I NSW 10229/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uznał zarzuty protestu wyborczego dotyczące pozbawienia skarżącej prawa głosu w drugiej turze wyborów prezydenckich za zasadne, ale stwierdził, że naruszenie to nie miało wpływu na wynik wyborów.
Skarżąca złożyła protest wyborczy, domagając się unieważnienia wyborów prezydenckich z powodu uniemożliwienia jej głosowania w drugiej turze. Powodem było błędne wydanie przez komisję wyborczą zaświadczenia uprawniającego do głosowania w pierwszej turze zamiast w drugiej. Sąd Najwyższy uznał, że zarzut dotyczący pozbawienia skarżącej prawa głosu jest zasadny, jednak stwierdził, że incydentalne naruszenie nie wpłynęło na ostateczny wynik wyborów, biorąc pod uwagę dużą różnicę głosów między kandydatami. Zarzuty dotyczące innych podobnych przypadków zostały pozostawione bez dalszego biegu z powodu braku dowodów.
Skarżąca H. Z. wniosła protest wyborczy przeciwko wyborom Prezydenta RP, domagając się ich unieważnienia z powodu uniemożliwienia jej oddania głosu w drugiej turze. Złożyła wniosek o wydanie dwóch zaświadczeń o prawie do głosowania na obie tury wyborów. W pierwszej turze, w lokalu wyborczym, podała oba zaświadczenia członkowi komisji, który omyłkowo wybrał dokument uprawniający do głosowania w drugiej turze. W dniu drugiej tury, z zaświadczeniem na pierwszą turę, odmówiono jej prawa głosu. Sąd Najwyższy, rozpoznając protest, uznał zarzuty skarżącej dotyczące jej osobistego pozbawienia prawa głosu za zasadne. Stwierdził, że błąd członka komisji wyborczej doprowadził do sytuacji, w której skarżąca nie mogła oddać głosu w drugiej turze, co zostało udokumentowane załączonym zaświadczeniem. Jednakże, sąd podkreślił, że nawet gdyby skarżąca oddała głos, nie miałoby to wpływu na wynik wyborów, biorąc pod uwagę znaczną różnicę głosów między kandydatami (około 370 000). W związku z tym, stwierdzone naruszenie uznano za incydentalne i nie mające wpływu na wynik wyborów. Pozostałe zarzuty protestu, dotyczące analogicznych sytuacji innych wyborców, zostały pozostawione bez dalszego biegu z powodu braku przedstawienia lub wskazania dowodów, co jest wymogiem formalnym protestu wyborczego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli naruszenie nie miało wpływu na wynik wyborów.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że choć błąd komisji wyborczej pozbawiający skarżącą prawa głosu był zasadny jako zarzut, to jego incydentalny charakter i niewielka skala w porównaniu do ogólnej liczby głosów nie mogły wpłynąć na ostateczny wynik wyborów.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
Uznanie zarzutów protestu za zasadne w zakresie dotyczącym skarżącej, ale bez wpływu na wynik wyborów; w pozostałym zakresie pozostawienie protestu bez dalszego biegu.
Strona wygrywająca
H. Z. (częściowo)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| H. Z. | osoba_fizyczna | skarżąca |
| Przewodniczący Państwowej Komisji Wyborczej | organ_państwowy | uczestnik |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | uczestnik |
| wybór Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej | inne | przedmiot protestu |
Przepisy (9)
Główne
k.wyb. art. 82 § 4
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy
Skarżąca była osobą uprawnioną do wniesienia protestu wyborczego.
k.wyb. art. 82 § 1
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy
Protest przeciwko ważności wyborów może być wniesiony z powodu przestępstwa przeciwko wyborom lub naruszenia przepisów kodeksu dotyczących głosowania, ustalenia wyników głosowania lub wyników wyborów, mającego wpływ na wynik wyborów.
k.wyb. art. 321 § 3
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy
Wnoszący protest powinien sformułować w nim zarzuty oraz przedstawić lub wskazać dowody, na których opiera swoje zarzuty.
k.wyb. art. 322 § 1
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy
k.wyb. art. 323 § 1
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy
k.wyb. art. 323 § 2
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy
Pomocnicze
k.wyb. art. 32 § 4
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy
k.wyb. art. 161 § 1
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy
k.k. art. XXXI
Kodeks karny
Przestępstwa przeciwko wyborom.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarżąca została pozbawiona prawa do oddania głosu w drugiej turze wyborów z powodu błędu członka komisji wyborczej. Załączone zaświadczenie uprawniające do głosowania w pierwszej turze potwierdza omyłkę komisji.
Odrzucone argumenty
Zarzuty dotyczące analogicznej sytuacji innych wyborców, bez przedstawienia dowodów. Naruszenie prawa do głosowania pojedynczego wyborcy miało wpływ na wynik wyborów.
Godne uwagi sformułowania
stwierdzone naruszenie nie miało wpływu na wynik wyborów protest jest środkiem procesowym o indywidualno-konkretnym charakterze twierdzenie to nie stanowi dowodu, lecz jest okolicznością, która powinna stanowić przedmiot dowodzenia
Skład orzekający
Paweł Czubik
przewodniczący, sprawozdawca
Paweł Księżak
członek
Maria Szczepaniec
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Kodeksu wyborczego dotyczących protestów wyborczych, wymogów formalnych protestu oraz wpływu naruszeń na wynik wyborów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji błędu komisji wyborczej i braku wpływu na wynik wyborów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa jest interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie wyborczym ze względu na interpretację wymogów formalnych protestu i wpływu naruszeń na wynik wyborów. Dla szerszej publiczności może być mniej angażująca, choć dotyczy fundamentalnego prawa obywatelskiego.
“Błąd komisji wyborczej pozbawił wyborcę głosu, ale nie wpłynął na wynik wyborów prezydenckich.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN I NSW 10229/25 POSTANOWIENIE Dnia 30 czerwca 2025 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Paweł Czubik (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Paweł Księżak SSN Maria Szczepaniec w sprawie z protestu H. Z. przy udziale Przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej oraz Prokuratora Generalnego przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 30 czerwca 2025 r., postanawia: 1. uznać zarzuty protestu za zasadne w zakresie, w którym wskazane okoliczności dotyczą bezpośrednio wnoszącej protest i jednocześnie wyrazić opinię, że stwierdzone naruszenie nie miało wpływu na wynik wyborów; 2. w pozostałym zakresie pozostawić protest bez dalszego biegu. D.Z. Paweł Księżak Paweł Czubik Maria Szczepaniec UZASADNIENIE Pismem z … czerwca 2025 r. H. Z. (dalej: Skarżąca) złożyła protest wyborczy, wnosząc „o unieważnienie wyborów Prezydenta RP z powodu wyłączenia [jej] z możliwości wybierania – głosowania w wyborach na Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w czasie II tury”. W uzasadnieniu protestu podniosła, że z uwagi na zaplanowany wyjazd na wczasy postanowiła ona zwrócić się do Urzędu Gminy w Z. o wydanie dwóch zaświadczeń o prawie do głosowania w dowolnym miejscu w Polsce – osobno na pierwszą oraz drugą turę głosowania. W dniu 18 maja 2025 r. Skarżąca udała się do lokalu wyborczego w J., aby oddać głos w pierwszej turze wyborów. Wyjaśniła, że podała jednemu z członków komisji oba zaświadczenia, by osoba zasiadająca w komisji dokonała wyboru odpowiedniego dokumentu uprawniającego do głosowania w pierwszej turze. Następnie, jak wskazuje Skarżąca, osoba zasiadająca w komisji wybrała z dwóch zaświadczeń jeden dokument i umożliwiła Skarżącej oddanie głosów w pierwszej turze. Po czasie okazało się jednak, że osoba zasiadająca w komisji popełniła błąd, bowiem w odniesieniu do Skarżącej dokonała wyboru zaświadczenia uprawniającego do oddania głosu w drugiej, a nie w pierwszej turze. Skarżąca 1 czerwca 2025 r., czyli w dniu drugiej tury wyborów, stawiła się w lokalu wyborczym w K. z pozostałym jej zaświadczeniem (dotyczącym, jak się okazało, pierwszej tury), jednak odmówiono jej wydania karty do głosowania, powołując się na nieważność zaświadczenia. W rezultacie Skarżąca nie miała możliwości oddania głosu w drugiej turze wyborów. W dowód powyższego Skarżąca załączyła do swojego protestu oryginał zaświadczenia o prawie do głosowania uprawniającego do oddania głosu w pierwszej turze wyborów (k. 4 akt sądowych). Skarżąca stwierdziła jednocześnie, że również inne osoby w K. miały analogiczną sytuację. Prokurator Generalny, ustosunkowując się do protestu, wniósł o uznanie go za zasadny, bez wpływu na wynik wyborów, w zakresie zarzutu dotyczącego pozbawienia Skarżącej prawa głosowania w drugiej turze oraz o pozostawienie protestu bez dalszego biegu w zakresie zarzutów odnoszących się do innych przypadków tego typu wzmiankowanych przez Skarżącą. Przewodniczący PKW nie zajął stanowiska w przedmiotowej sprawie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zarzut protestu w zakresie w jakim dotyczył prawa do głosowania Skarżącej okazał się zasadny, lecz stwierdzone naruszenie nie miało wpływu na wynik wyborów. Na wstępie wskazać należy, że w myśl art. 82 § 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (tekst jedn. Dz.U. 2025, poz. 365, dalej: k.wyb.) Skarżąca była osobą uprawnioną do wniesienia protestu wyborczego. Wprawdzie wskutek wydania Skarżącej zaświadczeń o prawie do głosowania, stosownie do art. 32 § 4 k.wyb., została ona skreślona ze spisu wyborców i nie była ujęta w żadnym spisie wyborców, to jednak w dniu głosowania 18 maja 2025 r. w wybranej przez siebie obwodowej komisji wyborczej, w związku z przedstawieniem zaświadczeń o prawie do głosowania, została ona dopisana do spisu wyborców, zgodnie z pkt 45 ppkt 1 uchwały Nr 165/2025 Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 23 kwietnia 2025 r. w sprawie wytycznych dla obwodowych komisji wyborczych dotyczących zadań i trybu przygotowania oraz przeprowadzenia głosowania w obwodach głosowania utworzonych w kraju w wyborach Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, zarządzonych na dzień 18 maja 2025 r., wydanej na podstawie art. 161 § 1 k.wyb. Nadto na zaświadczeniach o prawie do głosowania wskazana została data głosowania 18 maja 2025 r. (na ten dzień zostały zarządzone wybory), a zatem przyjąć należy, że Skarżąca była osobą uprawnioną do wniesienia protestu wyborczego. Przechodząc do dalszych rozważań, wskazać należy, że w świetle art. 82 § 1 k.wyb. protest przeciwko ważności wyborów, ważności wyborów w okręgu lub wyborowi określonej osoby może być wniesiony protest z powodu dopuszczenia się: 1) przestępstwa przeciwko wyborom, określonego w rozdziale XXXI Kodeksu karnego, mającego wpływ na przebieg głosowania, ustalenie wyników głosowania lub wyników wyborów lub 2) naruszenia przepisów kodeksu dotyczących głosowania, ustalenia wyników głosowania lub wyników wyborów, mającego wpływ na wynik wyborów. Jednocześnie, w myśl art. 321 § 3 k.wyb., wnoszący protest powinien sformułować w nim zarzuty oraz przedstawić lub wskazać dowody, na których opiera swoje zarzuty. Konstrukcyjnym elementem protestu jest zatem takie sformułowanie zarzutów popełnienia konkretnych przestępstw przeciwko wyborom lub naruszeń przepisów kodeksowych dotyczących głosowania, ustalenia wyników głosowania lub wyniku wyborów , które poparte są dowodami i wykazują naruszenie własnego, konkretnego, rzeczywistego i aktualnego interesu protestującego (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 7 listopada 2023 r., I NSW 86/23; z 14 listopada 2023 r., I NSWR 46/23; z 30 października 2019 r., I NSW 117/19; z 18 lipca 2019 r., I NSW 39/19). W judykaturze Sądu Najwyższego przyjmuje się bowiem, że protest jest środkiem procesowym o indywidualno-konkretnym charakterze. Oznacza to, że jego przedmiotem mogą być tylko zarzuty, które skarżący jest w stanie udowodnić lub uprawdopodobnić (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 31 lipca 2020 r., I NSW 3061/20). Warunki te w przedmiotowej sprawie, w zakresie w jakim dotyczy to sytuacji faktycznej samej Skarżącej, zostały spełnione. Analiza treści protestu wyborczego wniesionego przez Skarżącą prowadzi do wniosku, że na skutek przeoczenia wynikającego z błędu członka jednej z obwodowych komisji wyborczych, który na prośbę Skarżącej dokonał wadliwego wyboru od niej zaświadczenia o prawie do głosowania, Skarżąca została pozbawiona prawa do oddania głosu w ponownym głosowaniu, które miało miejsce 1 czerwca 2025 r. Z ałączając do swojego protestu oryginał odpowiedniego zaświadczenia o prawie do głosowania uprawniającego do oddania głosu w pierwszej turze wyborów, Skarżąca w dostatecznym stopniu uprawdopodobniła przy tym okoliczność, że członek jednej z obwodowych komisji wyborczych omyłkowo w pierwszej turze wyborów, która odbyła się 18 maja 2025 r., przyjął od niej zaświadczenie o prawie do głosowania uprawniające do oddania głosu w drugiej, zamiast w pierwszej turze wyborów. W rezultacie została ona pozbawiona możliwości oddania głosu w ponownym głosowaniu. Oznacza to, że protest wyborczy Skarżącej i zawarte w nim zarzuty są w tym zakresie zasadne. Powyższe naruszenia nie miały jednak żadnego wpływu na wynik wyborów. Nawet bowiem przy założeniu, że Skarżąca zrealizowałaby swoje prawo do oddania głosu w ponownym głosowaniu, to i tak, biorąc pod uwagę ostateczny wynik wyborów Prezydenta RP oraz różnicę między wynikami poszczególnych kandydatów, oscylującą w granicach 370 000 głosów, okoliczność ta nie mogłaby w żaden sposób zmienić wyniku ponownego głosowania i ostatecznego wyniku wyborów Prezydenta RP w 2025 r. Skonkludować zatem należy, że wskazana przez Skarżącą sytuacja miała charakter incydentalny i jednostkowy, wobec czego pozostaje ona bez faktycznego wpływu na wynik wyborów. Powyższe pozostaje jednakże bez wpływu na okoliczność, że protest wyborczy wniesiony w przedmiotowej sprawie, w zakresie w jakim Skarżąca odnosi się do innych tego typu przypadków, nie spełnia warunków formalnych. Zarzuty podniesione w proteście, odnoszące się do analogicznej sytuacji innych głosujących, pozostają gołosłowne. Samo twierdzenie wnoszącej protest o zaistnieniu określonych zdarzeń nie może bowiem zostać uznane za realizację obowiązku przedstawienia lub wskazania dowodów, na których opiera zarzuty (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 20 grudnia 2023 r., I NSW 1079/23). W istocie twierdzenie to nie stanowi dowodu, lecz jest okolicznością, która powinna stanowić przedmiot dowodzenia. Innymi słowy, okoliczność taka powinna zostać udowodniona przez środek dowodowy, który wnoszący protest przedstawi lub wskaże w proteście. Jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z 19 grudnia 2023 r., I NSW 227/23, przedstawienie lub wskazanie dowodów nie byłoby konieczne, gdyby ustawodawca tego wyraźnie nie wymagał. Taki wymóg został jednak jednoznacznie sformułowany, zaś jego niespełnienie prowadzi, w zakresie innych tego typu przypadków, niedotyczących bezpośrednio Skarżącej, które rzekomo wystąpiły w Obw.KW w K., do pozostawienia protestu bez dalszego biegu. Z powyższych względów, Sąd Najwyższy, działając na podstawie art. 322 § 1 w zw. z art. 321 § 3 in fine oraz na podstawie art. 323 § 1 i 2 k.wyb., postanowił jak w sentencji. D.Z. [r.g.]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI