I NSW 28/23

SN
I NSW 28/23
POSTANOWIENIE
Dnia 15 września 2023 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Janusz Niczyporuk
w sprawie z wniosków A.N. o wydanie orzeczenia zastępującego uchwałę OKW w B. w przedmiocie rejestracji listy kandydatów komitetu wyborczego Komitet Wyborczy Polska Liberalna Strajk Przedsiębiorców
‎
i zabezpieczenie praw wyborczych
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
‎
Publicznych w dniu 15 września 2023 r.,
postanawia:
wnioski odrzucić.
UZASADNIENIE
W piśmie z 13 września 2023 r. A.N. – pełnomocnik
Komitetu Wyborczego Polska Liberalna Strajk Przedsiębiorców
(dalej: „pełnomocnik wyborczy”)
zwrócił się do Sądu Najwyższego z wnioskiem o:
1.
wydanie orzeczenia zastępującego uchwałę Okręgowej Komisji Wyborczej B. w przedmiocie rejestracji listy kandydatów komitetu wyborczego Komitet Wyborczy Polska Liberalna Strajk Przedsiębiorców
oraz
2.
zabezpieczenie praw wyborczych, poprzez w
strzymanie losowania przez
Państwową Komisje Wyborczą numerów list wyborczych na kartach do
głosowania w wyborach zarządzonych na dzień 15 października 2023 r.
względnie
nakazanie Państwowej Komisji Wyborczej
wylosowania numeru listy ogólnokrajowej dla komitetu wyborczego Komitet Wyborczy Polska Liberalna Strajk Przedsiębiorców
w losowaniu numerów list wyborczych na kartach do
głosowania w wyborach zarządzonych na dzień 15 października 2023 r.
W uzasadnieniu pisma wskazano, że Komitet Wyborczy
Polska Liberalna Strajk Przedsiębiorców
złożył wnioski o rejestrację list wraz z wymaganą liczbą podpisów w dniach od 31 sierpnia do 1 września. W ocenie pełnomocnika wyborczego do dnia wniesienia niniejszego Okręgowa Komisja Wyborcza w
B. nie wydała uchwały o rejestracji listy wyborców ani też uchwały odmawiającej tej rejestracji. Ze wskazanych okoliczności pełnomocnik wyborczy na zasadzie art.
215 § 1 k.wyb. w zw. z art. 64 k.c. uznał wniosek za zasadny.
Państwowa Komisja Wyborcza w odpowiedzi na wezwanie Sądu Najwyższego z 15 września 2023 r. wniosła o ich nieuwzględnienie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Wniosek pełnomocnika wyborczego o wydanie orzeczenia zastępującego uchwałę Okręgowej Komisji Wyborczej w B. w przedmiocie rejestracji listy kandydatów komitetu wyborczego Komitet Wyborczy Polska Liberalna Strajk Przedsiębiorców z 13 września 2023 r. nie może odnieść zamierzonego skutku, z
uwagi na jego niedopuszczalność. K.wyb. nie zawiera bowiem przepisu, na
podstawie którego można uwzględnić ten wniosek. Z całą pewnością nie może bowiem jego podstawą być przywołany przez pełnomocnika wyborczego art. 64 k.c. w zw. z art. 215 § 1 k.wyb. Jeżeli chodzi o art. 64 k.c., to stanowi on jedynie, że: p
rawomocne orzeczenie sądu stwierdzające obowiązek danej osoby do złożenia oznaczonego oświadczenia woli, zastępuje to oświadczenie.
Natomiast art. 215 § 1
k.wyb.
przewiduje
tylko
, że: okręgowa komisja wyborcza rejestruje listę kandydatów zgłoszoną zgodnie z przepisami
k.wyb.
, sporządzając protokół rejestracji; po
jednym egzemplarzu protokołu doręcza się osobie zgłaszającej listę oraz przesyła Państwowej Komisji Wyborczej wraz z oświadczeniami kandydatów na
posłów lub informacjami, o których mowa w art. 212 § 5 pkt 3
k.wyb.
Zatem
nie
przewidziano w nich wprost podstawy prawnej dla Sądu Najwyższego do wydania
orzeczenia zastępującego uchwałę określonej okręgowej komisji
wyborczej w przedmiocie rejestracji listy kandydatów jakiegokolwiek komitetu wyborczego.
Ponadto należy jeszcze zwrócić uwagę, że art.
215 § 1
k.wyb.
nie zawiera bezpośredniego odesłania do art. 64 k.c. Oczywiście przepis art. 215 § 1
k.wyb.
należy do prawa publicznego, podczas gdy art. 64 k.c. jest zaliczany do prawa prywatnego. Dlatego nie można tutaj zastosować także ogólnego odesłania systemowego w ramach prawa publicznego. Z drugiej strony wypada jeszcze podnieść, że Sąd Najwyższy jako organ władzy publicznej może działać wyłącznie na podstawie i w granicach prawa, zgodnie z art. 7 Konstytucji RP. W związku z
tym nie może wydać
orzeczenia zastępującego uchwałę określonej okręgowej komisji wyborczej w przedmiocie rejestracji listy kandydatów jakiegokolwiek komitetu wyborczego bez podstawy prawnej.
Wniosek pełnomocnika wyborczego o udzielenie zabezpieczenia praw wyborczych z 13 września 2023 r. nie może również odnieść zamierzonego skutku, z uwagi na jego niedopuszczalność. K.wyb. nie zawiera bowiem również przepisu, na podstawie którego można uwzględnić wniosek o udzielenie zabezpieczenia praw wyborczych ani też przepisu wskazującego na przesłanki, formę czy zakres ewentualnego zabezpieczenia, a przede wszystkim upoważaniającego Sąd Najwyższy do udzielenia takiego zabezpieczenia. K.wyb. nie odsyła również w tym zakresie do innych przepisów proceduralnych, mogących stanowić ewentualną podstawę do udzielenia żądanego zabezpieczenia.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęto stanowisko, że w sprawach publicznych udzielenie zabezpieczenia jest możliwe jedynie jako sytuacja wyjątkowa, o ile istnieje wyraźny przepis prawa publicznego określający szczegółowo podmiot upoważniony do udzielenia zabezpieczenia, jego formę oraz zakres (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 27 marca 2019 r., I NO 59/18; z
19 września 2019 r., I NSW 69/19).
Postępowanie wyborcze unormowane w k.wyb. ma niewątpliwie charakter publicznoprawny, a jego szczegółowo określony zakres nie powinien doznawać nieuzasadnionej niczym wykładni rozszerzającej. Ponadto zgodnie z art. 219 § 1 k.wyb. Państwowa Komisja Wyborcza na podstawie protokołów rejestracji list kandydatów przyznaje w drodze losowania, najpóźniej w 30 dniu przed dniem wyborów, jednolity numer dla list tego samego komitetu wyborczego, zarejestrowanych w więcej niż w jednym okręgu wyborczym. O terminie losowania zawiadamia się pełnomocników wyborczych; nieobecność pełnomocnika wyborczego nie wstrzymuje losowania. W świetle powyższego, Państwowa Komisja Wyborcza zobowiązana jest wykonać ustawowo nałożony na nią obowiązek przeprowadzenia losowania w trybie art. 219 k.wyb. Związana jest również ustawowo określonym terminem przeprowadzenia wskazanego losowania, bez możliwości jego zmiany.
Skoro zatem możliwość sformułowania wniosku „o zabezpieczenie praw wyborczych” nie została przewidziana w k.wyb. we wskazanym przez wnoszącego pismo zakresie, jak też w żadnym innym akcie normatywnym, uznać należy, że
taki
wniosek jest niedopuszczalny. Lektura części motywacyjnej wniesionego pisma utwierdza także w przekonaniu o posiadaniu przez wnioskującego wiedzy w
zakresie bezskuteczności żądania udzielenia „zabezpieczenia praw wyborczych”. W ocenie Sądu Najwyższego, wniosek pełnomocnika Komitetu z 13 września 2023
r. o udzielenie zabezpieczenia praw wyborczych jest niedopuszczalny, wobec czego należało go też odrzucić.
Z uwagi na powyższe, Sąd Najwyższy postanowił, jak w sentencji.
[A.W.]