III SPP 14/05

Postanowienie z dnia 18 lutego 2005 r. 
III SPP 14/05 
 
Sąd Najwyższy nie jest właściwy do rozpoznania skargi na przewlekłość 
postępowania toczącego się przed sądem okręgowym, choćby obejmowała 
ona także uprzednie postępowanie przed sądem apelacyjnym. 
 
Sędzia SN Józef Iwulski. 
 
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 lutego 
2005 r. sprawy ze skargi Janusza P. na przewlekłość postępowania Sądu Apelacyj-
nego w Warszawie [...] i Sądu Okręgowego w Warszawie [...] 
 
1. p r z e k a z a ł   skargę Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie w części doty-
czącej przewlekłości postępowania przed Sądem Okręgowym w Warszawie, 
2. z a r z ą d z i ł   zwrot skargi w pozostałym zakresie. 
 
U z a s a d n i e n i e 
 
Postanowieniem z dnia 29 grudnia 2004 r., I S 33/04, Sąd Apelacyjny w War-
szawie „przedstawił" Sądowi Najwyższemu do rozpoznania skargę Janusza P. na 
naruszenie prawa do rozpoznania bez nieuzasadnionej zwłoki sprawy Sądu Okręgo-
wego w Warszawie [...]. Sąd Apelacyjny dostrzegł, że skarżący zarzuca nie tylko 
przewlekłość postępowania przed Sądem Okręgowym w Warszawie, ale także przed 
Sądem Apelacyjnym w Warszawie w zakresie uprzedniego rozpoznania apelacji 
powoda od wyroku Sądu pierwszej instancji, w wyniku czego doszło do przekazania 
sprawy do ponownego rozpoznania. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, skoro skarga do-
tyczy zarówno postępowania przed sądem okręgowym, jak i sądem apelacyjnym, to 
do jej rozpoznania właściwy jest Sąd Najwyższy. 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 

 
2
Rzeczywiście w treści uzasadnienia skargi można się doszukać fragmentu, z 
którego zdaje się wynikać, że skarga dotyczy także postępowania przed Sądem Ape-
lacyjnym (skarżący wytyka, że pomiędzy złożeniem apelacji a terminem rozprawy 
apelacyjnej upłynęło 12 miesięcy). Ta faza postępowania została jednak zakończona 
wydaniem wyroku z dnia 30 stycznia 2001 r., sprawa została przekazana do ponow-
nego rozpoznania i od dnia 17 czerwca 2002 r. (data zwrotu akt) toczy się przed Są-
dem Okręgowym w Warszawie. Nie może być żadnych wątpliwości, że skarga doty-
czy przede wszystkim tej fazy postępowania. Zakładając, że skarżący objął skargą 
wszystkie fazy postępowania (przed sądem pierwszej instancji, przed sądem drugiej 
instancji i ponownie przed sądem pierwszej instancji), wymaga rozważenia problem, 
który sąd jest właściwy do jej rozpoznania. 
Zgodnie z art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naru-
szenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuza-
sadnionej zwłoki (Dz.U. Nr 179, poz. 1843), sądem właściwym do rozpoznania skargi 
jest sąd przełożony nad sądem, przed którym toczy się postępowanie. Jeżeli skarga 
dotyczy przewlekłości postępowania przed sądem apelacyjnym lub Sądem Najwyż-
szym - właściwy do jej rozpoznania jest Sąd Najwyższy. Sprawa niewątpliwie „toczy 
się" przed Sądem Okręgowym w Warszawie, a więc właściwość Sądu Apelacyjnego 
w Warszawie do jej rozpoznania jest oczywista, w każdym razie w zakresie dotyczą-
cym postępowania przed Sądem Okręgowym. Właściwość Sądu Najwyższego, by-
łaby co najwyżej uzasadniona w zakresie dotyczącym przewlekłości postępowania 
przed Sądem Apelacyjnym, ale przed tym sądem postępowanie już się nie toczy. Z 
całą pewnością nie ma żadnych podstaw do uznania właściwości Sądu Najwyższego 
w części, w jakiej skarga dotyczy toczącego się aktualnie postępowania przed Są-
dem Okręgowym. Nie ma też żadnego przepisu, z którego wynikałaby zasada, że 
jeżeli skarga obejmuje postępowanie przed sądami różnych instancji, to do jej rozpo-
znania właściwy jest sąd przełożony nad sądem wyższej instancji (por. art. 17 pkt 1 in 
principio k.p.c.). Sąd Najwyższy jest więc właściwy wyłącznie do rozpoznania skargi 
na przewlekłość postępowania przed sądem apelacyjnym (ewentualnie Sądem Naj-
wyższym) i nigdy nie jest właściwy do rozpoznania skargi dotyczącej postępowania 
przed sądem okręgowym, choćby obejmowała ona także uprzednie postępowanie 
przed sądem apelacyjnym. Przekazanie skargi Sądowi Najwyższemu w części doty-
czącej postępowania przed Sądem Okręgowym jest więc niezasadne, a ponieważ 
nie jest ono wiążące (art. 200 § 2 k.p.c.), to należało w tym zakresie przekazać 

 
3
skargę Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie (art. 200 § 2 k.p.c. w związku z art. 4 ust. 
1 i 2 oraz art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r.). 
W części dotyczącej postępowania przed Sądem Apelacyjnym, w której 
skarga została przekazana Sądowi Najwyższemu, co prowadzi do konieczności wy-
dania rozstrzygnięcia, nie podlega ona merytorycznemu rozpoznania. W uchwale 
składu siedmiu sędziów z dnia 16 listopada 2004 r., III SPP 42/04, której nadano moc 
zasady prawnej (dotychczas niepublikowana, przekazana do publikacji w OSNP 
2005 nr 5) Sąd Najwyższy stwierdził, że do skargi na przewlekłość postępowania 
uregulowanej w ustawie z dnia 17 czerwca 2004 r., rozpoznawanej przez Sąd Naj-
wyższy w sprawie cywilnej, stosuje się przymus adwokacko-radcowski (art. 3932 
k.p.c.). Skarga byłaby więc w tej części niedopuszczalna jako złożona bez zachowa-
nia tego wymagania i podlegała odrzuceniu. Jednakże w dniu 5 lutego 2005 r. weszła 
w życie (w zasadniczej części) ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o zmianie ustawy - Ko-
deks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 172, poz. 
1804), w której uchylono art. 3932 k.p.c. i wprowadzono nowe regulacje art. 871 i 130 
§ 5 k.p.c. Zgodnie z tymi przepisami, w postępowaniu przed Sądem Najwyższym 
obowiązuje zastępstwo stron przez adwokatów lub radców prawnych; zastępstwo to 
dotyczy także czynności procesowych związanych z postępowaniem przed Sądem 
Najwyższym, podejmowanych przed sądem niższej instancji; przepisu tego nie sto-
suje się, gdy stroną, jej przedstawicielem ustawowym lub pełnomocnikiem jest sę-
dzia, prokurator, notariusz albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, a 
także gdy stroną lub jej przedstawicielem ustawowym jest adwokat lub radca prawny 
(art. 871 k.p.c.). Pisma procesowe sporządzone z naruszeniem art. 871 k.p.c. podle-
gają zwrotowi bez wzywania do usunięcia braków, chyba że ustawa stanowi inaczej. 
Te nowe przepisy mają bezpośrednie zastosowanie, także do spraw wszczętych 
przed ich wejściem w życie. Ponieważ skarga w części przekazanej Sądowi Najwyż-
szemu, a dotyczącej postępowania przed Sądem Apelacyjnym, nie została złożona w 
sposób wymagany w art. 871 k.p.c., to należało zarządzić jej zwrot na podstawie art. 
130 § 5 k.p.c. w związku z art. art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. 
========================================