I NSW 61/23

Sąd Najwyższy2023-09-27
SNinneprawo wyborczeŚrednianajwyższy
wyborySejm RPKodeks wyborczyPaństwowa Komisja WyborczaOkręgowa Komisja Wyborczarejestracja listykomitet wyborczyskarżącyuchwała PKWpostanowienie SN

Sąd Najwyższy oddalił skargę Komitetu Wyborczego Polska Liberalna Strajk Przedsiębiorców na uchwałę Państwowej Komisji Wyborczej dotyczącą odmowy rejestracji listy kandydatów.

Skarga została wniesiona przez D. M., osobę upoważnioną przez pełnomocnika wyborczego Komitetu Wyborczego Polska Liberalna Strajk Przedsiębiorców, na uchwałę Państwowej Komisji Wyborczej odrzucającą odwołanie od decyzji Okręgowej Komisji Wyborczej o odmowie rejestracji listy kandydatów. Głównym powodem odmowy było niespełnienie przez komitet warunku zarejestrowania list w co najmniej połowie okręgów wyborczych, co jest wymagane do zgłaszania kolejnych list bez poparcia podpisami wyborców. Sąd Najwyższy oddalił skargę, uznając argumenty skarżącego za niezasadne, w tym zarzut dotyczący niepodpisanej uchwały PKW oraz kwestie związane z działaniem OKW.

Sąd Najwyższy rozpoznał skargę D. M., reprezentującego Komitet Wyborczy Polska Liberalna Strajk Przedsiębiorców, na uchwałę Państwowej Komisji Wyborczej (PKW) nr 206/2023 z dnia 25 września 2023 r., która oddaliła odwołanie komitetu od uchwały Okręgowej Komisji Wyborczej (OKW) w W. z dnia 21 września 2023 r. OKW odmówiła rejestracji listy kandydatów Komitetu w okręgu wyborczym nr [...] z powodu niespełnienia warunku z art. 210 § 2 Kodeksu wyborczego (k.wyb.), tj. braku zarejestrowania list w co najmniej połowie okręgów wyborczych, co jest warunkiem zgłaszania dalszych list bez poparcia podpisami wyborców. Komitet argumentował, że zarejestrował listy w 17 okręgach z podpisami, a kolejne zgłoszenia miały być oparte na art. 210 § 2 k.wyb. PKW uznała, że warunek 21 zarejestrowanych list nie został spełniony, a zatem odmowa rejestracji była zasadna. Skarżący podniósł szereg zarzutów, w tym dotyczących wadliwości uchwały PKW (brak podpisów), składu OKW, błędnej wykładni art. 210 k.wyb. oraz lekceważenia wcześniejszych orzeczeń Sądu Najwyższego. Sąd Najwyższy oddalił skargę, uznając ją za niezasadną. Wskazał, że uchwała PKW została podjęta w chwili jej przegłosowania, a publikacja służy jedynie ustaleniu terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Zarzuty dotyczące OKW nie mogły być rozpatrywane w ramach kontroli uchwały PKW. Sąd potwierdził, że interpretacja art. 210 k.wyb. przez PKW była trafna, a Komitet nie spełnił wymogu zarejestrowania list w co najmniej 21 okręgach.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, uchwała organu kolegialnego uzyskuje byt prawny w chwili jej przegłosowania, a samo opublikowanie służy ustaleniu terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Podpisanie następuje po uchwaleniu i nie jest warunkiem bytu prawnego uchwały.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy powołał się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym dla bytu prawnego postanowienia wydanego przez organ kolegialny wystarczy, aby co najmniej jeden egzemplarz był opatrzony wymaganymi podpisami. Podkreślono, że uchwalenie poprzedza podpisanie, a uchwała staje się skuteczna z chwilą wyrażenia woli przez organ w prawem określony sposób (np. głosowanie).

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie skargi

Strona wygrywająca

Państwowa Komisja Wyborcza

Strony

NazwaTypRola
D. M.osoba_fizycznaskarżący (osoba upoważniona przez pełnomocnika wyborczego Komitetu Wyborczego Polska Liberalna Strajk Przedsiębiorców)
Komitet Wyborczy Polska Liberalna Strajk Przedsiębiorcówinnestrona postępowania (komitet wyborczy)
Państwowa Komisja Wyborczaorgan_państwowyuczestnik postępowania
Okręgowa Komisja Wyborcza w W.organ_państwowyorgan wydający decyzję

Przepisy (13)

Główne

k.wyb. art. 210 § § 2

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy

Komitet wyborczy, który zgłosił listy kandydatów w co najmniej połowie okręgów wyborczych z zachowaniem wymogu podpisów, może zgłaszać dalsze listy bez poparcia podpisami. Zgłoszenia list bez podpisów są skuteczne, jeżeli listy zgłoszone z podpisami zostaną zarejestrowane co najmniej w połowie okręgów wyborczych (tj. 21 okręgach).

k.wyb. art. 218 § § 3

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy

Podstawa prawna wniesienia skargi na uchwałę PKW do Sądu Najwyższego. Termin biegnie od dnia podania uchwały do publicznej wiadomości.

Pomocnicze

k.wyb. art. 210 § § 1

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy

Wymóg przedłożenia podpisów co najmniej 5000 wyborców stale zamieszkałych w danym okręgu wyborczym.

k.wyb. art. 218 § § 2

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy

Podstawa uchwały PKW w sprawie odwołania od uchwały OKW.

k.wyb. art. 218 § § 4

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy

Kompetencje orzecznicze Sądu Najwyższego w przypadku uwzględnienia skargi.

k.wyb. art. 160 § § 4

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy

Dotyczy podania uchwały do publicznej wiadomości.

k.wyb. art. 153 § § 1

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy

Dotyczy składu OKW.

k.wyb. art. 153 § § 1a

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy

Dotyczy składu OKW.

k.wyb. art. 165 § § 5

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy

Dotyczy uchwał OKW.

k.wyb. art. 170 § § 1

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy

Dotyczy głosowania w OKW.

k.wyb. art. 170 § § 6

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy

Dotyczy głosowania w OKW.

k.wyb. art. 217 § § 1

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy

Postępowanie wyjaśniające OKW.

k.wyb. art. 217 § § 1

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy

Postępowanie wyjaśniające OKW.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Uchwała organu kolegialnego jest ważna od momentu jej przegłosowania, a nie od momentu podpisania. Komitet wyborczy nie spełnił wymogu zarejestrowania list w co najmniej 21 okręgach, co uniemożliwiało zgłaszanie kolejnych list bez poparcia podpisami. Zarzuty dotyczące działania OKW nie podlegają ocenie w postępowaniu skargowym dotyczącym uchwały PKW.

Odrzucone argumenty

Uchwała PKW była wadliwa, ponieważ nie została podpisana przez wszystkich członków i nie mogła funkcjonować w obrocie prawnym. Błędna wykładnia art. 210 § 1 i 2 k.wyb. przez PKW. Naruszenie przepisów dotyczących składu i trybu działania OKW. Lekceważenie przez PKW wcześniejszych orzeczeń Sądu Najwyższego.

Godne uwagi sformułowania

uchwała została podjęta i uzyskała byt prawny już w chwili jej przegłosowania przez Państwową Komisję Wyborczą Samo opublikowanie nie przesądza przy tym o jej istnieniu. Opublikowanie uchwały na stronie internetowej PKW ma znaczenie jedynie dla ustalenia terminu na wniesienie przez uprawniony podmiot środka odwoławczego. Przedmiotem kontroli odwoławczej dokonywanej przez Sąd Najwyższy [...] jest uchwała Państwowej Komisji Wyborczej, a więc ta decyzja, która jest konsekwencją odwołania od uchwały Okręgowej Komisji Wyborczej. Komitet Wyborczy Polska Liberalna Strajk Przedsiębiorców nie spełni warunku określonego w art. 210 § 2 Kodeksu.

Skład orzekający

Paweł Czubik

przewodniczący, sprawozdawca

Tomasz Demendecki

członek

Mirosław Sadowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Kodeksu wyborczego dotyczących rejestracji list kandydatów, w szczególności warunków zgłaszania list bez poparcia podpisami oraz procedury odwoławczej od decyzji komisji wyborczych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wyborczej i interpretacji konkretnych przepisów Kodeksu wyborczego. Orzeczenie ma charakter proceduralny.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w prawie wyborczym, w tym interpretacji przepisów o rejestracji kandydatów i funkcjonowania organów wyborczych. Jest interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie wyborczym.

Wybory 2023: Sąd Najwyższy rozstrzyga spór o rejestrację list kandydatów.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
I NSW 61/23
POSTANOWIENIE
Dnia 27 września 2023 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Paweł Czubik (przewodniczący, sprawozdawca)
‎
SSN Tomasz Demendecki
‎
SSN Mirosław Sadowski
w sprawie ze skargi D. M. osoby upoważnionej przez pełnomocnika wyborczego Komitetu Wyborczego Polska Liberalna Strajk Przedsiębiorców na uchwałę Państwowej Komisji Wyborczej Nr 206/2023 z dnia 25 września 2023 r. w sprawie odwołania Komitetu Wyborczego Polska Liberalna Strajk Przedsiębiorców w okręgu wyborczym nr […] w wyborach do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej zarządzonych na dzień 15 października 2023 r.,
z udziałem Państwowej Komisji Wyborczej
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 27 września 2023 r.,
oddala skargę.
[A.W.]
UZASADNIENIE
Uchwałą nr 206/2023 z 25 września 2023 r. w sprawie odwołania Komitetu Wyborczego Polska Liberalna Strajk Przedsiębiorców w okręgu wyborczym nr [...] w
wyborach do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej zarządzonych na dzień 15
października 2023 r. – działając na podstawie art. 218 § 2 ustawy z dnia 5
stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (Dz.U. z 2022 r. poz. 1277 ze zm.; dalej:
„k.wyb.” lub „Kodeks”) – Państwowa Komisja Wyborcza, po rozpatrzeniu odwołania Komitetu Wyborczego Polska Liberalna Strajk Przedsiębiorców, złożonego przez osobę upoważnioną przez Pełnomocnika Wyborczego tego Komitetu, od uchwały nr [...] Okręgowej Komisji Wyborczej w W. z
21
września 2023 r. w sprawie odmowy rejestracji listy kandydatów komitetu wyborczego pod nazwą Komitet Wyborczy Polska Liberalna Strajk Przedsiębiorców w okręgu wyborczym nr [...] w wyborach do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej zarządzonych na dzień 15 października 2023 r. postanowiła oddalić odwołanie.
W uzasadnieniu ww. uchwały PKW wskazano m.in., że
uchwałą nr [...] Okręgowej Komisji Wyborczej w W. z 21 września 2023 r. w sprawie odmowy rejestracji listy kandydatów komitetu wyborczego pod nazwą Komitet Wyborczy Polska Liberalna Strajk Przedsiębiorców w okręgu wyborczym nr [...] w
wyborach do Sejmu RP zarządzonych na dzień 15 października 2023 r. OKW w
W. odmówiła rejestracji listy kandydatów na posłów zgłoszonej w
okręgu wyborczym nr [...] przez Komitet Wyborczy Polska Liberalna Strajk Przedsiębiorców, zwanego dalej „Komitetem”, z powodu niespełnienia warunku, o
którym mowa w art. 210 § 2 k.wyb., tj. listy kandydatów do Sejmu RP nie zostały zarejestrowane w co najmniej połowie okręgów wyborczych.
W dniu 22 września 2023 r. do PKW wpłynęło odwołanie od uchwały nr [...] OKW w W. z 21 września 2023 r., wniesione przez osobę upoważnioną przez Pełnomocnika Wyborczego Komitetu. W odwołaniu wniesiono o
uchylenie zaskarżonej uchwały w całości i rejestrację listy, zarzucając: a)
naruszenie w zaskarżonej uchwale przepisów Kodeksu, Traktatu o Unii Europejskiej oraz Konstytucji RP, b) przedwczesność zaskarżonej uchwały.
Państwowa Komisja Wyborcza zważyła, co następuje: 6 września osoba upoważniona przez Pełnomocnika Wyborczego Komitetu zgłosiła do OKW w
W. listę kandydatów na posłów Komitetu w okręgu wyborczym nr [...]. Do zgłoszenia dołączono oświadczenie o skorzystaniu z uprawnienia wynikającego z art. 210 § 2 k.wyb., dokonując zgłoszenia bez poparcia podpisami wyborców.
Zgodnie z tym przepisem, Komitet wyborczy, który z zachowaniem wymogu przedłożenia podpisów co najmniej 5000 wyborców stale zamieszkałych w danych okręgu wyborczym, zgłosił listy kandydatów co najmniej w połowie okręgów wyborczych, uprawniony jest do zgłoszenia dalszych list bez poparcia zgłoszenia podpisami wyborców. Zgłoszenia list kandydatów przez komitety wyborcze bez
