi w B. (komisja nr […]), N., O.”.
Sąd Najwyższy nie jest upoważniony ani do inicjowania postępowania protestowego z urzędu, ani do formułowania za protestującego zarzutów, ani
wreszcie do wskazywania dowodów, na których protestujący opiera swoje
zarzuty. Wniesiony protest obarczony jest zatem brakiem formalnym, który nie podlega konwalidacji w niniejszym postępowaniu.
Z powyższych względów Sąd Najwyższy, działając na podstawie art. 243 § 1 zd.1 k.wyb. w zw. z art. 258 k.wyb., postanowił jak w sentencji.
(r.g.)
[ał]