I NSW 55/23

Sąd Najwyższy2023-09-27
SNinneprawo wyborczeŚrednianajwyższy
wyborykodeks wyborczykomitet wyborczyrejestracja listyPaństwowa Komisja WyborczaOkręgowa Komisja Wyborczaskargapostanowienie

Sąd Najwyższy oddalił skargę na uchwałę Państwowej Komisji Wyborczej pozostawiającą bez rozpoznania odwołanie od uchwały Okręgowej Komisji Wyborczej uchylającej wcześniejszą decyzję o odmowie rejestracji listy kandydatów.

Skarżący, pełnomocnik wyborczy Komitetu Wyborczego, złożył skargę do Sądu Najwyższego na uchwałę Państwowej Komisji Wyborczej (PKW), która pozostawiła bez rozpoznania jego odwołanie od uchwały Okręgowej Komisji Wyborczej (OKW). OKW pierwotnie odmówiła rejestracji listy kandydatów, a następnie uchyliła własną uchwałę. PKW uznała odwołanie za bezprzedmiotowe, ponieważ uchylenie uchwały przez OKW było korzystne dla skarżącego. Sąd Najwyższy oddalił skargę, uznając, że PKW postąpiła prawidłowo, a OKW miała prawo uchylić własną uchwałę w ramach samokontroli.

Skarżący, pełnomocnik wyborczy Komitetu Wyborczego, wniósł skargę do Sądu Najwyższego na uchwałę Państwowej Komisji Wyborczej (PKW) z dnia 25 września 2023 r., która pozostawiła bez rozpoznania odwołanie od uchwały Okręgowej Komisji Wyborczej (OKW) z dnia 20 września 2023 r. OKW uchyliła swoją wcześniejszą uchwałę z dnia 15 września 2023 r., która odmawiała rejestracji listy kandydatów Komitetu Wyborczego z powodu nieuzyskania wymaganego poparcia. PKW uznała odwołanie Komitetu od uchwały OKW za bezprzedmiotowe, wskazując, że przepisy Kodeksu wyborczego nie przewidują odwołania od uchwały uchylającej wcześniejsze rozstrzygnięcie, a samo uchylenie było korzystne dla skarżącego. Sąd Najwyższy oddalił skargę, uznając ją za niezasadną. Sąd podkreślił, że uchwała PKW była ważna, mimo publikacji wersji bez podpisów, gdyż istniał podpisany egzemplarz w aktach sprawy. Ponadto, Sąd uznał, że OKW miała prawo uchylić własną uchwałę w ramach samokontroli, co jest dopuszczalne w procedurach administracyjnych i przyczynia się do usprawnienia postępowania. W związku z tym, uchwała OKW z dnia 15 września 2023 r. przestała istnieć w obrocie prawnym, a PKW prawidłowo pozostawiła odwołanie bez rozpoznania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, uchwała jest ważna i skuteczna, jeśli co najmniej jeden egzemplarz jest podpisany, a publikacja wersji bez podpisów nie pozbawia jej mocy prawnej, zwłaszcza w szczególnym charakterze procedur wyborczych.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy powołał się na orzecznictwo NSA, zgodnie z którym dla bytu prawnego postanowienia organu kolegialnego wystarczy podpisany egzemplarz, a publikacja wersji bez podpisów nie wpływa na jego moc prawną. Podpisanie następuje po uchwaleniu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalić skargę

Strona wygrywająca

Państwowa Komisja Wyborcza

Strony

NazwaTypRola
P. T.osoba_fizycznapełnomocnik wyborczy Komitetu Wyborczego
Komitet Wyborczy [...]inneskarżący
Państwowa Komisja Wyborczaorgan_państwowyorgan
Okręgowa Komisja Wyborcza w W.organ_państwowyorgan

Przepisy (8)

Główne

k.wyb. art. 218 § § 2

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy

PKW, po rozpatrzeniu odwołania od uchwały OKW w sprawie odmowy rejestracji listy kandydatów, postanowiła pozostawić odwołanie bez rozpoznania, uznając je za bezprzedmiotowe.

k.wyb. art. 218 § § 3

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy

Pełnomocnik wyborczy wniósł do Sądu Najwyższego skargę na postanowienie PKW.

k.wyb. art. 218 § § 4

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy

Skarżący wniósł o uznanie skargi za zasadną i zobowiązanie OKW do zarejestrowania listy kandydatów.

Pomocnicze

k.wyb. art. 210 § § 1

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy

Tryb zgłoszenia listy kandydatów z podpisami wyborców.

k.wyb. art. 210 § § 2

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy

Tryb zgłoszenia listy kandydatów bez podpisów wyborców (na podstawie oświadczenia).

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa.

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa.

Konstytucja RP art. 78

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do zaskarżenia decyzji wydanych w pierwszej instancji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Uchwała organu kolegialnego jest ważna, jeśli posiada podpisany egzemplarz, nawet jeśli opublikowana wersja jest bez podpisów. Organ ma prawo do samokontroli i uchylenia własnej uchwały, jeśli jest ona wadliwa. Pozostawienie odwołania bez rozpoznania jest prawidłowe, gdy przedmiot odwołania (uchwała OKW) został uchylony i przestał istnieć w obrocie prawnym.

Odrzucone argumenty

Uchwała PKW jest nieważna, ponieważ została opublikowana w wersji bez podpisów. OKW nie miała prawa uchylić swojej uchwały o odmowie rejestracji. PKW powinna była rozpoznać odwołanie merytorycznie, a nie pozostawić je bez rozpoznania. Naruszenie art. 210 § 2 k.wyb. przez OKW. Brak publikacji protokołów głosowań OKW. Naruszenie zasady powagi rzeczy osądzonej przez PKW.

Godne uwagi sformułowania

uchwała non est pozorna uchwała samokontrola OKW uchylenie własnej uchwały pozostawienie odwołania bez rozpoznania uchwała nie funkcjonowała już bowiem w obrocie prawnym

Skład orzekający

Mirosław Sadowski

przewodniczący-sprawozdawca

Paweł Czubik

członek

Tomasz Demendecki

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Kodeksu wyborczego dotyczących rejestracji list kandydatów, dopuszczalności samokontroli organów wyborczych oraz ważności uchwał organów kolegialnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury wyborczej i może mieć ograniczone zastosowanie poza tym kontekstem.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy procedur wyborczych i potencjalnych nieprawidłowości w procesie rejestracji kandydatów, co jest istotne dla zrozumienia mechanizmów demokratycznych.

Wybory: Czy uchwała bez podpisu jest ważna? Sąd Najwyższy rozstrzyga.

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
I NSW 55/23
POSTANOWIENIE
Dnia 27 września 2023 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Mirosław Sadowski (przewodniczący, sprawozdawca)
‎
SSN Paweł Czubik
‎
SSN Tomasz Demendecki
w sprawie ze skargi P. T. - pełnomocnika wyborczego Komitetu Wyborczego [...]
na uchwałę Państwowej Komisji Wyborczej nr
[…]
z dnia 25 września 2023 r.
‎
w sprawie odwołania od uchwały Nr
[…]
Okręgowej Komisji Wyborczej w W. z dnia 20 września 2023 r. w sprawie uchylenia uchwały z dnia
‎
15 września 2023 r. w sprawie odmowy rejestracji listy kandydatów komitetu wyborczego pod nazwą Komitet Wyborczy […].
‎
w okręgu wyborczym nr
[…]
w wyborach do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, zarządzonych na dzień 15 października 2023 r.
z udziałem Państwowej Komisji Wyborczej
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 27 września 2023 r.,
postanawia:
oddalić skargę.
[A.W.]
UZASADNIENIE
Uchwałą nr […] z 25 września 2023 r. w sprawie odwołania Komitetu Wyborczego […].  w okręgu wyborczym nr […] w
wyborach do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej zarządzonych na dzień 15
października 2023 r. – działając na podstawie art. 218 § 2 ustawy z dnia 5
stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 1277 ze zm.; dalej: „k.wyb.” lub „Kodeks”) – Państwowa Komisja Wyborcza, po rozpatrzeniu odwołania Komitetu Wyborczego […]., złożonego przez osobę zgłaszającą listę, od uchwały nr […] Okręgowej Komisji Wyborczej w W.   z dnia 20 września 2023 r. w sprawie uchylenia uchwały z dnia 15 września 2023 r. w sprawie odmowy  rejestracji listy kandydatów komitetu wyborczego pod nazwą Komitet Wyborczy […]. w okręgu wyborczym nr […] w wyborach do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej zarządzonych na dzień 15 października 2023 r. postanowiła pozostawić odwołanie bez rozpoznania.
W uzasadnieniu uchwały wskazano, że Uchwałą nr […] Okręgowej Komisji
Wyborczej w W.  z dnia 15 września 2023 r. w sprawie odmowy rejestracji listy kandydatów komitetu wyborczego pod nazwą Komitet Wyborczy […]. w okręgu wyborczym nr […] w wyborach do
Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej zarządzonych na dzień 15 października 2023 r. (dalej „uchwała nr […]”) OKW w W. odmówiła rejestracji listy kandydatów na posłów zgłoszonej w okręgu wyborczym nr […] przez Komitet Wyborczy […]., z powodu nieuzyskania wymaganego poparcia.
W dniu 20 września 2023 r. Okręgowa Komisja Wyborcza w W. , uchwałą nr […]  uchyliła uchwałę nr […] z powodu wydania jej przedwcześnie.
W dniu 22 września 2023 r. do Państwowej Komisja Wyborczej wpłynęło odwołanie od uchwały nr […], wniesione przez osobę zgłaszającą listę kandydatów na posłów.
Państwowa Komisja Wyborcza stwierdziła, że przepisy Kodeksu wyborczego nie przewidują możliwości wniesienia odwołania od uchwały okręgowej komisji wyborczej uchylającej swoje wcześniejsze rozstrzygnięcie. Państwowa Komisja Wyborcza wskazała, że art. 218 § 2 k.wyb. wynika, że odwołanie do PKW przysługuje od uchwały okręgowej komisji wyborczej w sprawie odmowy rejestracji listy kandydatów na posłów. PKW podkreśliła, że uchylenie uchwały stanowi korzystne rozstrzygnięcie dla skarżącego i spełnia jego żądanie zawarte w
odwołaniu z 20 września 2023 r. Nadto PKW stwierdziła, że – po dokonaniu analizy uchwały nr […] – nie ma zastrzeżeń do formy jej uchylenia. W przeciwnym wypadku, działając w trybie nadzoru, dokonałaby jej uchylenia.
Z uwagi na powyższe odwołanie stało się bezprzedmiotowe, więc Państwowa Komisja Wyborcza postanowiła jak w sentencji uchwały.