zachowania wymogu przedłożenia wskazanej wyżej liczby podpisów poparcia uznaje się za skuteczne, jeżeli listy kandydatów zgłoszone z zachowaniem tego
wymogu zostaną zarejestrowane co najmniej w połowie okręgów wyborczych. Aby móc skorzystać z przywileju rejestracji list bez podpisów poparcia, komitet musi
mieć zweryfikowane podpisy poparcia oraz zarejestrowane listy w co najmniej 21 okręgach wyborczych.
Państwowa Komisja Wyborcza stwierdziła, że wobec braku zarejestrowania listy kandydatów na posłów Komitetu w co najmniej 21 okręgach wyborczych, Okręgowa Komisja Wyborcza w W. uchwałą nr [...] z 21 września 2023
r. słusznie postanowiła odmówić rejestracji listy kandydatów na posłów Komitetu Wyborczego Polska Liberalna Strajk Przedsiębiorców w okręgu wyborczym nr [...].
PKW w piśmie z 21 września 2023 r., […], skierowanym do Okręgowych Komisji Wyborczych wskazała, że Komitet Wyborczy Polska Liberalna Strajk Przedsiębiorców w 17 okręgach wyborczych ma zarejestrowane listy kandydatów na posłów spełniające warunek, o którym mowa w art. 210 § 1 Kodeksu, tj. poparte podpisami co najmniej 5000 wyborców stale zamieszkałych w
danym okręgu wyborczym. W przypadku wszystkich innych zgłoszeń list kandydatów dokonanych przez ten Komitet Wyborczy w trybie art. 210 § 1 k.wyb. zakończyły się już postępowania odwoławcze i skargowe dotyczące odmowy zarejestrowania list przez okręgowe komisje wyborcze.
Państwowa Komisja Wyborcza wskazała przy tym, że wbrew twierdzeniu Skarżącej, Komitet dokonał zgłoszenia list kandydatów na posłów w Okręgowych Komisji Wyborczych w S., S.1 (w skardze omyłkowo wskazano G.), B. i R. na podstawie oświadczenia o skorzystaniu z uprawnienia, o którym mowa w art. 210 § 2 k.wyb.
Niezależnie od ewentualnych rozstrzygnięć Sądu Najwyższego w
sprawie
skarg, Komitet Wyborczy Polska Liberalna Strajk Przedsiębiorców nie
spełni warunku określonego w art. 210 § 2 Kodeksu. PKW zauważyła bowiem jak wskazano wyżej, że przepis ten stanowi, iż zgłoszenia list kandydatów przez
komitety wyborcze bez zachowania wymogu, o którym mowa w art. 210 § 1 Kodeksu (niepoparte podpisami co najmniej 5000 wyborców stale zamieszkałych w
danym okręgu wyborczym), uznaje się za skuteczne, jeżeli listy kandydatów zgłoszone z zachowaniem wymogów określonych w § 1 zostaną zarejestrowane co
najmniej w połowie okręgów wyborczych, tj. co najmniej w 21 okręgach wyborczych. Jak wskazano wyżej, Komitet z zachowaniem wymogów określonych w art. 210 § 1 k.wyb. zarejestrował jedynie 17 list, a kolejne listy kandydatów, które
w wyniku rozstrzygnięć PKW lub Sądu Najwyższego mogą zostać jeszcze zarejestrowane, nie zostały zgłoszone z zachowaniem wskazanego wyżej wymogu.
Wobec powyższego Okręgowa Komisja Wyborcza w W. słusznie postanowiła odmówić rejestracji listy kandydatów na posłów. W tym stanie rzeczy Państwowa Komisja Wyborcza postanowiła jak w sentencji uchwały.
Pismem z 27 września 2023 r. D. M. – osoba reprezentująca KW Polska Liberalna Strajk Przedsiębiorców wniosła „skargę
na
postanowienie Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 25 września 2023
r. zawarte w uchwale nr 206/2023 w przedmiocie oddalenia odwołania Skarżącego od postanowienia Okręgowej Komisji Wyborczej w W.. Skargę wywiedziono na podstawie art. 218 § 3 k.wyb., zaskarżając ww. postanowienie PKW w całości.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono w pierwszej kolejności:
I. naruszenie art. 160 § 4 k.wyb. w zw. z art. 218 § 3
k.wyb.
w zw. z § 4 ust. 1 pkt 1 oraz § 16 pkt 1 lit b. załącznika do uchwały Państwowej Komisji Wyborczej z
dnia 21 marca 2011 r. w sprawie Regulaminu Państwowej Komisji Wyborczej (M.P. Nr 26, poz. 286, z 2012 r. poz. 38, z 2015, poz. 1295, z 2016 r. poz. 600, z
2018 r. poz. 122, 530 i 653, z 2019 r. poz. 390 oraz z 2020 r. poz. 27), poprzez
ich niezastosowanie skutkujące podaniem do publicznej wiadomości treści
pozornej uchwały PKW (zawierającej zaskarżone pozorne postanowienie), która nie została podpisana przez członków PKW i nie może funkcjonować w
obrocie prawnym jako ważne i skuteczne orzeczenie PKW, albowiem plik
tekstowy podany do publicznej wiadomości na stronie internetowej Państwowej
Komisji Wyborczej (…) stanowić może w najlepszym wypadku jedynie projekt uchwały, która w znaczeniu prawnym jest uchwałą
non est
, podobnie jak postanowienie w niej zawarte. Zaskarżone postanowienie nie może funkcjonować w obrocie prawnym. Mając na uwadze, iż termin zaskarżenia postanowienia wydanego w formie uchwały biegnie, zgodnie z art. 218 § 3 k.wyb. – od dnia jego
podania do publicznej wiadomości, a skoro zaskarżane postanowienie nigdy
nie zostało podpisane i nigdy nie istniało – nie może być uznane za ważny, skuteczny i wiążący dla Skarżącego przejaw działalności PKW;
w dalszej kolejności, na wypadek uznania przez Sąd Najwyższy, iż brak podpisania podanej do publicznej wiadomości na stronie internetowej PKW uchwały nie stanowi o jej bezwzględnej wadliwości i nieistnieniu w obrocie prawnym, podniesiono następujące zarzuty:
II. naruszenie art. 210 § 1 k.wyb. w zw. z art. 210 § 2 k.wyb. poprzez ich
błędną wykładnię skutkującą uznaniem, że Komitet Wyborczy składając oświadczenie o zgłoszeniu listy kandydatów bez poparcia zgłoszenia podpisami wyborców (na podstawie art. 210 § 2 Kodeksu) dokonał skutecznego i ważnego zgłoszenia listy kandydatów w danym okręgu w sytuacji, gdy w tym samym okręgu wyborczym Komitet złożył uprzednio zgłoszenie listy kandydatów popierając to
zgłoszenie podpisami poparcia (w trybie art. 210 § 1 Kodeksu). Stosując prawidłową wykładnię wskazanych przepisów, zgodnie ze stanowiskiem wyrażanym w orzeczeniach Sądu Najwyższego – w takiej konfiguracji chronologicznej i faktycznej złożenie dwóch zgłoszeń list w oparciu o różną podstawę prawną (art. 210 § 1 - z podpisami, art. 210 § 2 - bez podpisów) – powinno prowadzić do stwierdzenia bezskuteczności zgłoszenia listy kandydatów w
trybie art. 210 § 2. Kodeks kreuje dwa alternatywne tryby zgłoszenia i
nie
przewiduje, aby zgłoszenie listy kandydatów w oparciu o oświadczenie z
art.
210 § 2 k.wyb. mogło był złożone pod warunkiem stwierdzenia braku przedłożenia przez komitet wyborczy 5.000 prawidłowych podpisów poparcia. Wydając zaskarżone postanowienie PKW nie dość wnikliwie rozważyła bezwzględną wadliwość postanowienia OKW w tym zakresie, pomimo, iż
podstawę
odmowy rejestracji listy kandydatów przez OKW stanowił wyraźnie art.
210 § 2 k.wyb. i niespełnienie określonego w nim wymogu, gdyby natomiast PKW prawidłowo uznała bezskuteczność tego oświadczenia i wynikająca z tego wadliwość postanowienia OKW – powinna uwzględnić zarzuty wniesionego odwołania oraz sformułowany w oparciu o te zarzuty jedyny dopuszczalny wniosek, stanowiący powielenie treści przepisu art. 218 § 4 k.wyb.;
III. naruszenie art. 160 § 4 k.wyb. w zw. z § 8, § 10 ust. 3 w zw. z § 11 lit. d Załącznika nr 1 do uchwały Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 28
sierpnia
2023
r. – Regulamin okręgowych komisji wyborczych powołanych do
przeprowadzenia wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej oraz Referendum Ogólnokrajowego zarządzonych na
dzień 15 października 2023 r., poprzez brak dokonania przez PKW oceny
skuteczności podjęcia przez OKW uchwały zawierającej zaskarżone odwołaniem postanowienie, w sytuacji, gdy pod uchwałą znajdują się jedynie podpisy poszczególnych członków OKW, które nie pozwalają w sposób pewny dla
obywatela stwierdzić, którzy z członków OKW zagłosowali za podjęciem stosownej uchwały (zgodnie z § 8 ust. 1 Regulaminu OKW... głosowanie jest jawne), a którzy z nich byli podjęciu tej uchwały przeciwni. W związku z faktem, iż
do publicznej wiadomości wraz z tekstem uchwały OKW nie podano protokołu, z
którego wynikał przebieg jawnego głosowania nad uchwałą, brak jest podstaw do
stwierdzenia skuteczności jej podjęcia. Nieopublikowanie przez OKW protokołu głosowania, wykazującego rozkład głosów poszczególnych członków^ którzy złożyli podpisy pod uchwalą godzi bezpośrednio w zasadę, iż głosowania OKW są jawne, a w konsekwencji prowadzi do utajnienia stanowisk poszczególnych głosujących w przedmiocie zasadności zapadłego postanowienia;
IV. naruszenie art. 153 § 1 oraz 1a k.wyb. w zw. z art. 165 § 5 k.wyb. w
zw.
z art. 170 § 1 i 6 k.wyb. poprzez ich niezastosowanie przez PKW i brak należytego rozważenia, iż skład Okręgowej Komisji Wyborczej w W. jest
sprzeczny z przepisami Kodeksu, a więc wszystkie podjęte przez OKW w
W. uchwały są dotknięte sankcją bezwzględnej nieważności i
nie
występują w obrocie prawnym. PKW pominęła w tym zakresie, pomimo
stosownego zarzutu w treści odwołania od postanowienia OKW, iż
w
składzie OKW w W. znajduje się Komisarz wyborczy pełniący funkcję Zastępcy Przewodniczącego, podczas gdy przepisy Kodeksu dopuszczają pełnienie przez Komisarza wyborczego wyłącznie funkcji Przewodniczącego Okręgowej Komisji Wyborczej;
V. naruszenie zasady powagi rzeczy osądzonej – OKW w W. wydała 20 września 2023 uchwałę nr […]1 mającą bezprawny charakter samouchylenia własnej uchwały. PKW uchwałą nr 200/2023 z 20 września wobec odwołania Komitetu od uchwały OKW, pozostawiła sprawę bez rozpoznania. Sąd
Najwyższy rozpatrując skargę od uchwały PKW w tej sprawie, orzeczeniem z
25 września 2023 w sprawie I NSW 44/23 lub I NSW 45/23 (…) uznał skargę za
zasadną i nakazał ponowne rozpoznanie. PKW popełniając przestępstwo nie
dopełnienia obowiązków, zlekceważyła nakaz SN i ponownie uchwałą nr
223/2023 z 26 września 2023 r. pozostawiła sprawę bez rozpoznania. W
ocenie
Skarżącego, doszło do niespotykanego w historii wyborów lekceważenia
prawa przez organ nadzorujący wybory. SN uzasadnieniem praktycznie nie pozostawił PKW wyboru w tej sprawie i jedyne co można było zrobić to rozpoznać sprawę zgodnie z wytycznymi Sądu i uchylić oczywiście, w
świetle uzasadnienia SN, nieważną uchwałę OKW. Skarżący stoi więc na
stanowisku, że obecna uchwała ma wadę bezprawności i jest efektem przestępstwa, musi zostać wyeliminowana decyzją Sądu Najwyższego, wobec bezprawności działań PKW;
VI. naruszenie art. 218 § 4 k.wyb. poprzez jego niezastosowanie przez PKW w sytuacji, gdy przepis ten znajduje bezwzględnie zastosowanie, wobec oczywistej zasadności odwołania Skarżącego od postanowienia zawartego w uchwale OKW odmawiającej Skarżącemu rejestracji listy w oparciu o oświadczenie z art. 210 § 2 k.wyb. w momencie, w którym wedle powszechnie obowiązujących przepisów prawa oraz zgodnie z wykładnią przepisów art. 210 § 1 k.wyb. w zw. z art. 210 § 2 k.wyb. poczynioną przez Sąd Najwyższy – oświadczenie to, jako zależne od spełnienia niedopuszczalnego warunku powinno zostać uznane za bezskuteczne. Po uwzględnieniu powyższego, mając na uwadze przede wszystkim gwarancje wynikające z Konstytucji RP, OKW powinna skrupulatnie i zgodnie z przepisami prawa, przeprowadzić postępowanie wyjaśniające wskazane w art. 217 § 1 k.wyb. i
dochowując należytej staranności wszelkimi dozwolonymi prawem sposobami zweryfikować skuteczność zgłoszenia listy kandydatów złożonego wraz z
podpisami poparcia złożonymi przez wyborców. W sytuacji, w której OKW nie
uwzględniła bezskuteczności oświadczenia Komitetu wyborczego złożonego w
oparciu o art. 210 § 2 k.wyb., nadto wobec bezprawnego przeprowadzenia przez
OKW postępowania wyjaśniającego w przedmiocie autentyczności i
zgodności ze stanem faktycznym danych zamieszczonych na przedłożonych listach poparcia wyłącznie w oparciu o Centralny Rejestr Wyborców - PKW powinna uwzględnić odwołanie Skarżącego w całości oraz stosując jedyny przepis Kodeksu traktujący o kompetencjach orzeczniczych PKW w przypadku uwzględnienia odwołania – uznać odwołanie za zasadne i zobowiązać OKW do zarejestrowania listy kandydatów w danym okręgu.
W oparciu o powyższe zarzuty – rozwinięte w uzasadnieniu skargi – na
podstawie art. 218 § 4 k.wyb., tj. jedynego przepisu Kodeksu ustanawiającego kompetencje orzecznicze Sądu Najwyższego w przypadku uwzględnienia skargi uprawnionego podmiotu, wniesiono o uznanie niniejszej skargi za zasadną w
całości i zobowiązanie Okręgowej Komisji Wyborczej w W. (okręg
wyborczy nr [...]) do zarejestrowania listy kandydatów komitetu wyborczego pod nazwą Komitet Wyborczy Polska Liberalna Strajk Przedsiębiorców w okręgu wyborczym nr [...] w wyborach do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej zarządzonych na dzień 15 października 2023 r.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Niniejsza skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu.
Sąd Najwyższy rozpoznał skargę w składzie trzech sędziów zawodowych, rozważając dokładnie – jak się okazało w toku analizy – niezasadne zarzuty skargi. Ze względu na specyfikę procedury sądowej w sprawach ze skarg na uchwały PKW, a zwłaszcza zastrzeżone ustawowo krótkie terminy na rozpoznanie środków
zaskarżenia – pisemne motywy orzeczenia zostaną ograniczone do niezbędnego zakresu.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że zarzut dotyczący podania do
publicznej wiadomości treści niepodpisanej przez członków PKW uchwały, która
jako nieopatrzona podpisami nie może funkcjonować w obrocie prawnym jako ważne i skuteczne orzeczenie, jest chybiony.
Podzielić należy stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 27 lutego 2015 r., II OSK 1799/13, w myśl którego dla bytu prawnego postanowienia wydanego przez organ kolegialny, konieczne jest, aby co najmniej jeden egzemplarz postanowienia zaopatrzony był w wymagane podpisy, natomiast
od okoliczności konkretnej sprawy zależeć będzie, czy skuteczne będzie pozostawienie oryginału w aktach sprawy, czy też taki oryginalny egzemplarz postanowienia będzie doręczony stronie.
Przy tym należy odróżnić podjęcie uchwały (jej uchwalenie) od jej podpisania, które następuje zawsze po jej uchwaleniu. Powyższe potwierdzone zostało orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym m.in. w wyroku z 16 listopada 2011 r., II GSK 1137/10, w którym wskazano, że czynność podpisania uchwały następuje zawsze po uchwaleniu uchwały. Zatem uchwalenie zawsze poprzedza podpisanie uchwały. Przyjęte projekty stają się uchwałami po
przeprowadzeniu głosowania oraz ogłoszeniu wyników, o ile oczywiście w
trakcie głosowania „za” opowiedziała się odpowiednia ilość członków organu stanowiącego.
Podobnie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z
19
maja 2006 r., I OSK 111/06, w którym orzekł, że decyzja administracyjna, która wydana jest w postaci uchwały podejmowanej przez organ kolegialny, stanowi
wyraz woli przejawianej przez zespół osób fizycznych pełniących na
podstawie określonych procedur prawnych funkcję posiadaczy tych praw i
obowiązków, które ustawa przypisuje organowi kolegialnemu. Uchwałę - decyzję należy uznać za podjętą z chwilą wyrażenia woli przez organ kolegialny w sposób prawem określony tzn. najczęściej w drodze głosowania (tajnego lub jawnego) zwykłą lub kwalifikowaną większością głosów obecnych członków danego organu przy zachowaniu minimalnej, a koniecznej dla możności podejmowania uchwał liczby uczestniczących osób (
quorum
).
Wobec powyższego Sąd Najwyższy jednoznacznie stwierdza, że zaskarżona uchwała została podjęta i uzyskała byt prawny już w chwili jej przegłosowania przez
Państwową Komisję Wyborczą. Samo opublikowanie nie przesądza przy tym o jej istnieniu. Opublikowanie uchwały na stronie internetowej PKW ma znaczenie jedynie dla ustalenia terminu na wniesienie przez uprawniony podmiot środka odwoławczego. Mając to na uwadze zarzucanie Państwowej Komisji Wyborczej podania do wiadomości publicznej pozornej uchwały, która jako niepodpisana nie
może funkcjonować w obrocie prawnym jako ważne i skuteczne orzeczenie, należy uznać za całkowicie nietrafne.
Część zarzutów skargi dotyczy składu czy trybu działania Okręgowej Komisji Wyborczej w W.. Tymczasem podkreślenia wymaga, że przedmiotem kontroli odwoławczej dokonywanej przez Sąd Najwyższy w ramach postępowania skargowego, o którym mowa w art. 218 § 3 Kodeksu, jest uchwała Państwowej Komisji Wyborczej, a więc ta decyzja, która jest konsekwencją odwołania od
uchwały Okręgowej Komisji Wyborczej. Fakt ten ma istotne znaczenie dla
określenia granic skargi i zakresu zarzutów, które mogą być obecnie rozpatrywane. Sąd Najwyższy w postępowaniu skargowym toczącym się w trybie art. 218 § 3 Kodeksu ocenia więc prawidłowość postanowienia Państwowej Komisji Wyborczej wydanego w następstwie odwołania od decyzji komisji wyborczej pierwszego stopnia.
W świetle powyższego uznać należy, że Państwowa Komisja Wyborcza trafnie nie stwierdziła nielegalności działania OKW w W., a wywodzone na tym etapie zarzuty nie mogą doprowadzić skutecznie do usunięcia z obrotu prawnego zaskarżonej uchwały PKW.
Niezrozumiały jest zarzut „popełnienia przez PKW przestępstwa” poprzez „ponowne uchwałą nr 223/2023 z 26 września 2023 r. pozostawienie sprawy bez
rozpoznania”. Skarga w niniejszej sprawie dotyczy uchwały PKW nr 206/2023 z 25 września 2023 r.
Wreszcie trafne jest stanowisko PKW, wyrażone w zaskarżonej uchwale, zgodnie z którym niezależnie od ewentualnych rozstrzygnięć Sądu Najwyższego w
sprawie skarg, Komitet Wyborczy Polska Liberalna Strajk Przedsiębiorców nie
spełni warunku określonego w art. 210 § 2 Kodeksu. Przepis ten stanowi, iż
zgłoszenia list kandydatów przez komitety wyborcze bez zachowania wymogu, o
którym mowa w art. 210 § 1 Kodeksu (niepoparte podpisami co najmniej 5000
wyborców stale zamieszkałych w danym okręgu wyborczym), uznaje się za
skuteczne, jeżeli listy kandydatów zgłoszone z zachowaniem wymogów określonych w § 1 zostaną zarejestrowane co najmniej w połowie okręgów wyborczych, tj. co najmniej w 21 okręgach wyborczych. Skarżący Komitet z
zachowaniem wymogów określonych w art. 210 § 1 k.wyb. zarejestrował jedynie 17 list, a kolejne listy kandydatów, które w wyniku rozstrzygnięć PKW lub Sądu
Najwyższego mogą zostać jeszcze zarejestrowane, nie zostały zgłoszone z zachowaniem wskazanego wyżej wymogu.
Uznać należy, że interpretacja art. 210 § 1 i 2 k.wyb. dokonana przez Państwową Komisję Wyborczą jest trafna.
Reasumując, w ramach kontroli odwoławczej zainicjowanej skargą reprezentanta Komitetu, Sąd Najwyższy nie dopatrzył się nieprawidłowości wskazanych w skardze, mogących skutkować uznaniem jej za zasadną. Podniesione w skardze argumenty, ze względu na wskazane wyżej przyczyny nie mogą odnieść zamierzonego przez Skarżącego skutku.
Z przedstawionych wyżej względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji postanowienia.
[ał]

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI