I NSW 59/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych rozpoznał skargę partii Prawo i Sprawiedliwość na uchwałę Państwowej Komisji Wyborczej (PKW) nr 389/2024 z dnia 18 listopada 2024 r., która odrzuciła sprawozdanie partii o źródłach pozyskania środków finansowych w 2023 r. PKW uzasadniła odrzucenie sprawozdania stwierdzeniem, że Komitet Wyborczy Prawo i Sprawiedliwość przyjął niedozwolone korzyści majątkowe o charakterze niepieniężnym z naruszeniem przepisów Kodeksu wyborczego, co przekroczyło 1% przychodów Komitetu. Partia zarzuciła PKW naruszenie prawa materialnego i zasad postępowania, w tym brak umożliwienia ustosunkowania się do dowodów oraz brak samoistnego uzasadnienia uchwały. Sąd Najwyższy odrzucił wniosek PKW o wyłączenie sędziów i uznał skargę za zasadną. Stwierdził, że PKW naruszyła art. 38a ust. 2 pkt 8 ustawy o partiach politycznych, ponieważ nie przedstawiła samoistnego uzasadnienia swojej decyzji, a jedynie lakonicznie powołała się na wcześniejszą uchwałę dotyczącą sprawozdania komitetu wyborczego, która nie była prawomocna. Ponadto, Sąd Najwyższy uznał, że partii nie umożliwiono należytego ustosunkowania się do zebranych dowodów, co naruszyło jej prawo do obrony. Sąd podkreślił, że PKW musi samodzielnie badać i uzasadniać swoje decyzje, a nie opierać się wyłącznie na wcześniejszych, nieprawomocnych rozstrzygnięciach.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie dla konieczności samoistnego badania i uzasadniania decyzji przez PKW, niezależnie od wcześniejszych rozstrzygnięć dotyczących komitetów wyborczych; znaczenie prawa do obrony i rzetelnego postępowania w sprawach finansowych partii politycznych.
Dotyczy specyficznej procedury kontroli sprawozdań finansowych partii politycznych i komitetów wyborczych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy Państwowa Komisja Wyborcza może odrzucić sprawozdanie finansowe partii politycznej, opierając się wyłącznie na uchwale dotyczącej sprawozdania finansowego komitetu wyborczego tej partii, która nie jest prawomocna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, PKW nie może odrzucić sprawozdania finansowego partii politycznej, opierając się wyłącznie na uchwale dotyczącej sprawozdania finansowego komitetu wyborczego tej partii, jeśli ta uchwała nie jest prawomocna i nie została przedstawiona samoistna podstawa odrzucenia sprawozdania partii.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że uchwała o odrzuceniu sprawozdania finansowego komitetu wyborczego nie jest rozstrzygnięciem prejudycjalnym dla odrzucenia sprawozdania finansowego partii politycznej. PKW musi samodzielnie badać okoliczności i przedstawić własne uzasadnienie, a nie opierać się na nieprawomocnych uchwałach dotyczących komitetu wyborczego.
Czy Państwowa Komisja Wyborcza narusza zasady prawidłowego postępowania, nie umożliwiając partii politycznej ustosunkowania się do dowodów zebranych w odrębnym postępowaniu dotyczącym sprawozdania finansowego jej komitetu wyborczego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, narusza, ponieważ postępowania dotyczące sprawozdania partii i jej komitetu wyborczego są odrębne, a partia ma prawo do obrony w swoim własnym postępowaniu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że mimo reprezentowania przez tego samego pełnomocnika, postępowania dotyczące sprawozdania finansowego partii i jej komitetu wyborczego są odrębnymi bytami prawnymi. Partia polityczna ma prawo ustosunkować się do zarzutów, twierdzeń i dowodów zebranych w sprawie jej własnego sprawozdania, a nie tylko w sprawie sprawozdania komitetu.
Czy Państwowa Komisja Wyborcza przedstawiła samoistne i wystarczające uzasadnienie dla odrzucenia sprawozdania finansowego partii politycznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uzasadnienie było skąpe i lakoniczne, ograniczając się do powołania się na inną uchwałę i dane liczbowe, bez wskazania dowodów i argumentów.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że uzasadnienie uchwały PKW było niewystarczające, ponieważ nie wykazało naruszenia przepisów Kodeksu wyborczego przez komitet wyborczy, a jedynie lakonicznie powołało się na uchwałę nr 316/2024. PKW nie podała żadnych innych argumentów ani dowodów, co narusza wymogi rzetelności i profesjonalizmu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Prawo i Sprawiedliwość | instytucja | skarżący |
| Państwowa Komisja Wyborcza | organ_państwowy | organ |
Przepisy (7)
Główne
u.p.p. art. 38a § ust. 3 pkt 8
Ustawa o partiach politycznych
Podstawa do odrzucenia sprawozdania partii politycznej w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów o finansowaniu komitetu wyborczego.
k.wyb. art. 144 § § 1 pkt 3 lit. e
Kodeks wyborczy
Przesłanka odrzucenia sprawozdania finansowego komitetu wyborczego z powodu przyjęcia niedozwolonych korzyści majątkowych.
Pomocnicze
u.p.p. art. 38b
Ustawa o partiach politycznych
Przepis określający prawo do skargi na uchwałę PKW w przedmiocie odrzucenia sprawozdania finansowego partii politycznej.
k.wyb. art. 132 § § 5
Kodeks wyborczy
Przepis dotyczący niedozwolonych korzyści majątkowych przyjmowanych przez komitet wyborczy.
k.p.c. art. 49
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa wniosku o wyłączenie sędziego.
k.p.c. art. 177 § § 1 pkt 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do zawieszenia postępowania z urzędu.
u.SN art. 26 § § 1 pkt 2
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Określa właściwość Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych do rozpoznawania środków odwoławczych od uchwał PKW.
Argumenty
Skuteczne argumenty
PKW naruszyła prawo materialne, stosując art. 38a ust. 2 pkt 8 ustawy o partiach politycznych w sposób błędny, opierając się na nieprawomocnej uchwale dotyczącej sprawozdania komitetu wyborczego. • PKW naruszyła zasady prawidłowego postępowania, nie umożliwiając partii ustosunkowania się do dowodów i pozbawiając ją prawa do obrony. • Uzasadnienie uchwały PKW było skąpe i lakoniczne, nie spełniając wymogów samoistnego uzasadnienia. • PKW nie wykazała naruszenia przepisów Kodeksu wyborczego przez komitet wyborczy w sposób należyty i samodzielny.
Odrzucone argumenty
Argumenty PKW dotyczące możliwości odrzucenia sprawozdania partii na podstawie uchwały dotyczącej sprawozdania komitetu wyborczego, nawet jeśli nie jest ona prawomocna. • Argumenty PKW o braku potrzeby odrębnego uzasadnienia dla uchwały dotyczącej sprawozdania partii, jeśli odnosi się do uchwały dotyczącej sprawozdania komitetu.
Godne uwagi sformułowania
uchwała nie zawierała żadnych dalszych informacji w tym zakresie • przedmiotowy przepis ma charakter kategoryczny i nie pozwala Państwowej Komisji Wyborczej na inne rozstrzygnięcie • PKW w żaden sposób nie wskazała, a tym bardziej nie uznała niezbędnych przesłanek odrzucenia sprawozdania finansowego Partii • uchwała nr 316/2024 z 29 sierpnia 2024 r., była nieprawomocna i jako taka nie mogła wywołać żadnych skutków prawnych • PKW nawet nie podjęła próby właściwego zastosowania tych przepisów, ograniczając się wyłącznie do lakonicznego powołania na uchwałę nr 316/2024 • nie ma znaczenia fakt, że w obydwu postępowaniach Partia była reprezentowana przez tego samego profesjonalnego pełnomocnika. Postępowania te są odrębnymi bytami prawnymi
Skład orzekający
Joanna Lemańska
przewodniczący
Marek Dobrowolski
członek
Paweł Księżak
członek
Oktawian Nawrot
członek
Grzegorz Pastuszko
sprawozdawca
Maria Szczepaniec
członek
Krzysztof Wiak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dla konieczności samoistnego badania i uzasadniania decyzji przez PKW, niezależnie od wcześniejszych rozstrzygnięć dotyczących komitetów wyborczych; znaczenie prawa do obrony i rzetelnego postępowania w sprawach finansowych partii politycznych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury kontroli sprawozdań finansowych partii politycznych i komitetów wyborczych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy finansowania partii politycznej i kontroli sprawowanej przez PKW, co jest tematem o dużym znaczeniu publicznym i politycznym. Wyrok SN podkreśla znaczenie rzetelności proceduralnej organów państwowych.
“Sąd Najwyższy uchyla decyzję PKW ws. sprawozdania finansowego PiS: kluczowe znaczenie ma samoistne uzasadnienie i prawo do obrony.”
Zdanie odrębne
Paweł Księżak
Sędzia Paweł Księżak złożył zdanie odrębne, argumentując, że Sąd Najwyższy powinien powstrzymać się od rozstrzygnięcia do czasu wprowadzenia zmian legislacyjnych, które wyeliminują wady polskiego systemu sądownictwa wynikające z orzecznictwa ETPCz i TSUE dotyczącego statusu SN.
Sektor
polityka
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.