Pismem z 27 września 2023 r. P. T. (pełnomocnik wyborczy), na
podstawie art. 218 § 3 k.wyb., wniósł do Sądu Najwyższego skargę „na
postanowienie Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 25 września 2023 r. zawarte w uchwale nr […] w przedmiocie oddalenia odwołania skarżącego bez rozpoznania” i zaskarżył ww. postanowienie PKW w całości.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono w pierwszej kolejności:
I. naruszenie art. 160 § 4 k.wyb. w zw. z art. 218 § 3 k.wyb. w zw. z § 4 ust. 1 pkt 1 oraz § 16 pkt 1 lit b. załącznika do uchwały Państwowej Komisji Wyborczej z
21 marca 2011 r. w sprawie Regulaminu Państwowej Komisji Wyborczej (M.P.
2012, nr 26, poz. 286 ze zm.) poprzez ich niezastosowanie skutkujące
podaniem do publicznej wiadomości treści pozornej uchwały PKW (zawierającej zaskarżone pozorne postanowienie), która nie została podpisana
przez członków PKW i nie może funkcjonować w obrocie prawnym jako
ważne i skuteczne orzeczenie PKW, albowiem plik tekstowy podany
do
publicznej wiadomości na stronie internetowej PKW[…] stanowić może w najlepszym wypadku jedynie projekt uchwały, która w znaczeniu prawnym jest uchwałą
non est
, podobnie jak postanowienie w niej zawarte. Zaskarżone postanowienie nie
może
funkcjonować w obrocie prawnym. Mając na uwadze, iż termin zaskarżenia postanowienia wydanego w formie uchwały biegnie, zgodnie z art. 218 § 3 k.wyb. – od dnia jego podania do publicznej wiadomości, a skoro zaskarżane
postanowienie nigdy nie zostało podpisane i nigdy nie istniało – nie
może być uznane za ważny, skuteczny i wiążący dla Skarżącego przejaw działalności PKW;
w dalszej kolejności, na wypadek uznania przez Sąd Najwyższy, iż
brak
podpisania podanej do publicznej wiadomości na stronie internetowej Państwowej Komisji Wyborczej uchwały nie stanowi o jej bezwzględnej wadliwości i nieistnieniu w obrocie prawnym, podniesiono następujące zarzuty:
II. naruszenie art. 210 § 1 k.wyb. w zw. z art. 210 § 2 k.wyb. poprzez
ich
błędną wykładnię skutkującą uznaniem, że Komitet Wyborczy składając oświadczenie o zgłoszeniu listy kandydatów bez poparcia zgłoszenia podpisami wyborców (na podstawie art. 210 § 2 k.wyb.) dokonał skutecznego i
ważnego zgłoszenia listy kandydatów w danym okręgu w sytuacji, gdy
w
tym
samym Okręgu wyborczym Komitet Wyborczy złożył uprzednio zgłoszenie listy kandydatów popierając to zgłoszenie podpisami poparcia (w trybie art. 210 § 1 k.wyb.). Stosując prawidłową wykładnię wskazanych przepisów, zgodnie ze stanowiskiem wyrażanym w orzeczeniach Sądu Najwyższego – w
takiej
konfiguracji chronologicznej i faktycznej złożenie dwóch zgłoszeń list w
oparciu o różną podstawę prawną (art. 210 § 1 – z podpisami, art. 210 § 2 – bez
podpisów) – powinno prowadzić do stwierdzenia bezskuteczności zgłoszenia listy kandydatów w trybie art. 210 § 2. Kodeks wyborczy kreuje dwa alternatywne tryby zgłoszenia i nie przewiduje, aby zgłoszenie listy kandydatów w oparciu o
oświadczenie art. 210 § 2 k.wyb. mogło być złożone pod warunkiem stwierdzenia
braku przedłożenia przez Komitet wyborczy 5 000 prawidłowych podpisów poparcia. Wydając zaskarżone postanowienie PKW nie dość wnikliwie rozważyła bezwzględną wadliwość postanowienia OKW w tym zakresie, pomimo, iż
podstawę odmowy rejestracji listy kandydatów przez OKW stanowił wyraźnie art.
210 § 2 k.wyb. i niespełnienie określonego w nim wymogu, gdyby natomiast PKW prawidłowo uznała bezskuteczność tego oświadczenia i wynikająca z tego wadliwość postanowienia OKW – powinna uwzględnić zarzuty wniesionego odwołania oraz sformułowany w oparciu o te zarzuty jedyny dopuszczalny wniosek, stanowiący powielenie treści przepisu art. 218 § 4 k.wyb.;
III. naruszenie art. 160 § 4 k.wyb. w zw. z § 8, § 10 ust. 3 w zw. z § 11 lit. d Załącznika nr 1 do uchwały Państwowej Komisji Wyborczej z 28 sierpnia 2023 r. – Regulamin okręgowych komisji wyborczych powołanych do przeprowadzenia wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej oraz referendum ogólnokrajowego zarządzonych na dzień 15 października 2023 r., poprzez brak dokonania przez PKW oceny skuteczności podjęcia przez OKW uchwały zawierającej zaskarżone odwołaniem postanowienie, w sytuacji, gdy
pod
uchwałą znajdują się jedynie podpisy poszczególnych członków OKW, które nie pozwalają w sposób pewny dla obywatela stwierdzić, którzy z członków OKW zagłosowali za podjęciem stosownej uchwały (zgodnie z § 8 ust. 1 Regulaminu OKW... głosowanie jest jawne), a którzy z nich byli podjęciu tej
uchwały przeciwni. W związku z faktem, iż do publicznej wiadomości wraz z
tekstem uchwały OKW nie podano protokołu, z których wynikał przebieg jawnego
głosowania nad uchwałą, brak jest podstaw do stwierdzenia skuteczności
jej podjęcia. Nieopublikowanie przez OKW protokołów głosowania, wykazującego rozkład głosów poszczególnych członków, którzy złożyli podpisy pod
uchwałą godzi bezpośrednio w zasadę, iż głosowania OKW są jawne, a
w
konsekwencji prowadzi do utajnienia stanowisk poszczególnych głosujących w przedmiocie zasadności zapadłego postanowienia;
IV. naruszenie zasady powagi rzeczy osądzonej. OKW w W., wydała w dniu 20 września 2023 r. uchwałę nr […] mająca bezprawny charakter
samouchylenia własnej uchwały. PKW uchwałą nr […] z
dnia
20
września 2023 r. wobec odwołania komitetu od uchwały OKW, pozostawiła sprawę bez rozpoznania. Sąd Najwyższy rozpatrując odwołanie od
uchwały PKW w tej sprawie, orzeczeniem z dnia 25 września 2023 r. w
sprawie
I NSW 44/23 lub I NSW 45/23 (brak oryginału, który został nadany pocztą, komitet powziął informację ze strony internetowej Sądu Najwyższego, na
której publikowane są orzeczenia zanonimizowane) uznał skargę za zasadną i
nakazał ponowne rozpoznanie. PKW popełniając przestępstwo nie dopełniła obowiązków zlekceważyła nakaz SN i ponownie uchwałą […] z
26
września
2023 r. pozostawiła sprawę bez rozpoznania. W ocenie skarżącego doszło do niespotykanej w historii wyborów lekceważenia prawa przez organ nadzorujący wybory. Sąd Najwyższy uzasadnieniem praktycznie nie pozostawił PKW wyboru w tej sprawie i jedyne co można było zrobić to rozpoznać sprawę zgodnie z wytycznymi Sądu i uchylić oczywiście w świetle uzasadnienia Sądu
Najwyższego nieważna uchwałę OKW. Zaskarżona uchwała ma zatem wadę
bezprawności i jest efektem przestępstwa, w konsekwencji musi zostać wyeliminowana decyzją Sądu Najwyższego, wobec bezprawności działań PKW. W
rezultacie pozostawienie bez rozpoznania uchwały 22/23 z 15 września 2023 r. jest również bezprawne.
V. naruszenie art. 218 § 4 k.wyb. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy przepis ten znajduje bezwzględne zastosowanie, wobec oczywistej zasadności odwołania Skarżącego od postanowienia zawartego w uchwale OKW odmawiającej Skarżącemu rejestracji listy w oparciu o oświadczenie z art. 210 § 2 k.wyb. w
momencie, w którym wedle powszechnie obowiązujących przepisów prawa oraz zgodnie z wykładnią przepisów art. 210 § 1 k.wyb. w zw. z art. 210 § 2 k.wyb. w
poczynioną przez Sąd Najwyższy – oświadczenie to, jako zależne od spełnienia niedopuszczalnego warunku powinno zostać uznane za bezskuteczne. Po
uwzględnieniu powyższego, mając na uwadze przede wszystkim gwarancje wynikające z Konstytucji RP, OKW powinna skrupulatnie i zgodnie z przepisami prawa, przeprowadzić postępowanie wyjaśniające wskazane w art. 217 § 1 k.wyb. i
dochowując należytej staranności wszelkimi dozwolonymi prawem sposobami zweryfikować skuteczność zgłoszenia listy kandydatów złożonego wraz z
podpisami poparcia złożonymi przez wyborców. W sytuacji, w której OKW nie
uwzględniła bezskuteczności oświadczenia Komitetu Wyborczego złożonego w
oparciu o art. 210 § 2 k.wyb., nadto wobec bezprawnego przeprowadzenia przez OKW postępowania wyjaśniającego w przedmiocie autentyczności i zgodności ze
stanem faktycznym danych zamieszczonych na przedłożonych listach poparcia wyłącznie w oparciu o Centralny Rejestr Wyborców – PKW powinna uwzględnić odwołanie Skarżącego w całości oraz stosując jedyny przepis Kodeksu wyborczego traktujący o kompetencjach orzeczniczych PKW w przypadku uwzględnienia odwołania – uznać odwołanie za zasadne i zobowiązać OKW do zarejestrowania listy kandydatów w danym okręgu;
W oparciu o powyższe zarzuty – rozwinięte w obszernym uzasadnieniu skargi – wniesiono na podstawie art. 218 § 4 k.wyb. o uznanie niniejszej skargi za
zasadną w całości i zobowiązanie Okręgowej Komisji Wyborczej w W. (okręg wyborczy nr […]) do zarejestrowania listy kandydatów komitetu wyborczego pod nazwą Komitet Wyborczy […]. w
okręgu
wyborczym nr […] w wyborach do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej zarządzonych na dzień 15 października 2023 r.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Niniejsza skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że zarzut dotyczący podania do
publicznej wiadomości treści niepodpisanej przez członków PKW uchwały, która
jako nieopatrzona podpisami nie może funkcjonować w obrocie prawnym jako ważne i skuteczne orzeczenie, jest chybiony.
Sąd Najwyższy podziela stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 27 lutego 2015 r., II OSK 1799/13, w myśl którego dla
bytu prawnego postanowienia wydanego przez organ kolegialny, konieczne
jest, aby co najmniej jeden egzemplarz postanowienia zaopatrzony był w
wymagane podpisy, natomiast od okoliczności konkretnej sprawy zależeć będzie, czy skuteczne będzie pozostawienie oryginału w aktach sprawy, czy też taki oryginalny egzemplarz postanowienia będzie doręczony stronie.
Odnotować w tym miejscu należy, że w aktach sprawy Sądu Najwyższego znajduje się poświadczona za zgodność z oryginałem kopia zaskarżonej uchwały, na której znajdują się prawidłowo złożone podpisy członków PKW. Samo
opublikowanie treści uchwały w wersji niezawierającej podpisów nie
pozbawia jej mocy prawnej – należy bowiem mieć na uwadze szczególny charakter procedur uregulowanych w Kodeksie wyborczym.
Przy tym należy odróżnić podjęcie uchwały (jej uchwalenie) od
jej
podpisania, które następuje zawsze po jej uchwaleniu. Powyższe potwierdzone zostało przez
Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z 16 listopada 2011 r., II
GSK
1137/10, w którym wskazano, że czynność podpisania uchwały następuje
zawsze po uchwaleniu uchwały. Zatem uchwalenie zawsze poprzedza podpisanie uchwały. Przyjęte projekty stają się uchwałami po przeprowadzeniu głosowania oraz ogłoszeniu wyników, o ile oczywiście w trakcie głosowania „za” opowiedziała się odpowiednia ilość członków organu stanowiącego. W wyroku z
19
maja 2006 r., I OSK 111/06, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że
uchwałę – decyzję należy uznać za podjętą z chwilą wyrażenia woli przez
organ
kolegialny w sposób prawem określony tzn. najczęściej w drodze głosowania (tajnego lub jawnego) zwykłą lub kwalifikowaną większością głosów obecnych członków danego organu przy zachowaniu minimalnej, a koniecznej dla możności podejmowania uchwał liczby uczestniczących osób (
quorum
).
Wobec powyższego Sąd Najwyższy jednoznacznie stwierdza, że zaskarżona uchwała została podjęta i uzyskała byt prawny już w chwili jej przegłosowania przez
Państwową Komisję Wyborczą. Samo opublikowanie nie przesądza przy tym o jej istnieniu. Opublikowanie uchwały na stronie internetowej PKW ma znaczenie jedynie dla ustalenia terminu na wniesienie przez uprawniony podmiot środka odwoławczego. Mając to na uwadze zarzucanie Państwowej Komisji Wyborczej podania do wiadomości publicznej pozornej uchwały, która jako niepodpisana nie
może funkcjonować w obrocie prawnym jako ważne i skuteczne orzeczenie, należy uznać za całkowicie nietrafne.
Wskazać przy tym należy, że jak wynika z wyjaśnień PKW, zgodnie
z
wymogami art. 218 § 2 Kodeksu uchwała (podpisana przez wszystkich członków PKW obecnych przy jej podjęciu) została wysłana na adres wnoszącego odwołanie.
Odnosząc się następnie do zarzutu przekroczenia kompetencji przez
Okręgową Komisję Wyborczą w W.  polegającego na uchyleniu podjętej przez nią uchwały nr […] oraz usankcjonowaniu tego działania przez
Państwową Komisję Wyborczą, Sąd Najwyższy wskazuje, że także ten zarzut należy uznać za niezasadny.
Przede wszystkim Sąd Najwyższy zwraca uwagę, że postępowanie odwoławcze w przedmiocie zgłoszeń listy kandydatów zostało uregulowane w
k.wyb. w ograniczonym zakresie. W związku z tym należy dla określenia istoty
jego przebiegu odwołać się najpierw do regulacji konstytucyjnej. Należy
odnieść się do art. 2, art. 7, art. 78 Konstytucji RP, ponieważ przesądzono tutaj, że: tryb zaskarżenia decyzji wydanych w pierwszej instancji określa ustawa, którą w analizowanym przypadku zasadniczo jest Kodeks wyborczy, wszystkie
organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, co
dotyczy w tym przypadku OKW i PKW. W konsekwencji trzeba dalej uznać, że
dopuszczalne jest takie prawne ukształtowanie kompetencji wyżej wskazanych organów, które stwarza pewien margines ich swobody decyzyjnej, ponieważ jest to racjonalnie uzasadnione. Co prawda art. 218 k.wyb. nie przewiduje wprost samokontroli OKW po wydaniu uchwały, jednakże należy uznać ją za
dopuszczalną, gdyż prowadzi do skrócenia początkowej fazy postępowania odwoławczego, a nie ogranicza zarazem gwarantowanych konstytucyjnie zasad
wyborczych. Tym samym tego typu samokontrolę OKW należy uznać za
działanie w granicach prawa, zwłaszcza mając na uwadze, że takie stanowisko znajduje wsparcie w wykładni systemowej, przez zastosowanie analogii do procedur publicznych.
Wspomnieć należy również, że Sąd Najwyższy w postanowieniu z
19
września 2023 r., I NSW 36/23, wskazał, że skoro Okręgowa Komisja Wyborcza uchwałą z 13 września 2023 r. uchyliła swoją poprzednią uchwałę z
11
września 2023 r. w sprawie odmowy rejestracji listy kandydatów komitetu wyborczego, to uchwała taka nie istnieje w obrocie prawnym.
Sąd Najwyższy w składzie orzekającym przychyla się do zasadności powyższego stanowiska, które sprowadza się do nienegowania uprawnienia okręgowych komisji wyborczych do uchylania podejmowanych przez nie uchwał, jeśli czyni to zadość obowiązującym przepisom prawa. Wbrew twierdzeniu Skarżącego wszystkie organy wyborcze, w tym okręgowa komisja wyborcza, uprawnione są do uchylenia swojego wcześniejszego rozstrzygnięcia – co wynika z
ogólnej natury szeroko pojętych procedur administracyjnych. Dlatego też Okręgowa Komisja Wyborcza w W.  była uprawniona do uchylenia uchwały nr […] z 15 września 2023 r. o odmowie rejestracji listy kandydatów Komitetu w okręgu wyborczym nr […] w wyborach do Sejmu RP zarządzonych na dzień 15 października 2023 r.
Przychylić należy się do poglądu, że w sytuacji gdy organ ma wiedzę o tym, że wydane przez niego orzeczenie nie jest zgodne ze stanem faktycznym lub
prawnym, powinien mieć możliwość doprowadzenia go do stanu zgodnego z
przepisami i wyeliminowania z obrotu prawnego swojego wadliwego rozstrzygnięcia. Możność sanowania ewentualnych błędów powstałych w
wydawanych przez organ orzeczeniach bez konieczności angażowania organów
wyższej instancji przyczynia się do usprawnienia postępowania. Dodatkowo, wobec niezaskarżenia wadliwych aktów prawnych, w obrocie mogłyby funkcjonować nieprawidłowe orzeczenia, zaś taka sytuacja stwarzałaby zagrożenie dla pewności całego systemu prawnego.
W konsekwencji także zarzut nierozpoznania odwołania od uchwały nr
[…] jest niezasadny. Zaskarżona uchwała Państwowej Komisji Wyborczej podjęta została po podjęciu przez OKW uchwały nr […]. Wobec takiej chronologii podejmowania uchwał przez Okręgową Komisję Wyborczą w
W.  PKW nie mogła rozpatrzyć merytorycznie odwołania Komitetu od
uchwały nr […]. Skarżona przez Komitet uchwała nr […] nie
funkcjonowała już bowiem w obrocie prawnym. W związku z tym Państwowa
Komisja Wyborcza postanowiła o pozostawieniu odwołania bez
rozpoznania – co w ocenie Sądu Najwyższego było w tych warunkach działaniem w pełni legalnym i w zasadzie jedynym dopuszczalnym.
Co do pozostałych zarzutów (m.in. tego dotyczącego nieopublikowania przez
OKW protokołów głosowań wykazujących rozkład głosów poszczególnych członków, którzy złożyli podpisy pod zaskarżoną uchwałą nr […], co zdaniem Skarżącego skutkowało utajnieniem stanowisk poszczególnych głosujących w
przedmiocie zasadności zapadłych postanowień oraz błędnej interpretacji art.
210 § 2 Kodeksu) – przypomnieć należy, że przedmiotem kontroli odwoławczej dokonywanej przez Sąd Najwyższy w ramach postępowania skargowego, o którym mowa w art. 218 § 3 Kodeksu, jest uchwała Państwowej Komisji Wyborczej, a więc ta decyzja, która jest podejmowana na skutek odwołania od uchwały Okręgowej Komisji Wyborczej. Fakt ten ma istotne znaczenie dla określenia granic skargi i
zakresu zarzutów, które mogą być obecnie rozpatrywane. Sąd Najwyższy w
postępowaniu skargowym toczącym się w trybie art. 218 § 3 k.wyb. ocenia zatem
wyłącznie prawidłowość postanowienia Państwowej Komisji Wyborczej wydanego w następstwie odwołania od decyzji Okręgowej Komisji Wyborczej.
W konsekwencji zarzuty dotyczące rzekomej nielegalności działania (błędnej
wykładni prawa) OKW w W.  nie mogą odnieść żądanego przez
Skarżącego skutku zbadania przez Sąd Najwyższy prawidłowości uchwały nr
[…] Okręgowej Komisji Wyborczej w W.. Dokonana przez OKW samokontrola – którą uznać należy za dopuszczalną – skutkowała usunięciem z obrotu prawnego „pierwotnej” uchwały komisji okręgowej.
Państwowa Komisja Wyborcza nie mogła zatem wydać postanowienia zgodnie z żądaniem Skarżącego, tj. rozstrzygającego sprawę
in meritii
, wobec nieistnienia przedmiotu zaskarżenia, tj. uchwały nr […]. Prawidłowo także PKW uznała za dopuszczalną samokontrolę OKW, a wydaną na jej skutek uchwałę nr […] uznała za prawidłową pod względem formalnym i merytorycznym.
Reasumując, w ramach kontroli odwoławczej zainicjowanej skargą reprezentanta Komitetu, Sąd Najwyższy nie dopatrzył się nieprawidłowości wskazanych w skardze, mogących skutkować uznaniem jej za zasadną.
Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji postanowienia.
[SOP]
[ał]

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI