I NSW 173/23

SN
I NSW 173/23
POSTANOWIENIE
Dnia 7 grudnia 2023 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Tomasz Przesławski (przewodniczący, sprawozdawca)
‎
SSN Paweł Czubik
‎
SSN Oktawian Nawrot
w sprawie z protestu D. M.
przeciwko ważności wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej zarządzonych na 15 października 2023 r.,
przy udziale Prokuratora Generalnego i Przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 7 grudnia 2023 r.,
postanawia:
pozostawić protest bez dalszego biegu.
(r.g.)
UZASADNIENIE
D. M. (dalej: „wnosząca protest”) pismem nadanym 21  października 2023 r. (data stempla pocztowego) wniosła protest przeciwko ważności wyborów do Sejmu i Senatu przeprowadzonych
w dniu 15 października 2023 r. Wskazano, że nie wydano wnoszącej protest karty do głosowania, ponieważ w spisie wyborców był już złożony podpis.
Państwowa Komisja Wyborcza (dalej: „PKW”) pismem z 2 listopada 2023 r. wyraziła opinię, że zweryfikowanie zarzucanych przez wnoszącą protest nieprawidłowości wymagałoby przeprowadzenia postępowania dowodowego. PKW  wskazała jednak, że nawet jeżeli doszło do nieprawidłowego oznaczenia podpisu wnoszącej protest to nie miało to wpływu na wynik wyborów.
Prokurator Generalny pismem z 4 grudnia 2023 r. wyraził pogląd, że zarzut protestu jest zasadny, ale nie miał wpływu na wynik wyborów.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Protest wyborczy pozostawiono bez dalszego biegu.
Zgodnie z art. 241 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 2408; dalej: „k.wyb.”) protest przeciwko ważności wyborów do Sejmu wnosi się na piśmie do Sądu Najwyższego w terminie 7 dni od  dnia ogłoszenia wyników wyborów przez Państwową Komisję Wyborczą w
Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym nadanie w tym terminie protestu w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe jest równoznaczne z wniesieniem go do Sądu Najwyższego.
Stosownie do brzmienia art. 241 § 3 k.wyb. wnoszący protest powinien sformułować w nim zarzuty oraz przedstawić lub wskazać dowody, na których opiera swoje zarzuty.
Konstrukcyjnym elementem protestu wyborczego jest takie sformułowanie zarzutów popełnienia konkretnych przestępstw lub naruszeń
ustawy o referendum ogólnokrajowym lub Kodeksu wyborczego dotyczących głosowania, ustalenia wyników głosowania lub wyniku referendum lub wyborów
, które poparte są dowodami i wykazują naruszenie własnego, konkretnego, rzeczywistego i  aktualnego interesu protestującego orzecznictwie Sądu Najwyższego słusznie wskazuje się, że przedmiotem protestu nie mogą być zarzuty abstrakcyjne, hipotetyczne, dotyczące innych osób, bliżej nieokreślone, niezwiązane ściśle z
sytuacją prawną protestującego (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z  7  listopada 2023 r., I NSW 86/23; z 14 listopada 2023 r., I NSWR 46/23; z 30 października 2019 r., I NSW 117/19; z 18 lipca 2019 r., I NSW 39/19).
Z kolei w świetle art. 243 § 1 k.wyb. Sąd Najwyższy pozostawia bez
dalszego biegu protest wniesiony przez osobę do tego nieuprawnioną lub niespełniający warunków formalnych.
Podkreślić należy, że Sąd Najwyższy uchwałą z 25 października 2023 r., I   NZP 8/23, której nadano moc zasady prawnej, jednoznacznie stwierdził, że
„w
postępowaniach zainicjowanych protestami przeciwko ważności wyborów: do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej oraz do Parlamentu Europejskiego w Rzeczypospolitej Polskiej, o których mowa w ustawie z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (tekst jedn. Dz.U. 2022, poz. 1277, ze zm.), a także w   postępowaniu zainicjowanym protestem przeciwko ważności referendum, o którym mowa w ustawie z dnia 14 marca 2003 r. o referendum ogólnokrajowym (tekst jedn. Dz.U. 2020, poz. 851, ze zm.), nie mają zastosowania przepisy art. 130 § 1-2 oraz art. 130
1a
§ 1-3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks  postępowania cywilnego (tekst jedn. Dz.U. 2023, poz. 1550, ze zm.)”. W
sprawach dotyczących protestów wyborczych nie wzywa się zatem skarżących do uzupełnienia braku formalnego pisma.
Analiza treści wywiedzionego protestu wyborczego nakazuje przyjąć, że   w   istocie stanowi on opis przebiegu głosowania wnoszącej protest. Wnosząca protest nie wskazała bowiem do naruszenia których przepisów Kodeksu wyborczego dotyczących głosowania, ustalenia wyników głosowania lub wyników wyborów mającego wpływ na wynik wyborów lub do jakiego przestępstwa przeciwko wyborom, określonego w rozdziale XXXI Kodeksu karnego, mającego wpływ na przebieg głosowania, ustalenie wyników głosowania lub wynik wyborów, jej zdaniem doszło. W ocenie Sądu Najwyższego, protest ten wykroczył poza
granice podstaw określone w art. 82 k.wyb. (por. postanowienia Sądu  Najwyższego z: 28 listopada 2019 r., I NSW 127/19; 1 sierpnia 2020 r., I NSW 3419/20).
Podkreślić należy, że Sąd Najwyższy nie jest upoważniony ani  do  inicjowania postępowania protestowego z urzędu, ani do formułowania za
protestującego zarzutów, ani wreszcie do wskazywania dowodów, na których protestujący opiera swoje zarzuty.
W kontekście analizowanej sprawy należy wskazać także, że
protest wyborczy jako pierwsze pismo procesowe w sprawie powinien odpowiadać warunkom formalnym określonym w art. 126 i nast. k.p.c. Niezbędne jest zatem, aby protest wyborczy zawierał:
1.
oznaczenie podmiotu wnoszącego protest z podaniem jego adresu i numeru PESEL;
2.
oznaczenie, w którym z obwodów do głosowania na obszarze danego okręgu wyborczego w spisie wyborców było umieszczone imię i nazwisko wnoszącego protest – jeżeli protest wnosi wyborca;
3.
oznaczenie pełnomocnika wraz ze wskazaniem jego adresu – jeżeli został ustanowiony;
4.
wniosek o stwierdzenie nieważności wyborów/wyborów w danym okręgu wyborczym/wyboru posła/wyboru senatora;
5.
zarzuty;
6.
przedstawienie lub wskazanie dowodów, na których oparto zarzuty;
7.
uzasadnienie zarzutów;
8.
własnoręczny podpis skarżącego lub jego pełnomocnika.
Ponadto, jeśli protest wyborczy składa osoba przebywająca za granicą lub  na polskim statku morskim protest musi dodatkowo zawierać oznaczenie pełnomocnika zamieszkałego w Polsce lub pełnomocnika do doręczeń zamieszkałego w Polsce wraz ze wskazaniem ich adresów.
Oceniany w niniejszej sprawie protest obarczony jest brakiem formalnym w   postaci braku wskazania przez wnoszącą protest czego się domaga od Sądu Najwyższego.
Jak wskazano powyżej, w postępowaniach w sprawie protestów wyborczych braki formalne nie podlegają konwalidacji.
Z powyższych względów Sąd Najwyższy, działając na podstawie art. 243 § 1 zd.1 k.wyb. w zw. z art. 258 k.wyb., postanowił jak w sentencji.
[ms]
[ał]